'ผีของ ชาร์ลอตต์ คอร์เดย์' | คมชัดลึก

          หญิงสาวคนหนึ่งถูกคนค่อนประเทศชิงชังสาปแช่ง ในขณะที่คนอีกค่อนประเทศยกย่องเธอดั่งวีรสตรี

 

          ผมไม่ได้หมายถึงในประเทศไทยนะครับ เรื่องที่ผมกำลังจะเล่านี่เกิดขึ้นในประเทศฝรั่งเศส ในช่วงปฏิวัติประเทศเมื่อสองร้อยกว่าปีที่แล้ว และหญิงสาวคนนั้นชื่อว่า ชาร์ลอตต์ คอร์เดย์ (Charlotte Corday)

 

          สาเหตุที่เธอเป็นทั้งที่รักและที่ชังก็เพราะว่าเธอเป็นฆาตกร และคนที่เธอลงมือฆ่าก็คือ ฌอง-ปอง มาราต์ (Jean-Paul Marat) นักหนังสือพิมพ์ชื่อดังแห่งยุค เป็นนักข่าวนักเขียนผู้สนับสนุนการปฏิวัติฝรั่งเศส มีบทบาทโดดเด่นจนได้ชื่อว่าเป็น ‘แกนนำ’ ด้วยคนหนึ่ง

 

          การปฏิวัติโค่นล้มอำนาจของพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 สำเร็จลงอย่างค่อนข้างจะโชกเลือดในปี 1789 ตอนนั้นพระองค์ยังพอมีที่ยืนเหลืออยู่ แต่อาการโชกเลือกของประเทศฝรั่งเศสยังไม่สิ้นสุดลงง่ายๆ ความเห็นต่างทางการเมืองของคนกลุ่มต่างๆ ยังคงสร้างความวุ่นวายต่อไป มีการแย่งชิงอำนาจในหมู่นักปฎิวัติอีกหลายครั้งครา จนปลายปี 1792 นักปฏิวัติตัวหัวโจกของกลุ่มก้าวหน้าที่เรียกว่ากลุ่มฌาโกแบงส์ (หรือฝ่ายซ้าย) ชื่อ โรเบสปิแอร์ (Maximilien Robespierre) ก็เริ่มเถลิงอำนาจ เขาปราศรัยให้เหตุผลดุเดือดว่าควรประหารพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 จนเป็นเหตุให้พระองค์และพระนางมารีอังตัวเน็ตถูกนำไปประหารด้วยกิโยติน ทำเอาสถาบันกษัตริย์ทั้งยุโรปสั่นสะเทือน นี่ยังไม่นับผู้เห็นต่างทางการเมืองที่ถูกนำไปประหารอีกหลายต่อหลายคน ...เรียกว่าเป็นยุคสมัยแห่งความกลัวอย่างแท้จริง

 

          ในเวลานั้น ชาร์ลอตต์ คอร์เดย์ เป็นเพียงหญิงสาวบ้านนอกคนหนึ่ง แต่เธอก็เป็นนักอ่านตัวยงที่เสพงานปรัชญายากๆ มาตั้งแต่วัยเยาว์และมีใจฝักใฝ่การเมืองไม่น้อย ชาร์ลอตได้รับอิทธิพลทางความคิดจากกลุ่มอนุรักษ์นิยมที่เรียกว่าฌีรงแดงส์ (หรือฝ่ายขวา) เธอไม่เห็นด้วยกับการประหารชีวิตผู้คนด้วยกิโยติน เมื่อบ้านเมืองมาถึงยุคแห่งความกลัวเพราะคนกำลังบ้าอำนาจ สิ่งที่เธอคิดออกก็คือการลงมือฆ่าผู้บงการสักคน และนักหนังสือพิมพ์หัวรุนแรงจอมต่อต้านกษัตริย์ชื่อมาราต์ที่เป็นขาใหญ่ในกลุ่มฌาโกแบงส์อีกคนก็คือเป้าหมาย

 

          ชาร์ลอตต์เดินทางจากเมืองเล็กๆ ทางตะวันตกเฉียงเหนือของฝรั่งเศส มาเข้าพักที่โรงแรมในกรุงปารีส แล้วใช้เวลาตามติดชีวิตของมาราต์อยู่ไม่นาน หัวค่ำของวันที่ 13 กรกฎาคม 1793 มาราต์ผู้กำลังป่วยเป็นโรคผิวหนังก็ให้เธอเข้าพบเป็นการส่วนตัวถึงในห้องน้ำที่เขานอนแช่น้ำเพื่อรักษาอาการอยู่ เพราะชาร์ลอตต์บอกว่าเธอมีรายชื่อของพวกฌีรงแดงส์มามอบให้ พอเขารับกระดาษรายชื่อไปอ่าน เธอก็ชักมีดออกมาแทงเขาที่หน้าอกจนตายคาอ่างอาบน้ำทันที

 

          ความตายของมาราต์ส่งผลต่อแวดวงการเมืองฝรั่งเศสช่วงนั้นมากมาย เขาได้รับยกย่องจากฝ่ายซ้ายให้กลายเป็นผู้อุทิศชีวิตเพื่ออุดมการณ์ ส่วนชาร์ลอตต์ก็ถูกตัดสินประหารชีวิตด้วยกิโยตินไม่กี่วันหลังจากเธอก่อเหตุ แต่ตอนไต่สวน เธอก็ยังได้กล่าวเหตุผลที่ต้องสังหารมาราต์ว่า “ฉันฆ่าคนหนึ่งคนเพื่อรักษาชีวิตคนนับแสน” ซึ่งจะว่าไปก็ฟังดูคล้ายๆ กับเหตุผลที่โรเบสปิแอร์ใช้อ้างตอนประหารชีวิตพระเจ้าหลุยส์นั่นเอง

 

          เหตุฆาตกรรมสะเทือนอุดมการณ์ครั้งนี้กลายรูปเป็นงานศิลปะหลายชิ้น ภาพวาดสะท้อนความเศร้าโศกชื่อ The Death of Marat โดย ฌาคส์-หลุยส์ ดาวิด ซึ่งเป็นเพื่อนของมาราต์ กลายเป็นงานสุดคลาสสิกแห่งโลกศิลปะไป ส่วนมือสังหารสาวเองก็มีคนวาดภาพของเธอไม่ใช่น้อย หลังจากนั้นอีกเกือบ 70 ปี เมื่อฝ่ายฌาโกแบงส์ถูกประวัติศาสตร์วาดภาพให้เป็นอสูรการแห่งการปฏิวัติไปแล้ว ก็มีศิลปินนาม พอล ฌาคส์ เอมเม่ โบดรี วาดภาพชาร์ลอตต์ยืนอย่างสุดเท่ในฉากฆาตกรรม กลายเป็นภาพที่โด่งดังอีกภาพหนึ่ง

 

          วันเวลาผ่านไป ในปี 1993 ก็ถึงทีของวงการดนตรีที่จะวาดภาพ ชาร์ลอตต์ คอร์เดย์ บ้าง

 

          นักร้องนักแต่งเพลงชาวอังกฤษ อัล สจ๊วต (Al Stewart) กับนักร้องนักแต่งเพลงสาวคนเก่งอีกคนคือ โทริ อามอส (Tori Amos) แต่งเพลงชื่อเพลงว่า Charlotte Corday ในอัลบั้ม Famous Last Words หรือ ‘คำสั่งเสียอันโด่งดัง’ เพลงนี้เป็นป๊อปร็อกเพราะๆ ที่เดินเรื่องด้วยเปียโนหวานๆ มีเสียงแอ็คคอร์เดียนเพิ่มความหรูหรา แต่ทำนองที่อ่อนหวานกลับรองรับเนื้อเพลงที่ดูลึกลับ เป็นปริศนา เพราะมันว่าด้วยผีตนหนึ่งที่แต่งชุดดำ ล่องลองอยู่ตามโถงบันได กลายเป็นเงาวูบไหวในแสงเทียน เฝ้าค้นหาการให้อภัยที่จะทำให้เธอไปไปผุดไปเกิดเสียที!

 

          เป็นคำให้อภัยจากใคร? เป็นฝ่ายไหนหรือยุคสมัยใด? อัล สจ๊วต ไม่ได้บอกเราเอาไว้ในเพลงนี้

 

          แต่บางทีอาจเป็นคำให้อภัยต่อกันและกัน จากทุกผู้คน ทุกฝ่ายการเมือง ที่ยังคงใช้เหตุผลต่างๆ มารองรับอุดมการณ์ ความเชื่อ และผลประโยชน์ของตน อย่างที่เคยเป็นมาในทุกยุคทุกสมัย

 

.......................................

(หมายเหตุ 'ผีของ ชาร์ลอตต์ คอร์เดย์' : โดย... มองผ่านเลนส์คม โดย.. วิภว์ บูรพาเดชะ  twitter.com/VipHappening)