มองผ่านเลนส์คม - เรื่องเก่าเล่าใหม่ | คมชัดลึก

 ล่าสุดจากศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาแผ่นดินเชิงคุณธรรมที่เรียกกันสั้นๆ ว่าศูนย์คุณธรรมก็เช่นกัน
 ไม่กี่วันมานี้มีข่าวในหน้าหนังสือพิมพ์ เกี่ยวกับงานวิจัยล่าสุดเรื่องการปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมในเด็กและเยาวชนไทยของศูนย์คุณธรรมและสถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัวว่า “สื่อ” เป็นต้นเหตุสำคัญทำให้พฤติกรรมเด็กไทยเสื่อมลง

 งานวิจัยบอกว่าสื่อเป็นตัวเผยแพร่ค่านิยมไม่พึงประสงค์ เช่น แต่งกายประเจิดประเจ้อยั่วยุอารมณ์ทางเพศ ใช้ของแพง ใช้ความรุนแรงแก้ปัญหา และมั่วสุมทางเพศ

 เมื่อประกอบกับความพร่องในหน้าที่พึงประสงค์ของครอบครัว สถาบันศาสนา ชุมชน และโรงเรียน พฤติกรรมของเด็กไทยวันนี้จึงน่าเป็นห่วง

 หลายคนที่อ่านข่าวนี้สรุปสั้นๆ ว่า ไม่มีอะไรใหม่ ได้ยินซ้ำซากอย่างนี้มาหลายสิบปีแล้ว
 พฤติกรรมของเด็กมีปัญหาเสมอในสายตาผู้ใหญ่ และผู้ใหญ่มักบอกว่าต้นเหตุของปัญหาคือ “คนอื่น” และ “สิ่งอื่น” ซึ่งไม่เกี่ยวข้องกับผู้ใหญ่โดยเฉพาะในฐานะปัจเจกแม้แต่น้อย

 นักวิจัยด้านพฤติกรรมศาสตร์น่าจะได้ศึกษาเพิ่มเติมว่า เหตุใดการมองหาแพะรับบาปหรือกล่าวโทษคนอื่นว่าผิดหรือเป็นต้นเหตุของปัญหาทั้งหมด จึงเป็นลักษณะเฉพาะที่โดดเด่นมากของคนไทย โดยเฉพาะเมื่ออยู่ในวัยผู้ใหญ่

 เวลานี้คนทั่วไปในสังคมไทยมักโทษสื่อว่าเป็นตัวเผยแพร่พฤติกรรมไม่พึงประสงค์ ส่วนสื่อก็มักโทษดารา นักร้อง ผู้คนในวงการบันเทิง และนักการเมืองว่าเป็นต้นแบบพฤติกรรมเหล่านั้น

 เมื่อไม่ค่อยมีใครใส่ใจพิจารณาสิ่งที่เรียกว่า “ปัญหา” อย่างจริงจัง เพราะมัวแต่โทษกัน ทางแก้ปัญหาจึงมักออกมาในรูปคำสั่งห้ามหรือประณาม “คนอื่น” ที่เราคิดว่าเป็นปัญหา แต่ “คนอื่น” เช่น ดาราและเหล่าเซเลบก็ยังคงแต่งตัววาบหวิว ใช้ของแพง และรักๆ เลิกๆ กับคู่รักเหมือนชาวบ้านทั่วไป

 เช่นเดียวกับการดำรงอยู่ของระบบอุปถัมภ์ในสังคมไทย ซึ่งเป็นหนึ่งในที่มาของพฤติกรรมใช้อภิสิทธิ์อิทธิพลและโกงกิน และเช่นเดียวกับความเชื่อเรื่องการใช้อำนาจฝ่ายเราเพื่อจัดการคนเลวฝ่ายตรงข้าม ซึ่งเป็นต้นแบบวิธีจัดการปัญหาด้วยความรุนแรงในระดับต่างๆ กัน

 การเชิดชูศีลธรรมแบบแยกส่วนจากพฤติกรรมจริงในชีวิตประจำวัน รวมทั้งการกล่าวโทษ “คนอื่น” ว่าไร้ศีลธรรมและเป็นต้นเหตุแห่งปัญหาทั้งหมด เป็นเรื่องเก่าเล่าซ้ำซากของสังคมไทย

"นิธินันท์ ยอแสงรัตน์"