วัฒนะธรรมการฟังเพลงในปัจจุบัน | คมชัดลึก

 

          ต้องยอมรับว่า ธรรมชาติในการฟังดนตรีของแต่ละคนต่างกันทั้งในแง่วัตถุประสงค์ของการฟัง และการนำไปใช้ซึ่งความต่างทั้งหลาย มาจาก ประสบการณ์ ความรู้ ความเข้าใจ และ ทักษะ หลอมรวมจนหลายคนสรุปว่ามันเป็นรสนิยม คำถามคือ เราฟังดนตรีเพื่ออะไร

 

          เสียงดนตรี คือศิลปะอันสวยงามที่ถูกมนุษย์ สร้างขึ้นจากธรรมชาติ ฟังเพื่อความเพลิดเพลิน ความอิ่มเอม จรรโลงใจ และสร้างแรงบันดาลใจ ให้มนุษย์มาเป็นเวลานาน หลายชั่วอายุคน ความงดงามของเครื่องดนตรีแต่ละชิ้นที่บรรเลง ถ่ายทอดผ่านตัวโน้ตจากเครื่องดนตรี ผสมผสานเสียงร้องของมนุษย์ ได้ส่งผ่านอากาศกระทบหูของเราผ่านไปที่การตีความของสมองและส่งผลถึงร่างกายและจิตใจ

 

          บางคนคิดว่าดนตรี เป็นเพียงความเพลิดเพลิน และความบันเทิงเท่านั้น จึงรับรู้ได้เท่ากับความเข้าใจของตัวเอง แต่หากศึกษาให้ลึกลงไป ดนตรีมีคุณค่ามากกว่านั้นมหาศาล เคยสังเกตหรือไม่ว่า ดนตรีมีอิทธิพลกับคนเรามากขนาดไหน เริ่มตั้งแต่ที่เราอยู่ในครรภ์ ของแม่ เสียงเพลงเสียงดนตรี ทำให้เราได้รับรู้สัมผัสกับความไพเราะ และความรู้สึกซาบซึ้ง ทั้งๆ ที่เรายังไม่รู้จักอาการที่ว่าเลยด้วยซ้ำ เข้าโรงเรียนเราร้องเพลงหลายเพลงก่อนจะเรียนรู้ความหมายของบทเรียนหรือบางที่รับรู้ไปพร้อมๆ กับบทเรียนก็มี โตขึ้นมาหน่อยเรารับรู้เพลงจากสื่อต่างๆ ทั้งวิทยุ ทีวี คอมพิวเตอร์ และสื่อใหม่ๆ อีกหลายสื่อ เราร้องเพลงประจำโรงเรียนได้ กิจกรรมต่างๆ ที่เกิดขึ้น มีเพลงเข้ามาเป็นส่วนประกอบของกิจกรรมนั้นๆ มากมายเต็มไปหมด เรามีเพลงในยุคของตัวเอง เมื่อเราโตในยุคใด เพลงยุคนั้นย่อมมีความผูกพันกับชีวิตเราอย่างเหนียวแน่น และไม่ว่าเราจะผ่านประสบการณ์ การฟังเพลงมามากมายเท่าไหร่ เราจะมีเพลงที่เป็นประจำตัว หรือเพลงที่สร้างแรงบันดาลใจให้เราอย่างน้อยก็เพลงสองเพลง หรืออาจมากมายเสียจนเลือกยากหากจะตอบคำถามว่าเพลงใดเป็นเพลงเก่งของตัวเอง

 

          ทุกกิจกรรมใหญ่ของโลกก็หนีไม่พ้นที่จะต้องมีดนตรีเข้ามามีส่วนร่วมในกิจกรรมนั้นๆ ด้วย เช่น การแข่งขันฟุตบอลโลก รอบสุดท้าย ที่กำลังจะเกิดอีกไม่กี่วันข้างหน้า ที่บราซิล และการที่ค่ายเพลงเข้ามามีส่วนร่วมอย่างเต็มตัว ทั้งวางแผน ผลิตเพลง และโปรโมทรวมทั้งขายเพลง เพิ่งเริ่มต้นมาเพียงไม่กี่ครั้งหลังนี้เท่านั้น แต่ก็เป็นตัวบ่งชี้ได้ดีว่า เพลงเป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญ

 

          การฟังดนตรีให้เกิดความซาบซึ้งนั้น อาจไม่ได้เกิดจากธรรมชาติของการฟังเพลงของเราเพียงอย่างเดียว แต่ต้องศึกษา ประวัติ การตีความหมายของเพลง การฟังเครื่องดนตรีแต่ละชิ้น การดูการแสดงดนตรี เพื่อความเข้าใจถึงธรรมชาติของเสียง การเล่นของนักดนตรี การฟังอย่างตั้งใจ และ ความรู้ความเข้าใจในสไตล์ดนตรีแต่ละประเภทเพื่อพัฒนาทักษะของเรา อันจะนำไปสู่การฟังเพลงอย่างเข้าถึงจิตใจ ส่งผลให้เกิดการรับรู้ที่สวยงาม ถ่องแท้ เพราะเราจะเข้าใจลึกซึ้งกับเพลงเหล่านั้น เพลงไม่ได้เดินเข้าหาเราแต่เพียงอย่างเดียว เราต่างหากที่ต้องเดินเข้าหาเพลง ขวนขวาย ศึกษา ค้นหา และฟังอย่างตั้งใจเพื่อให้ตัวเรารับรู้และสัมผัสกับสุนทรียศาสตร์ ที่อบอวลไปด้วยความงาม รวมไปถึงความสุขและอาจสร้างแรงบันดาลใจให้กับเราและอีกหลายๆ คนได้เช่นกัน

 

          ดนตรีนั้นอยู่รอบๆ ตัวเราตลอดเวลา เป็นเหมือนฉากหลังของกิจวัตรประจำวันของเรา แต่โดยทั่วไปเราไม่ค่อยให้ความสนใจกับมันศิลปะในการฟังดนตรีทุกประเภทอย่างลึกซึ้งนั้นเป็นสิ่งที่ผู้คนส่วน ใหญ่ไม่ให้ความสนใจ ผู้คนส่วนใหญ่อาจไม่คิดว่าการฟังดนตรีอย่างตั้งใจนั้นเป็นทักษะที่สามารถพัฒนาได้ แท้ที่จริงแล้วสามารถทำได้ หากเกิดจากการเรียนรู้ ศึกษา อย่างจริงจัง

 

          วันนี้หากมีใครซสักคนตั้งคำถามว่า เราฟังเพลงแล้วมีความสุขมั้ย คำตอบที่ได้อาจเหมือนกัน แต่หากถามว่า เราฟังเพลงแล้วเข้าใจมั้ย คำตอบที่ได้อาจแตกต่างกัน เหตุผลคือ ความเข้าใจที่กล่าวมาแล้วข้างต้น และแน่นอนที่สุดผลลัพธ์จากการฟัง การเสพ ย่อมแตกต่างกัน อยู่ที่ว่าเราจะให้เพลงเข้าหาเรา หรือเราเข้าไปหาความหมายที่แท้จริงของเพลง หากจะเริ่มต้นการฟังเพลงอย่างตั้งใจ และพยายามหาความสุนทรีกับเพลง เพื่อให้เกิดความสมบูรณ์ในการฟังเพลง และรู้จักเลือก เราจะได้มีความสุขจากการฟังเพลงที่แท้จริง และการนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตได้มากขึ้นนั่นเอง

 

.......................................

(หมายเหตุ วัฒนะธรรมการฟังเพลงในปัจจุบัน : คอลัมน์ เพลงไทยที่ต้องฟังก่อนตาย โดย... โชคชัย เจี่ยเจริญ)