'ร้อยเพลงฮิต เพื่อชีวิต ตอนที่ 1'
Play
04 มิ.ย. 2558
'ร้อยเพลงฮิต เพื่อชีวิต ตอนที่ 1' : คอลัมน์ เพลงไทยที่ต้องฟังก่อนตาย โดย... โชคชัย เจี่ยเจริญ
“เพลง” คือส่วนสำคัญอย่างมาก เพื่อการปลุกเร้าให้ฮึกเหิม ให้กำลังใจ สะท้อนความจริงในสังคม ตีแผ่ชีวิต และผ่อนคลายไปในตัวของมันเอง ทุกครั้งที่มีเหตุการณ์สำคัญ สำคัญทางการเมือง การชุมนุมในยุค 14 ตุลาคม 2516, 16 ตุลาคม 2519, พฤษภาคม 2535, และ 19 กันยายน หรือ เหตุการสำคัญทางสังคม อย่างแผ่นดินไหว น้ำท่วม แม้แต่กระแสสังคมที่เปลี่ยนแปลง เพลงเพื่อชีวิต เป็นตัวกลางในการสื่อสารเรื่องราว ต่างๆ เพื่อบันทึกไว้เป็นประวัติศาสตร์ได้เป็นอย่างดี
แม้ยุคแรกของเพลงเพื่อชีวิต เริ่มจากการรับใช้คนชั้นกลาง และชั้นล่างในสังคม พูดถึงความยากจน การถูกเอารัดเอาเปรียบ ความไม่ยุติธรรมในสังคม ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเพลงลูกทุ่ง
2515 เพลงเพื่อชีวิตถูกบันทึกไว้ในฐานะเป็นตัวแทนการเรียกร้องเสรีภาพของประชาชน ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะในกลุ่มนักศึกษาและประชาชน ซึ่งโดยส่วนใหญ่ใด้รับอิทธิพลและแรงบันดาลใจจากนักดนตรี โฟล์ค ร็อก ชาวต่างประเทศ เช่น บ๊อบ ดีแลน, ไซม่อน แอนด์ การ์ฟังเกล
เพลงเพื่อชีวิต เดินทางผ่านกาลเวลา และได้ปรับเปลี่ยนให้เหมาะสมกับความคิดของผู้คนในบ้านเมืองเรา ซึ่งบางครั้งในบางเหตุการณ์อาจเหมือนเพลงที่เคยเกิดขึ้นแล้วก็ย่อมเป็นได้ เพลงที่จะเสนอในคอลัมน์นี้ทั้งหมดที่ผมรวมรวมมาประมาณ 100 เพลง ไม่ใด้แน้นเฉพาะเพลงที่ต่อสู้ทางการเมืองอย่างเดียว แต่เน้นความร่วมสมัย และให้กำลังใจ ให้ความสุขกับชีวิตผู้คนในยุคนั้น อีกด้วย และที่สำคัญ สามารถก้าวข้ามผ่านช่วงเวลาหลายสิบปีมาจนถึงวันนี้ได้
ซึ่งเป็นผลงานของศิลปินต่าง ๆ ทั้งเป็นวงดนตรีและศิลปินเดี่ยว รวมถึงเพลงในวาระพิเศษ โดยหลักๆ จะเป็นผลงานของศิลปินเหล่านี้
“คาราวาน” คือกลุ่มนักดนตรีในแนวทางการต่อสู้ที่ชัดเจน เรียกได้ว่าเป็นนักรบทางวัฒนธรรม ที่ชัดเจน มีเพลงมากมายที่สร้างสรรค์ขึ้นมาด้วยจุดประสงค์ที่ต่างกัน เรียกว่าต่างกรรม ต่างวาระ เช่น เพลงต่อสู้ทางการเมือง, เพลงต่อต้านสินค้าญี่ปุ่น, เพลงต่อต้านฐานทัพอเมริกา, เพลงสดุดีความกล้าหาญของทหารหาญ ฯลฯ ซึ่งทุกเพลงล้วนแล้วแต่ทำหน้าที่ของมันตามสถานการณ์และสังคมที่เป็นอยู่ในขณะนั้น
“คาราบาว” เกิดขึ้นในประเทศฟิลิปินส์ “คาราบาว” คือ ความอดทน หนักเอาเบาสู้ และ คือตัวแทนผู้ใช้แรงงาน “คาราบาว” ภาษาตากาล็อก แปลว่า ควาย ดังนั้นสัญลักษณ์ของวงจึงเป็นหัวควาย ที่ คลาสสิกตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา รวม 30 กว่าปี จากการก่อตั้งของนักศึกษาไทย 2 คนของมหาวิทยาลัยในฟิลิปินส์ คือ แอ๊ด ยืนยงโอภากุล และ เขียว กิรติ พรหมสาขา ณ สกลนคร รวมถึง ระหว่างทาง สมาชิกจากคาราบาวหลายคน ก็แวะเวียนลิ้มรสคำว่าศิลปินเดี่ยวและศิลปินกลุ่ม ทำให้เกิดผลงานอีกมากมาย ทั้ง ยืนยง โอภากุล, ปรีชา ชนะภัย, เทียรี่ เมฆวัฒนา, ธนิศ ศรีกลิ่นดี, กีรติ พรหมสาขา ณ สกลนคร
“พงษ์เทพ กระโดนชำนาญ” โดดเด่นด้วยเนื้อหา ภาษากวี ทั้งในเพลงและการพูดระหว่างการแสดง โดยเพลงฮิตหลายเพลงเป็นจังหวะสามช่าที่คนไทยคุ้นเคย
“พงษ์สิทธิ์ คำภีร์” แม้เป็นรุ่นหลังในยุคเพลงเพื่อชีวิตเฟื่องฟู แต่ต้องถือเป็นตำนานอีกคนที่ฝากผลงานไว้กับวงการเพลงเพื่อชีวิตไม่น้อยเลยทีดียว
"กะท้อน" คือชื่อเฉพาะของวงดนตรีทางพื้นเมือง ไม่ใช่วงดนตรีชั้นสูง แต่เล่นดนตรีที่สะท้อนสังคมและโลกที่สาม : เป็นนิยามจากปกเทปชุดแรก มี ระพินทร์ พุฒิชาติ (น้าซู), ศักดิ์สิทธิ์ เชื้อกลาง (น้าเศก), วีระศักดิ์ ขุขันธิน (น้าเศก) กำลังหลักของวง
“ซูซู” เนื้อหาเพื่อชีวิต สังคม แนวดนตรีที่ลึกลงสู่พื้นบ้าน โดย ระพินทร์ พุฒิชาติ (น้าซู), เศก ศักสิทธ์,สุเทพ ปานอำพัน, อู๊ดยานาวา (กลอง), พันทิวา ภูมิประเทศ (ทอม ดันดี) หนุ่มจากเมืองเพชรเป็นนักร้องนำ เปลี่ยนสมาชิกสีสันดนตรีเปลี่ยนไปบ้าง แต่สิ่งหนึ่งที่ไม่เปลี่ยนไปคือเนื้อหาทางสังคม
“คนด่านเกวียน” สีเผือก หรือ อิศรา อนันตทัศน์ หัวเรือหลักของวง ก็สร้างงานกับวงด่านเกวียนมาเกือบ 10 ชุด มีเพลงที่อยู่ในความทรงจำไม่น้อยเลย
“มาลีฮวนน่า” ช่วงท้ายๆ หลังจากกระแสเพลงเพื่อชีวิตเริ่มซบเซา ปี 2537 ก็แจ้งเกิดวงดนตรีใหม่ที่มาแบบม้ามึด สร้างการรับรู้และการจดจำจนเป็นอีกไอคอนหนึ่งของกลุ่มเพลงแนวนี้
บทบาทของเพลงที่คอยย้ำเตือนให้กับคนไทยมาโดยตลอด ทำหน้าที่อย่างเที่ยงตรง หากฟัง และคิดตามจังหวะเวลาที่เหมาะสม ก็ยังคงได้รับอรรถรส และขัดเกลาจิตใจเราโดยไม่รู้ตัวได้เช่นกัน
ในขณะที่สังคมมีความสลับซับซ้อนมากขึ้น ปัญหามีความซับซ้อนมากขึ้นเป็นลำดับ ข้อมูลข่าวสารกระจัดกระจายความคิดของคนเป็นปัจเจกมากขึ้น เพลงบางเพลงจึงสะท้อนภาพและความคิดได้เพียงในบางมุม และบางกลุ่มคนในสังคมเท่านั้น เพราะอยู่ที่เจตนาของผู้ประพันธ์ ในขณะที่บางเพลง เจตนาให้เป็นเพลงของคนส่วนใหญ่ในสังคม
ศิลปินอีกหลายๆ ท่าน เพลงอีกหลายเพลง ที่จะกล่าวถึงเพื่อเชิดชู ผลงานและศิลปินที่ถูกสร้างสรรค์ขึ้นจากวันที่เลยผ่าน โปรดติดตามตั้งแต่ต้นจนจบ หลังจากนี้นะครับ
ปล. ฟังเพลงเก่า ไม่จำเป็นต้องแก่
ชาตินี้ ยังไงก็ฟังเพลงทั่วไป ได้ไม่หมด
ขอเลือกเพลงโปรด ฟังก่อนตาย ดีกว่า
.......................................
(หมายเหตุ 'ร้อยเพลงฮิต เพื่อชีวิต ตอนที่ 1' : คอลัมน์ เพลงไทยที่ต้องฟังก่อนตาย โดย... โชคชัย เจี่ยเจริญ)