ไฟแห่งความคิดของ'spotlight' | คมชัดลึก

เหตุการณ์ใน Spotlight ดำเนินตามเรื่องจริงแทบทุกประการ มันเริ่มต้นที่มาร์ตี้บารอน อดีตบรรณาธิการของนสพ.ไมอามีเฮอรัลด์ย้ายเข้ามารับตำแหน่งบรรณาธิการบริหารคนใหม่ของบอสตันโกลบ วันแรกที่เขามาถึงบารอนก็ออกคำสั่งแบบสายฟ้าฟาดให้ทีมข่าวลงมือสืบสวนเรื่องราวที่กำลังจะกลายเป็นข่าวใหญ่นี้ทันที “หนังสือพิมพ์บอสตันโกลบในปี 2001 นั้นเหมือนหนังสือพิมพ์ที่อยู่แต่ในโลกแคบๆ ของตัวเอง” บารอนซึ่งในขณะนี้ดำรง ตำแหน่งบรรณาธิการบริหารของหนังสือพิมพ์ เดอะวอชิงตันโพสต์ กล่าวถึงความหลัง “พวกเขาไม่เคยหามุมมองใหม่ๆ ด้วยการจ้างบรรณาธิการที่มาจากต่างบ้านต่างเมืองเลย” บารอนเล่าว่า เขาเข้าไปประชุมโต๊ะข่าวครั้งแรกแล้วก็ประหลาดใจจนต้องถามออกมาดังๆ ว่าทำไมไม่มีใครพูดถึงข่าวชิ้นเล็กๆ ซึ่งเพิ่งลงตีพิมพ์ไปเมื่อสุดสัปดาห์ที่ผ่านมาของไอลีน แม็คนามารา แม้แต่คนเดียว “เธอเขียนข่าวเรื่องการกล่าวหาบาทหลวงรูปหนึ่งว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับการล่วงละเมิดทางเพศ ซึ่งน่าจะเป็นเรื่องที่ไม่มีใครเคยรู้มาก่อน ฝ่ายบาทหลวงให้การอย่างหนึ่ง แต่ฝั่งทนายโจทก์กลับพูดคนละเรื่องกันเลยผมจึงเปรยๆ ขึ้นมาว่าเราน่าจะสืบหาความจริงของเรื่องนี้กันหน่อยไหม” วอลเตอร์ “ร็อบบี้” โรบินสัน ซึ่งในขณะนั้นเป็นหัวหน้ากองบรรณาธิการของบอสตันโกลบ ยกเครดิตเรื่องนี้ให้บารอน ที่ช่วยเรียกสตินักข่าวในกองให้หันมาพิจารณาว่าก่อนหน้านี้ศาสนจักรได้แสดงอำนาจบาตรใหญ่ในการแอบยัดเงินเหยื่อเพื่อแลกกับการต้องปิดปากเงียบ

“เมื่อมาร์ตี้บารอนมาถึงออฟฟิศในวันแรก เขาแนะว่าเราควรเดินทางไปที่ศาลเลย แล้วก็ขอเอกสารบันทึกคดีมาดู เพราะสาธารณชนมีสิทธิที่จะรู้เรื่องนี้” โรบินสันนึกย้อนไปในตอนนั้น “ทีมข่าวของเราไม่เคยชินกับการทำอะไรทำนองนี้ โดยปกตินักข่าวของคอลัมน์สปอตไลท์ก็จะนำเสนอข่าวเปิดโปงการคอร์รัปชั่นทั่วๆ ไปที่หาเอกสารอ้างอิงง่ายๆ หรือเรื่องที่ขอสัมภาษณ์แหล่งข่าวได้ง่ายๆ แต่การทำข่าวสืบสวนชิ้นนี้มันต่างออกไปเราต้องขุดลึกเพื่อหาข้อมูลอย่างเอาจริงเอาจังโทรไปหาคนนั้นคนนี้เป็นสิบๆ สาย

เพราะอยากรู้ว่าบาทหลวงจอห์นก๊อกฮานที่โดนกล่าวหานั้นเป็นใครพอยิ่งขุดไปเรื่อยๆ เราก็พบว่ามันไม่ใช่แค่บาทหลวงรูปนี้รูปเดียวหรอกนะ แต่มีบาทหลวงองค์อื่นๆ อีกมากที่เกี่ยวข้องเราลงตีพิมพ์บทความในเดือนมกราคม ปี 2002 ตอนนั้นเรามีข้อมูลที่ยืนยันแน่ชัดแล้วว่ามีบาทหลวงถึง 70 รูป ที่ทำการล่วงละเมิดทางเพศเด็กๆ และสำนักบาทหลวงฯ ก็ใช้เงินเพื่อปิดปากให้เรื่องเงียบซึ่งพอเรื่องซาๆ ไปบาทหลวงหลายรูปก็ยังทำพฤติกรรมแบบเดิมกับเด็กรายใหม่ๆ”

โรบินสันนึกถึงบทความสปอตไลท์ที่พวกเขาทำอย่างภาคภูมิใจ “ในปี 2002 เราตีพิมพ์ข่าวเกือบ 600 ชิ้นเกี่ยวกับเด็กนับพันรายที่บาทหลวงกว่าร้อยรูปล่วงละเมิดทางเพศไม่ใช่แค่ในบอสตันแต่ทุกคดีทั่วทั้งประเทศแล้วก็อย่างที่เราทราบกันดีมันน่าเศร้ามากที่เรื่องแบบนี้มันเกิดขึ้นทั่วโลก”

หลังจากผ่านมาหลายปีการได้ย้อนกลับไป นึกถึงคดีอื้อฉาวในครั้งนั้น ก็ทำให้ ไมเคิล เรเซนเดส ขมขื่นพอสมควรแม้ว่าการลงแรงทำข่าวดังกล่าวจะยังผลให้เขาและเพื่อนร่วมงานได้รับรางวัลพูลิตเซอร์ (รางวัลอันทรงเกียรติสูงสุดของวงการนักเขียนและสิ่งพิมพ์) ในปี 2003 ก็ตามที “เราได้รับทั้งรางวัลคำยกย่องสรรเสริญมากมาย นับไม่ถ้วนรวมถึงหนังเรื่อง Spotlight ที่ให้เกียรติกับเรามากเรารู้สึกยินดีแต่ลึกๆ แล้วเรากลับรู้สึกเงียบงันอยู่ภายใน” เรเซนเดสกล่าว “ความทรงจำร้ายๆ อันแจ่มชัดที่บรรดาเหยื่อเต็มใจบอกเล่าให้พวกเราฟังยังคงเกาะกุมหนักอึ้งอยู่ในใจพวกเราเสมอพอนึกว่าเหยื่อล่วงละเมิดทางเพศแต่ละคนต้องผ่านอะไรมาบ้างเราก็ไม่มีกะจิตกะใจที่จะรื่นเริงเฉลิมฉลองอะไรทั้งนั้น”

ตอนนี้ไมเคิล เรเซนเดส ยังคงทำข่าวสืบสวนให้คอลัมน์สปอตไลท์ใน นสพ.บอสตันโกลบ เขาสละเวลากว่า 10 ชั่วโมง นั่งคุยกับจอช ซิงเกอร์ หนึ่งในผู้เขียนบท เพื่อถ่ายทอดข้อมูลที่เป็นประโยชน์การกลับไปพูดเรื่องเก่าๆ นั้นมันชวนให้เศร้า แต่ก็คงไม่สะเทือนใจเท่ากับการได้เห็นมันเป็นภาพจำลองที่เกิดขึ้นต่อหน้ากล้องภาพยนตร์ “มาร์ค รัฟฟาโล เล่นได้เหมือนกับผมในปี 2001 มากๆ ผมสั้นแบบนี้ใส่รองเท้าหนังสีดำแบบมีเชือกผูกแบบนี้เสื้อโปโลสีดำเอยกางเกงยีนเอยเหมือนไปซะหมด” เขาเล่า “แถมเขายังเลียนแบบวิธีการพูดและการเดินของผมได้ดีเยี่ยม”

นอกจากการเดินและการพูด ยังมีการแสดงและความคิด อีก 2 วันข้างหน้า การแสดงต่างๆ จะรอพิสูจน์ตัวเองในหนังเต็งรางวัลเรื่องหนึ่ง อย่าง sporlight