เรื่องที่น่าทำ'สารคดี' | คมชัดลึก

 

          ในช่วงปี 90 ศิลปินใช้เวลาทั้งหมดเรียนรู้ตลาดและการโฆษณา พร้อมกับที่นักโฆษณาดูดซับคุณสมบัติของ “อารมณ์ความรู้สึกอันมากมาย” กับ “ความคิดสร้างสรรค์” ทำให้วัฒนธรรมชั้นล่างไต่ระดับสูงขึ้น ในขณะที่วัฒนธรรมชั้นสูงลดระดับลงมาจนเท่าเทียมกันเกิดเป็นป๊อป คัลเจอร์ที่เราเห็นกันทุกวันนี้

 

          ด้วยเหตุนี้เราจึงไม่ประหลาดใจเมื่อเห็นปัญญาชนระดับหนึ่งในสิบปรากฏตัวในรายการเบาสมองในช่วงเวลาที่มีผู้ชมมากที่สุด คำถามต่อมาคือ ทำไมวัฒนธรรมหลักของเราแลดูนับวันยิ่งเบาบาง อ่อนแอ และไม่เป็นที่พึงพอใจมากขึ้นทุกวัน? ทำไมส่วนประกอบทุกอย่างแลดู “น้อยลง” เมื่อเทียบกับ 20 ปีก่อน? ความพึงพอใจสูงสุดที่ครอบคลุมทุกด้านหายไปไหน?

 

          บางคนอาจมองเห็นจุดจบของป๊อป คัลเจอร์ผ่านการดูดซับอินเทอร์เน็ตทอย่างกว้างขวาง รวมทั้งโทรศัพท์มือถือและคอมพิวเตอร์ถูกๆ ซึ่งเป็นเครื่องยืนยันความรวดเร็วในวงโคจรนี้ ลางแห่งจุดสิ้นสุดดังกล่าวมาพร้อมกับจุดจบของรายการ Top Of The Pops ในปี 2006 รายการดังกล่าวถูกลดโปรแกรมการแสดงจาก 2 ช่วงเหลือเพียงช่วงเดียว นั่นคือช่วงคริสต์มาส

 

          รายการที่เคยเป็นตัววัดความนิยมอันสมบูรณ์แบบถูกผลักให้กลายเป็นรายการล้าสมัยไปเสียแล้ว

 

          ถ้าการกล่าวถึงจิตวิญญาณของปัจจุบันเป็นเรื่องยากนัก อาจเป็นเพราะว่าจิตวิญญาณดังกล่าวไม่ได้มีแค่หนึ่งเดียว แต่มีอยู่นับล้าน การพิจารณาระบบกระแสวัฒนธรรมขนาดยักษ์และซับซ้อนโดยปราศจากอคติคงเป็นไปไม่ได้ เพราะความรวดเร็วและแปรปรวนไม่แน่นอนของส่วนเล็กๆ น้อยๆ ในวัฒนธรรมนี้มีมากเกินไป คงไม่มีใครมานั่งเถียงกันว่า Blur ดีกว่า Oasis ถ้าหาก Steps ขายอัลบั้มได้มากกว่าทั้งสองวง หรือเถียงว่าระหว่างความเป็นจริงจอมปลอมในซีรีส์ The Office กับรายการเรียลิตี้สุดเฟคประจำฤดูร้อนอย่าง Big Brother ว่าใครแสดงถึงจิตวิญญาณของชาวเมืองสมัยใหม่ได้ดีกว่ากัน ทุกวันนี้ไม่มีใครถูกและไม่มีใครผิด เพราะทุกคนต่างก็ค้นหาความหมายในชีวิตผ่านกูเกิลทั้งนั้น

 

          ป๊อป คัลเจอร์ทุกวันนี้อาจจะน่างงงวย แต่นั่นก็เป็นเพราะมนุษย์เองที่ทำตัวสับสนในตัวเอง บางทีสถานการณ์ปัจจุบันอาจบ่งบอกว่าทุกวันนี้มนุษย์รับความรู้สึกหลงใหลผ่านความล้มเหลวและความพ่ายแพ้ เช่นที่ปรากฏอยู่บนหน้าหนึ่งของแท็บลอยด์ตั้งแต่ Pete Doherty, Amy Winehouse ไปจนถึง Gazza (วิญญาณที่ล่องลอยอยู่ในวงการฟุตบอล) ทั้งหมดนี้อาจจะให้คุณคิดว่า

 

          เราเดินมาถึงจุดเสื่อมโทรมทางวัฒนธรรมของปลายศตวรรษที่ 19 แล้ว