'อ.ศมประสงค์ ชาวนาไร่ สถาปนิกสู่ โต้โผปี่พาทย์สมัครเล่น' | คมชัดลึก

 

          เมื่อเร็วๆ นี้วงการศิลปะบ้านเราได้สูญเสียศิลปินไปท่านหนึ่งและท่านผู้นี้นั้นถือว่าเป็นปรมาจารย์ในด้านศิลปะอย่างแท้จริง ซึ่งท่านก็คือ อาจารย์ถวัลย์ ดัชนี ศิลปินแห่งชาติสาขาทัศนศิลป์ ประจำปีพุทธศักราช 2544 และถึงแม้ว่าท่านจะจากโลกศิลปะที่ท่านรักไปแล้วแต่ผลงานของท่านนั้นก็ยังปรากฏอยู่ให้พวกเราได้พบเห็นกันอย่างมากมาย  ซึ่งที่มาของฉายา "จักรพรรดิ์แห่งผืนผ้าใบ" ย่อมเป็นเครื่องการันตีในตัวและผลงานของท่านเป็นอย่างดีอยู่แล้ว แต่ในวงการศิลปะนั้นก็ยังมีศิลปินท่านอื่นๆ ที่มีผลงานและชื่อเสียงรวมถึงบางท่านก็มีตำแหน่งศิลปินแห่งชาติ และยังโลดแล่นอยู่ในวงการนี้อยู่อีกหลายท่านอย่างเช่น อาจารย์ประเทือง เอมเจริญ อาจารย์ปรีชา เถาทอง และที่โด่งดังเป็นที่รู้จักกันมากที่สุดก็คือ อาจารย์เฉลิมชัย โฆสิตพิพัฒน์ ซึ่งท่านนี้นอกจากจะมีผลงานที่อันเรื่องลือระบือโลกกับวัดร่องขุ่นแล้ว ท่านยังเปรียบเสมือนเป็นศิลปินที่มีความสนิทสนมและมีผลงานร่วมกับอาจารย์ถวัลย์ ดัชนี มากเป็นที่สุดจนได้รับฉายาคู่กันว่า "เฉลิมชัย-สวรรค์ ถวัลย์-นรก" เนื่องจากว่าผลงานการเขียนภาพของอาจารย์เฉลิมชัย จะออกไปทางภาพภพแห่งนิพพานหรือที่เกี่ยวกับสวรรค์ชั้นฟ้าแต่ในส่วนของอาจารย์ถวัลย์ จะมุ่งไปในทางภาพสะท้อนความบาปในนรกภูมิและกิเลสของมนุษย์

 

          อย่างไรก็ตามศิลปินที่ผมได้เอ่ยชื่อมาทั้งหมดนี้โดยส่วนตัวของผมเองนั้นก็ได้เคยร่วมงานกับทุกท่านมาแล้วก็คือได้เคยบรรเลงระนาดเอกแล้วให้ท่านปรมาจารย์เหล่านี้ได้วาดภาพประกอบไปกับเสียงระนาดเอกของผม ยิ่งโดยเฉพาะอาจารย์เฉลิมชัย โฆสิตพิพัฒน์แล้วนั้นเคยดวลกันตัวต่อตัวแบบอิมโพรไวส์ หรือด้นกันสดๆ ชนิดที่เรียกว่าถึงพริกถึงขิง ซึ่งก็คือในวันแสดงผลงานยกย่องเชิดชูเกียรติศิลปินแห่งชาติ ของท่านอาจารย์เฉลิมชัย โฆสิตพิพัฒน์ นั่นเองแหละครับ

 

          ในส่วนตัวของผมนั้นมักจะสนิทชิดเชื้อกับศิลปินในด้านทัศนศิลป ทั้งปั้นๆ วาดๆ อีกหลายต่อหลายท่านซึ่งทุกท่านก็จะมีความสามารถและมีจิตใจที่ดีงามกันทุกท่านและจะมีอยู่อีก 1 ท่าน ซึ่งชื่อเสียงท่านอาจจะยังไม่ปรากฏแพร่หลายต่อชาวไทยเราทั่วๆ ไปแต่ถ้าดูจากผลงานของท่านแล้วนั้น ผมกล้ารับรองว่าไม่เป็นรองท่านอื่นๆ อย่างแน่นอน ซึ่งท่านผู้นี้ก็คือ อาจารย์ศมประสงค์ ชาวนาไร่ ศิลปินผู้มากด้วยผลงานและองค์ความรู้ในเรื่องของประวัติศาสตร์ของเหล่ามวลมนุษย์ ซึ่งผลงานของท่านที่สุดยอดก็คือการสร้างพระอุโบสถวัดโพธิคุณ จ.ตาก รวมถึงสร้างหอฉันท์ หอระฆัง ศาลาการเปรียญ โดยเป็นผู้ออกแบบและลงมือสร้างด้วยตัวเอง ตั้งแต่ปีพ.ศ.2528-2548 โดยไม่คิดค่าตอบแทนใดๆ อีกต่างหาก

 

          หลังจากหายหน้าหายตาไปสร้างวัดมา 20 ปี ปัจจุบันนี้ก็กลับมาเป็นอาจารย์สอน วิชาออกแบบภายใน อยู่ที่คณะมัณฑณศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร โดยพื้นฐานของท่านแล้วนั้นในวัยเด็กนั้นเคยหัดเล่นปี่พาทย์กับครูยนต์ มุ้ยมี ในแถบๆ ละแวกบ้านของท่านก็คือ วัดตาก้อง จ.นครปฐม แต่ด้วยการที่ค้นพบพรสวรรค์ของตัวเองตั้งแต่เรียนอยู่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 2 ด้วยการวาดพระอุโบสถวัดเบญจมบพิตรฯ เล่นๆ โดยดูแบบจากแบงก์ 5 บาทในสมัยนั้นและมีใจรักในการที่จะสร้างพระอุโบสถมาตั้งแต่วัยเด็ก ด้วยการไปหาไม้ฟืนมาสร้างเป็นโมเดลพระอุโบสถ บางครั้งก็ใช้ไม้ขีดไฟ อยู่มากมายหลาบโมเดล ซึ่งจะว่าไปแล้วนั้นก็ตามประสาของเด็กๆ ที่มีใจรักก็คือสร้างกันเล่นๆ นั่นเองแหละครับ

 

          จากนั้นแล้วท่านอาจารย์ศมประสงค์ ชาวนาไร่ จึงได้ไปศึกษาต่อจนจบการศึกษาในระดับปริญญาตรี คณะศิลปศึกษา วิทยาลัยครูอุบลราชธานี และระดับปริญญาโท วิชาโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร มีผลงานในปัจจุบันอย่างมากมาย เช่น ออกแบบพระอุโบสถ วัดมเหยงค์ จ.อยุธยา ซึ่งกำลังก่อสร้างอยู่ในขณะนี้ มีความยาวถึง 90 เมตร รวมถึงกำลังสร้างแบบพระพิฆเนศร์ ที่จะหล่อเป็นเนื้อสัมฤทธิ์ ให้กับคณะมัณฑณศิลป มหาวิทยาลัยศิลปากร และจะเปิดให้จองกันในเร็วๆ นี้ ซึ่งผมก็เอารูปถ่ายที่ท่านกำลังตกแต่งในส่วนที่เป็นมือมาให้ชมกันด้วยครับ และด้วยที่ความที่เคยหัดเล่นดนตรีไทยในตอนเด็กๆ ปัจจุบันอาจารย์ศมประสงค์ ชาวนาไร่ ก็ได้สร้างเครื่องปี่พาทย์ขึ้นมา 1 ชุด ในราคาหลายแสนบาท เรียกว่าวงปี่พาทย์อาชีพหลายวงต้องอายม้วนไป เอาแค่ฆ้องวงใหญ่วงเดียวก็เป็นฆ้องตีลงหินราคาวงละ 5 หมื่นบาท แล้วล่ะครับ และในวันนี้ก็คือวันพฤหัสฯที่ 25 กันยายน 2557 ผมมีโอกาสที่จะพบกับอาจารย์ศมประสงค์ ชาวนาไร่ ในงานไหว้ครูช่างของคณะมัณฑณศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ทับแก้ว จ.นครปฐม และที่สำคัญคือผมจะได้บรรเลงระนาดเอกประกอบพิธีไหว้ครูช่าง โดยใช้เครื่องปี่พาทย์ของท่านอาจารย์สมประสงค์ อีกด้วยครับ ในโดยส่วนตัวของผมกับอาจารย์สมประสงค์ ชาวนาไร่จะสนิทสนมและนับถือกันเป็นอย่างดี ถึงแม้ว่าผมจะไม่เคยตีระนาดให้ท่านประกอบการวาดภาพตามงานต่างๆ  แต่ก็มีโอกาสที่จะตีระนาดเอกของท่านที่ลงทุนสร้างขึ้นมาในราคาแพง ในวันนี้ และดูเหมือนว่านอกจากท่านจะเป็นทั้งจิตรกร ปฏิมากร สถาปนิกแล้ว ตอนนี้กำลังจะเป็นโต้โผปี่พาทย์อีกด้วยครับ

 

.......................................

(หมายเหตุ 'อ.ศมประสงค์ ชาวนาไร่ สถาปนิกสู่ โต้โผปี่พาทย์สมัครเล่น' : คอลัมน์ โลกใบนี้ดนตรีไทย โดย... ขุนอิน)