เอกเขนกดูหนัง:'american dreams in china' | คมชัดลึก

 

 

          สงสัยมั้ยครับว่า ทำไมวลี ‘american dreams’ ที่หลายคนคุ้นเคยกันดี กลับมีคำต่อท้าย in china ในหนังจีนเรื่อง “american dreams in china” จะว่าไปแล้ว ความฝันแบบอเมริกันชนที่สื่อความหมายว่า ทุกชีวิตสามารถประสบความสำเร็จได้ หากผ่านการทำงานหนัก แต่ใช้แนวคิดเชิงอุดมคติที่ว่า จะใช้ได้กับคนทุกชาติทุกภาษา เพราะเอาเข้าจริง มันคือแนวคิดของพวกเสรีนิยมในประเทศโลกเสรี แต่สำหรับผู้คนที่อยู่ภายใต้การปกครองแบบสังคมนิยมล่ะ พวกเขามีสิทธิ์คิดฝันถึงแนวคิดแบบนี้หรือเปล่า?

 

          หลังผ่านพ้นยุคสงครามเย็น การล่มสลายของสหภาพโซเวียตและทฤษฎีการปกครองของมาร์กซิสม์ เกือบทั้งโลกตกอยู่ภายใต้ระบอบทุนนิยมเสรี ทุกคนมีสิทธิ์เข้าถึงโอกาสในการสร้างความมั่งคั่งให้กับตัวเองโดยไม่ต้องอยู่ภายใต้การกำกับของรัฐ หรือแบ่งสันปันส่วนให้กับส่วนกลางหรือภาครัฐ และประเทศสังคมนิยมอันมีพื้นที่และประชากรมากที่สุดในโลกอย่างจีน ก็ถึงกาลเปลี่ยนแปลงในยุคของผู้นำนามว่า เติ้งเสี่ยวผิง เมื่อเกิดการปฏิรูประบบเศรษฐกิจ เปิดประเทศ และพัฒนาระบอบการปกครองไปสู่สังคมนิยมประชาธิปไตย เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นในต้นทศวรรษ 80’s  อันเป็นจุดเริ่มต้นของหนังเรื่อง american dreams in china และในเวลาต่อมา มันก็ได้นำพามาสู่ความฝันที่เป็นจริงของชายหนุ่มสามคนเจ้าของสถาบันสอนภาษาที่ใหญ่ที่สุดในเอเชีย

 

          หากย้อนกลับไปในช่งวเวลาก่อนยุค 70’s แนวคิดเชิงอุดมคติแบบ american dreams ไม่มีวันเกิดขึ้นได้ในประเทศสังคมนิยม เพราะถึงแม้ผู้คนจะทำงานอย่างหนักหน่วง แต่ผลผลิตที่ได้กลับต้องส่งส่วยให้ภาครัฐ ความฝันที่จะเก็บหอมรอมริบเพื่อให้ชีวิตลืมตาอ้าปากได้จึงแทบจะไม่มีทางเป็นจริง จนกระทั่งการล่มสลายของนโยบายปฏิวัติวัฒนธรรมและการเสียชีวิตของเหมาเจ๋อตุง ผลพวงการการทำงานหนักและความมุมานะเพื่อนำปสู่ความสุขสบายในชีวิตก็เริ่มเป็นจริงได้ในที่สุด

 

          ความลำบากยากเข็ญในชีวิตชาวนาของผู้เป็นแม่ทำให้‘เฉิงตงชิง’ ไอ้หนุ่มหน้าซื่อ พยายายามหาทางกระเสือกกระสนดิ้นรนออกจากวังวนการทำนา บ่ายหน้าสู่ชีวิตบัณฑิต มุ่งศึกษาหาความรู้เพื่อนำไปสู่ชีวิตที่ดีกว่า หนังนำความฝันแบบอเมริกันชนมาใช้ทันที เมื่ออาเฉิง มีโอกาสรู้จักมักจี่กับเพื่อนร่วมมหา’ลัย ผู้มีฐานะดีกว่าอย่าง เมิ่งเสี่ยวจวิน ลูกชายคหบดีที่มีความทะยานอยาก ในการสร้างอาณาจักรธุรกิจของตนเอง และหวังหยาง ชายหนุ่มที่มีทักษะทางภาษาอังกฤษเป็นเลิศด้วยพื้นฐานทางครอบครัว

 

          จากชีวิตลุ่มๆ ดอนๆ ในฐานะอาจารย์มหาวิทยาลัยที่เงินเดือนไม่พอยาไส้จนต้องแอบสอนพิเศษ สุดท้าย ‘เฉิงตงเชิง’ ก็ริอ่านเปิดโรงเรียนสอนภาษาอังกฤษ เพราะเห็นว่าคนจีนรุ่นใหม่อยากออกไปลงหลักปักฐานในดินแดนโลกเสรีที่คิดว่ามันจะทำให้ชีวิตความเป็นอยู่ของพวกเขาดีขึ้น แต่ขณะเดียวกันอาเฉิงและอาหวัง กลับมองเห็นโอกาสในการทำธุรกิจ จึงกลายเป็นจุดเริ่มต้นของโรงเรียนสอนภาษาที่ไม่มีใครคิดว่าจะกลายเป็นเครือข่ายธุรกิจที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในเอเชีย

 

          เรื่องราวของ american dreams in china ไม่ได้ดำเนินไปสู่บทสรุปอย่างง่ายดายเหมือนพล็อตที่เล่ามา หากแต่เต็มไปด้วยรายละเอียดปลีกย่อยมากมาย ที่แสดงให้เห็นถึงการต่อสู้ฝ่าฟันของเด็กหนุ่มสามคนที่เฝ้าประคับประคองธุรกิจเล็กๆของพวกเขาจนนำไปสู่ธุรกิจข้ามชาติที่ได้การยอมรับในระดับสากลท้ายที่สุด

 

          โดยระหว่างทาง หนังสอดแทรกประเด็นมากมาย ทั้งเรื่องของมิตรภาพ ความฝัน ความรัก และการตระหนักถึงความจริงอันโหดร้ายในโลกที่พวกเขาต้องเผชิญ แต่สิ่งสำคัญที่ทำให้ american dreams in china ประสบความสำเร็จอย่างท่วมท้นภายในสัปดาห์แรกที่ออกฉายในจีน(และอาจจะรวมถึงบ้านเราในสุดสัปดาห์นี้ด้วย) ก็คือการปลุกจิตสำนึกชาตินิยมผ่านบริบทของเรื่องราวในสังคมร่วมสมัยที่สามารถเชื่อมโยงกับผู้คนได้ทุกเพศทุกวัย ซึ่งแน่นอนว่าบุคคลเหล่านี้ได้กลายเป็นกำลังซื้อที่สำคัญอันทำให้หนังกวาดรายได้ไปมากกว่า 1,700 ล้านบาทภายในเวลาแค่ 10 วัน

 

          ไม่ใช่แค่แนวคิดชาตินิยมที่ถูกปลูกฝังลงไปในหนัง(ขออนุญาตไม่เอ่ยถึงว่าหนังสร้างวาทกรรมชาตินิยมอย่างไร เพราะอาจทำให้เสียอรรถรสในการรับชม) แต่ american dreams in china เต็มไปด้วยองค์ประกอบของการเป็นหนังโรแมนซ์ ที่ว่าด้วยการฟันฝ่าอุปสรรคเพื่อนำไปสู่จุดหมาย การไม่ย่อท้อต่อความยากลำบาก และการทำงานอย่างหนักหน่วงจนนำพาสู่ความสำเร็จของคนหนุ่มสาว โดยก้าวพ้นความแตกต่างทางชนชั้น ฐานะ หรือชาติตระกูล เพราะในสังคมที่เราอยู่ร่วมกันทุกคนล้วนเท่าเทียม อันเป็นความฝันที่คนหนุ่มสาวชาวจีนรอคอยมานานหลายสิบปี นี่เป็นหนังที่แนะนำให้ดูเป็นอย่างยิ่ง สำหรับสัปดาห์นี้ครับ

 

.......................................

(หมายเหตุ 'american dreams in china' : คอลัมน์ เอกเขนกดูหนัง โดย... ณัฐพงษ์ โอฆะพนม)