บันเทิง

ศิลป์แห่งแผ่นดิน - วัดภูมินทร์เมืองน่าน

ศิลป์แห่งแผ่นดิน - วัดภูมินทร์เมืองน่าน

14 ก.ค. 2552

เมื่อวันเข้าพรรษา อาสาฬหบูชา ที่ผ่านมา ผมและครอบครัวเดินทางไปจ.น่าน จุดประสงค์หลักคือไปไหว้ พระธาตุแช่แห้ง ซึ่งเป็นพระธาตุประจำปีเกิด ปีเถาะของแม่ของลูกชายผม (ตามความเชื่อของชาวล้านนา) ส่วนจุดประสงค์รอง ซึ่งเป็นความประสงค์ของผมเอง คือ แวะเยือน หอศิลปะริมน

  ก่อนเข้าจ.น่าน เราแวะไหว้พระธาตุช่อแฮ ซึ่งเป็นพระธาตุประจำปี (ของคน) เกิดปีขาล ไหว้พระประธานในวิหาร แล้วไม่ลืมไหว้ “พระเจ้าทันใจ” พระพุทธรูปที่สร้างโดยชาวไทยใหญ่ (เงี้ยว) ตั้งแต่ปี พ.ศ.2465 อันตัวผมนั้นเกิดปีระกา พระธาตุประจำปีเกิด คือ พระธาตุหริภุญไชย ที่ลำพูน ส่วนพระธาตุ ประจำปีฉลู ของลูกชายคนโต (ผาเมฆ) อยู่ที่เมืองพม่าโน่น “ชเวดากอง”

 จ.น่านเป็นเมืองเล็กๆ ที่เงียบสงบ ไม่มีตึกสูงๆ ให้เกะกะตา มีวัดวาอารามสวยงาม และเก่าแก่ อายุระหว่าง 300-700 ปี อยู่หลายวัด เช่น วัดหัวข่วง ศิลปกรรมแบบล้านนา สกุลช่างน่าน วิหารเป็นอาคารทรงจั่วหน้าบันไม้จำหลัก รูปพรรณพฤกษางดงาม วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหาร อายุกว่า 600 ปี วัดสวนตาล อายุกว่า 700 ปี
 ส่วนวัดที่เป็นที่รู้จักกันมากที่สุด คือวัดภูมินทร์ เพราะมีพระอุโบสถที่มีลักษณะพิเศษ คือ เป็นรูปทรงจัตุรมุข ภายในประดิษฐานพระพุทธมหาพรมอุดมศักยมุนี พระพุทธรูปปางมารวิชัย องค์หันหน้าออกสู่ประตูทั้ง 4 ทิศ

 รัฐบาลไทย สมัยรัชกาลที่ 8 เคยพิมพ์ภาพวิหารวัดภูมินทร์นี้ลงในธนบัตรใบละ 1 บาท
 ภายในยังมีภาพจิตรกรรมฝาผนัง เขียนโดยช่างท้องถิ่น แสดงถึงวิถีชีวิตของเมืองน่านในสมัยนั้น มีภาพชนชั้นผู้นำ ภาพประชาชนพลเมือง ชีวิตความเป็นอยู่ วัฒนธรรมประเพณี หากอยากดูภาพฝาผนังให้สนุก ก็คงจะต้องหาความรู้จากเอกสาร หนังสือ หรือไม่ก็พูดคุยกับผู้รู้ ผู้ที่ศึกษาค้นคว้าเรื่องนี้โดยตรง ซึ่งผมโชคดีที่ได้ฟังคำอธิบายเพิ่มเติมจากศิลปิน(ร่วมสมัย) ล้านนา คือ “วินัย ปราบริปุ” ผู้ก่อตั้งหอศิลป์ริมน่าน หอศิลป์ที่งดงามยิ่งใหญ่สมคำเล่าลือ เป็นสง่าราศี เป็นที่เชิดหน้าชูตาแก่จังหวัดเล็กๆ แสนงามแสนสงบแห่งนี้

 ศิลปินร่วมสมัยผู้สนใจรากเหง้า เฝ้าเพียรศึกษาค้นคว้า เขียนบทความ รวบรวมข้อมูลภาพถ่าย จัดทำเป็นเอกสารไว้ เมื่อผมได้ความรู้เบื้องต้นมาก็เลยต้องแวะวัดภูมินทร์อีกครั้งก่อนกลับ เพื่อจะดูดาบในมือของท่านเจ้าเมือง ซึ่งศิลปินล้านนาได้บอกกับผมว่า ดาบนี้ ได้รับพระราชทานจากรัชกาลที่ 4

 ผมเพิ่งได้มาจังหวัดน่านเป็นครั้งแรกครับ ผ่านมาทาง อ.ร้องกวาง ก็หลายหน เพื่อไปพะเยา แต่ไม่เคยถึงน่านสักที เที่ยวนี้ตั้งใจมาเยือนน่านโดยเฉพาะ ได้แวะชมวัดหลายวัด วัดที่นี่เงียบสงบ และไม่ค่อยมีบรรยากาศ “ขายบุญ” ให้ต้องเสียความรู้สึก

 คงต้องหาโอกาสมาอยู่ที่น่านสักหลายๆ วัน มีเกสต์เฮ้าส์ดีๆ ราคาไม่แพง คืนละ 200-300 บาท ถ้าเช่าเป็นเดือนก็ 5,000 บาท เท่านั้นครับ แค่มาอยู่เพื่อชมวัดก็คุ้มแล้วครับ

 สำหรับเรื่องพระธาตุแช่แห้งนั้นผมจะเขียนถึงในสัปดาห์หน้าครับ