เอกเขนกดูหนัง:'Pawn Sacrifice'
Play
01 ต.ค. 2558
'Pawn Sacrifice' : คอลัมน์ เอกเขนกดูหนัง โดย... ณัฐพงษ์ โอฆะพนม
หนังเชิดชูวีรบุรุษอเมริกันหลังยุคสงครามเย็นที่เฟื่องฟูอย่างมากช่วงทศวรรษ 70’s-80’s ก่อนจะค่อยๆ สร่างซาลงในเวลาต่อมา ด้วยเพราะความซ้ำซากน่าเบื่อ อีกทั้งการล่มสลายของโลกฝั่งสังคมนิยมทั้งสหภาพโซเวียต การพังทลายของกำแพงเบอร์ลินที่ขวางกั้นเยอรมนีตะวันออกและตะวันตก การเปิดประเทศของจีนแผ่นดินใหญ่อ้าแขนรับนโยบายเศรษฐกิจทุนนิยม ฯลฯ สงครามเย็นระหว่างโลกเสรีและคอมมิวนิสต์ก็เป็นอันสิ้นสุดลง ตัวละครผู้ร้าย (รัสเซีย, เยอรมัน, เกาหลีเหนือ, คิวบา) ผู้ดี (อเมริกัน, อังกฤษ ) แบบเดิมๆ ก็พากันล้มหายตายไปจากตามกาลเวลาของยุคสมัยที่ผันผ่าน ไม่มีใครอยากดูหนังอย่าง แรมโบ้ ร็อคกี้ หรือกระทั่งตลกสายลับอย่างออสติน พาวเวอร์ แต่สำหรับหนังชุดเรื่องอื่นๆ ที่มีกำเนิดมาจากความตั้งใจเพื่อสร้างฮีโร่โลกเสรีนิยมไว้ต่อกรกับคอมมิวนิสต์อย่าง เจมส์บอนด์, อินเดียน่า โจนส์, ดาย ฮาร์ด, มิชชั่นอิมพอสสิเบิ้ล, เอทีม ฯลฯ พยายามปรับตัว ขยับไปสู่เนื้อหาร่วมสมัยใหม่ๆ และประสบความสำเร็จ สร้างกันต่อเนื่องมาจนทุกวันนี้
หนังที่มีพล็อตว่าด้วยการฟาดฟันกันระหว่างโลกเสรีกับสังคมนิยมในช่วงสงครามเย็น ในช่วง 10 กว่าปีให้หลัง จึงไม่ใช่การเชิดชูฮีโร่อีกแล้ว หากแต่เล่าถึงชะตากรรมของผู้คนที่อยู่ตรงนั้นทั้งคนที่เกี่ยวข้องโดยตรงอย่างพวกสายลับ เจ้าหน้าที่ราชการ หรือพลเรือน ชาวบ้าน ตาดำๆ ที่ได้รับผลกระทบจากนโยบายทางการเมือง การทหารของรัฐบาลตัวเอง อาทิ Tinker Tailor Soldier Spy, X-Men, The Lives of Others, Good Night and Good Luck, Watchmen ฯลฯ จะเห็นว่า หนังสงครามเย็นยุคหลังๆ เต็มไปด้วยแนวทางที่หลากหลาย หาใช่หนังแอ็กชั่นเหมือนในทศวรรษก่อนๆ เช่นเดียวกับเรื่องล่าสุดที่เพิ่งลงโรงฉายไปเมื่อสัปดาห์ที่แล้วอย่าง Pawn Sacrifice ประเด็นของหนังชัดเจนมากในเรื่องของการวิพากษ์รัฐในช่วงสงครามเย็น แต่ทว่ามันได้กลายเป็นพล็อตรองของหนังไป เมื่อธีมหลักว่าด้วยชะตาชีวิตของเด็กหนุ่มคนหนึ่ง ที่ดูเหมือนจะมีอาการทางจิตตั้งแต่เด็กๆ สุดท้ายเขากลับพาตัวเองเดินทางรอบโลกเพื่อแข่งขันหมากรุกชิงแชมป์โลก
หนังสร้างมาจากชีวิตจริงของ บ็อบบี้ ฟิสเชอร์ อดีตแชมป์โลกหมากรุกชาวอเมริกันเมื่อปี ค.ศ. 1972 ช่วงเวลาที่รัฐบาลสหรัฐอเมริกาดูจะวุ่นวายกับนโยบายต่างประเทศ ทั้งสงครามเวียดนาม ความตึงเครียดทางการทหารระหว่างอเมริกากับโซเวียตคดีวอเตอร์เกตอันอื้อฉาวเมื่อพรรครัฐบาลแอบดักฟังคู่แข่งทางการเมืองจนถูกจับได้อย่างหน้าด้านๆ ช่วงเวลาท่ามกลางเรื่องวุ่นๆ เหล่านี้คนอเมริกันต่างสิ้นหวังในผู้ปกครองของพวกเขา และแล้วแสงสว่างแห่งความสุขสมประโลมใจก็เกิดขึ้นโดยเด็กหนุ่มจอมเหวี่ยงวีนจากย่านบรูคลินนิวยอร์ก ปลุกกระแสชาตินิยมด้วยการเอาชนะแชมป์โลกหมากรุกหลายสมัยชาวรัสเซียได้สำเร็จ
หนังให้น้ำหนักไปที่ปูมหลังชีวิตของฟิสเชอร์พอๆ กับการฝึกฝนในเกมหมากรุกของเขา...หมอนี่ชอบการเล่นหมากรุกเป็นชีวิตจิตใจ ขณะเดียวกันชีวิตส่วนตัวก็ซับซ้อน สับสน ยุ่งเหยิง ไม่แพ้เกมหมากรุกบนกระดานที่เขาต้องแก้กลับเมื่อเผชิญหน้าคู่แข่ง ช่วงเวลาที่สหรัฐอเมริกาขับเคี่ยวกับสหภาพโซเวียตรัสเซียในทุกๆ ด้าน ตั้งแต่แสนยานุภาพทางทหาร ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีในอวกาศ (หนังเรื่อง The Right Stuff พูดถึงการแข่งขันทางอากาศยานระหว่างอเมริกาและรัสเซียได้ชัดเจนและสนุกมาก) เกมกีฬา (โซเวียตรัสเซียเป็นเจ้าเหรียญทองโอลิมปิคหลายสมัย) ที่ถือว่าแข่งขันกันอย่างสูสีไม่มีใครยอมแพ้ใคร แต่สำหรับกีฬาหมากรุกแล้ว อเมริกาเป็นรองรัสเซียอยู่หลายขุม จู่ๆ มีเด็กหนุ่มซึ่งค่อนข้างมีปัญหาทางจิตแถมยังมีปัญหาครอบครัวและบุคคลิกภาพอีกด้วยซ้ำ เกิดไปเอาชนะได้ในรอบชิงชนะเลิศ (แม้จะทุลักทุเลในเกมแรกๆ) ไม่เพียงกระแสความคลั่งไคล้ในตัวหนุ่มน้อยเท่านั้น หากแต่ยังลามไปถึงกีฬาหมากรุกที่คนอเมริกันหันมาหลงใหลคลั่งไคล้ เหมือนที่บ้านเราเห่อเล่นเทนนิสจากกระแส ‘เจ้าบอล’ ภราดร ศรีชาพันธ์ คว้าแชมป์ในหลายๆ รายการ และน้องเมย์ รัชนก อินทนนท์ประสบความสำเร็จในการแข่งขันแบดมินตันในหลายๆ ทัวร์นาเม้นท์ จนติดอันดับต้นๆ ของโลก ทำให้เด็กไทยหันมาเรียนตีแบดกันเป็นแถว
แม้ Pawn Sacrifice จะมาตามสูตรหนังกีฬาที่ว่าด้วยการต่อสู้ของตัวละครประเภทของม้ารองบ่อนที่ฝึกฝนในเกมกีฬาอย่างเอาจริงเอาจังจนประสบความสำเร็จ หากแต่หนังยังพาเราไปสำรวจตัวละครบ็อบบี้ฟิสเชอร์ หลายๆ แง่มุมในฐานะปุถุชนคนธรรมดา ที่มีทั้ง รัก โลภ โกรธ หลง และความใฝ่ฝันอันทะเยอทะยานของมนุษย์คนหนึ่ง ขณะเดียวกันเขาก็ตกเป็นเหยื่อเป็นเครื่องมือของอำนาจรัฐ เพื่อใช้เป็นอาวุธต่อสู้ทางการเมือง จุดฝันของอเมริกันชนให้ลุกโชน ท่ามกลางความสับสนวุ่นวาย
หนังพยายามตั้งทฤษฎีในตอนท้ายว่าหลังฟิสเชอร์หมดประโยชน์รัฐพยายามเสือกไส ตั้งข้อกล่าวหานานาประการ ทั้งที่ตัวเขาเองก็มีปัญหาทางจิตตั้งแต่ไหนแต่ไรมาแล้ว
เป็นหนังเชิดชูอเมริกัน ที่ในเวลาเดียวกันก็กล่าวหารัฐอเมริกันได้อย่างแสบสันเลยทีเดียว
........................................
(หมายเหตุ 'Pawn Sacrifice' : คอลัมน์ เอกเขนกดูหนัง โดย... ณัฐพงษ์ โอฆะพนม)