หนังที่อังกฤษตกรอบฟรองซ์98ของก๊วน'กูรินเดอร์ ซาฮา' | คมชัดลึก

    
          ผมมักจะคิดถึงอังกฤษในบอลโลก 1990 มากกว่าทุกชุดเวลาใครมาถามว่าสิงโตคำรามทีมนี้เปล่งแสงได้สว่างที่สุดในเวิลด์คัพ
 
          เราคงไม่ลืมลีลากระชากของ พอล แกสคอย์น เหมือนที่ยังจดจำการโยกเอวกราบสนามของ คริส วอดเดิ้ล ไม่ลางเลือนการเข้าฮอสของแกรี ลินิเกอร์ เหมือนที่ยังแจ่มชัดกับสปิริตของอังกฤษชุดนั้น
     
          พ้นจากสิงโตคำรามปี 1990 เห็นจะมีอีกชุดก็คือ ฟรองซ์ 98 ที่ดวลเดือดกับอาร์เจนติน่าแต่แพ้ลูกเก๋าและกลับบ้านด้วยคำสดุดี ยกเว้นแต่เดวิด เบ็คแฮม ซึ่งในการตกรอบปีนั้น มีผู้กำกับคือ กูรินเดอร์ ซาฮา กับเพื่อนของเขาสองคน ช่วยกันเขียนบทจนเป็น Bend It Like Beckham
    
          ในหนังเรื่องนี้ กูรินเดอร์ ซาฮา ร่วมกับเพื่อน เขียนบทหลังจากเห็นแฟนบอลอังกฤษโศกเศร้าที่ตกรอบฟุตบอลโลก 1998 เธอเล่าเรื่องของ เจสส์ สาวน้อยชาวอินเดียที่หลงใหลในกีฬาลูกหนัง แต่ด้วยความที่เติบโตในครอบครัวที่มีแนวคิดอนุรักษ์นิยม การจะเล่นหรือดูฟุตบอล จึงราวกับเป็นเรื่องผิดบาปของคนในบ้าน
     
          เจสส์ สนใจ ฟุตบอลและฟุตบอลก็พา เจสส์ ไปพบโลกใหม่  โลกใหม่ที่ว่าก็คือ สาวสวยอย่าง จูลส์ และโค้ชหล่อเท่ที่ชื่อ โจ ซึ่งทั้งสามคนมีความมุ่งมั่นที่ว่า จะพาทีมฟุตบอลหญิงไปประกาศศักดาในสนามแข่งขัน
     
          เจสส์ ใน bend it like beckham บอกว่าเธอเล่นบอลอย่างยากลำบาก เพราะไม่ใช่ครอบครัวไม่เห็นด้วย สังคมรอบข้างก็ยังมองด้วยสายตาแปลกๆ  แต่ เจสส์ ไม่โดดเดี่ยวหรอก เพราะในหนัง she’s the man ของคนทำหนังอย่าง แอนดี้ ฟิคแมน ก็มีผู้หญิงอีกคนที่คงเข้าใจ เจสส์
     
          เธอคนนี้ชื่อ ไวโอล่า (อแมนด้า เบิร์นส์) แม้นามของเธอจะเหมือนชื่อที่หลุดมาจากยุคสมัยแห่งวิคตอเรียนที่หญิงสาวถูกจองจำด้วยขนบคร่ำครึแห่งความคิดเก่าเก็บ แต่ ไวโอล่า ไม่เชยเลย ทันทีที่รู้ว่าทีมบอลหญิงถูกยุบด้วยเหตุผลทำนอง ‘มันเป็นเรื่องการละเล่นของเพศชาย’ เธอค้นหาทางใหม่ด้วยการแอบสมัครเข้าไปในโรงเรียนแห่งหนึ่ง เพื่อลงเล่นฟุตบอล โดยปลอมตัวเป็นผู้ชายด้วยการใช้ชื่อของพี่ชาย
     
          ขณะที่เราต้องลุ้นว่า เจสส์ จะเอาตัวรอดจากคู่แข่งนอกสนาม ที่ประกอบไปด้วยพ่อแม่พี่น้องลุงป้าน้าอาและสังคมอย่างไร เราก็ต้องเอาใจช่วยเหมือนกันว่า ไวโอล่า จะลวงตาคนไปได้สักกี่น้ำในทีมฟุตบอลชาย
     
          ในความจริงจังของ bend it like beckham ทั้งการเล่าเรื่องและแอบส่งเสียงบอกนัยสำคัญระหว่างรายทางนั้น มีการใช้สัญลักษณ์สื่อสารถึงพื้นที่ของผู้หญิงอยู่เป็นระยะๆ
     
          ตั้งแต่ชื่อหนังที่ใช้คำว่า bend อันมีนัยถึงการควบคุมชีวิตตัวเอง เพราะ bend หมายถึงโค้งเลี้ยวงอ แต่เมื่อเป็นชื่อหนัง มันคือการคอนโทรลชีวิตของตัวเอง และด้วยตัวเอง ที่เขาตั้งชื่อแบบนี้เพราะต้องการจะบอกสาวน้อยอย่าง เจสส์ (และคนที่เจออะไรแบบ เจสส์) ว่า ให้ลุกขึ้นสู้เพื่อตัวเธอเอง อย่าให้ขนบเก่าเก็บมาทำลายชีวิต อย่าให้ความคิดของผู้ชายที่ไม่ดีพอ มาขัดขวางความสุข
     
          เจสส์ ถูกห้ามนุ่งขาสั้น เตะฟุตบอล เดินคุยกับเพื่อนชาย แม้แต่จะสนิมสนมกับสาวๆ มากเกินไป ก็สุ่มเสี่ยงต่อการถูกมองว่าเป็นเลสเบี้ยนได้  ไฮไลท์ของหนังอยู่ที่เกมในสนาม ที่เธอดันเห็นภาพจินตนาการว่า ครอบครัวมาเป็นคู่แข่ง แถมยังตั้งกำแพง ล่อให้เธอเตะฟรีคิกแบบเบ็คแฮมเสียอีก
     
          นอกจากชอบชื่อเรื่องแล้ว ผมยังโปรดปรานรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ที่ยั่วเรา เร้าเรา และท้าทายเราให้คิด อาทิ ทำไม เจสส์ ต้องใส่เสื้อที่มีหมายเลข 1969 บนหน้าอก  ที่เป็นเช่นนี้ เพราะว่าในห้วงยามนั้น เกิดกระแสเฟมินิสต์หลายแห่งทั่วโลก
     
          คุยกันแต่เรื่องของ เจสส์ แต่ไม่ได้หมายความว่าชีวิตของ ไวโอล่า จะเบาบางและเจือจาง
     
          หนัง sha’s the man ของเธอแม้จะขี้เล่นและตลกเฮฮาไปตลอดทั้งเรื่อง แต่ถ้าดูเอาสาระ เราก็จะเห็น ‘สาร’ ในหนังที่น่าสนใจ สารที่น่าสนใจนั้นก็คือ การต้องแสร้งทำเสียงแบบผู้ชายที่ทึบและหนา กระด้างและแข็งกร้าวตามแบบเพศชายทั่วไป
     
          ฟังไปเรื่อยๆ คนดูก็จะรู้สึกอึดอัดแม้ขบขำ แต่เสียงของ ไวโอล่า น่าแสดงถึงความอึดอัดบางอย่างในการต้อง “เป็นอยู่คือ” ของเธอ บางทีหนังอาจจะอยากบอกเราว่า ความอึดอัดที่เรายังรู้สึกนั้น ไวโอล่าเอง ก็รู้สึกมามากมายและเนิ่นนาน
     
          Bend it like beckham ของ เจสส์ เล่นคำ (สื่อความหมาย) sha’s the man ของ ไวโอล่าก็ไม่น้อยหน้า คำว่า man ในชื่อหนัง สื่อตรงๆ ถึงสถานะของเธอ
     
          เธอที่เป็นมนุษย์คนหนึ่ง ไม่ใช่ผู้หญิงที่มีดีแค่บ้าบอล, เธอที่รู้จักที่จะพิสูจน์ตัวเองและเปิดเผยความจริงในที่สุด
     
          ถ้าผู้หญิงคนหนึ่งกล้าทำอะไรแบบนี้ สังคมของเพศชายก็ไม่ต้องห่วงใยหรือต้องกังวล
     
          เช่นนี้แล้ว, ถ้าเรามีเด็กสาวชอบดูบอลอยู่ในบ้าน นั่นก็อาจเป็นเรื่องที่ดี  เช่นนี้เอง, ถ้าลูกหลานของครอบครัว จะชมชอบเรื่องราวของลูกหนัง เธอก็ยังมีด้านที่น่าสนใจในมุมอื่น
      
          ตราบที่เรายังแตะมือกันว่า ผู้ชายก็สามารถเข้าครัวและเลี้ยงลูก เท่าๆ กับที่เพศหญิงจะซ่อมรถและเปลี่ยนยาง คงมีใครบางคนคิดแบบนี้ ผมก็ด้วย

.......................................
(หมายเหตุ หนังที่อังกฤษตกรอบฟรองซ์98ของก๊วน'กูรินเดอร์ ซาฮา' : คอลัมน์ หนังโรงเล็ก โดย... นันทขว้าง สิรสุนทร)