'หนัง expressionismไม่ใช่ exploitation films' | คมชัดลึก

 

          วัฒนธรรมที่ป๊อปปูลาร์มากในช่วง 20 ปีมานี้ นอกจากทริปทัวร์เที่ยวแล้ว เห็นจะเป็น “หนัง” นี่แหละที่กลายเป็นรายการที่มีอยู่ทุกหนทุกแห่งในทุกสื่อ ว่ากันว่าหนังมีเยอะมากในพื้นที่สื่อต่างๆ เพราะเป็นบันเทิงจำเป็นและจะขาดไม่ได้

แม้แต่ “วิทยุ”

 

          บ่ายวันหนึ่ง ดีเจท่านหนึ่งพูดว่า แนวทางหนังเก่ากำลังจะกลับมา และก็เรียก expressionism ว่าเป็น exploitation films คงอาจจะสับสนจำคำที่คล้ายกัน ทั้งที่ความหมายนั้น ห่างไกลกันมาก ตระกูลของหนังอาจจะกลับมาจริง และมันกลับมาหลายแนวทางแล้วก่อนหน้านี้ แต่ก็คัมแบ็กเพียงระยะเวลาสั้นๆ เท่านั้น

 

          แนว expressionism นั้นเป็นหนังเซอร์ครับ คู่กับดูโออย่าง impressionism แนวทางคำแรกนั้นมักถูกแสดงออกด้วยหลายอย่าง แต่หนึ่งในสิ่งที่เห็นประจำก็คือ สัญลักษณ์ผ่านการจัดฉากหรือรายละเอียดต่างๆ ยิ่งถ้าเป็นละครเวทีจะมีความเข้มข้นจัดจ้านจริงจัง ขนาดกดทับความรู้สึกของคนดูได้เลย

 

          แต่ exploitation films เป็นหนังไปอีกแบบหนึ่งเลย exploitation films เป็นชื่อเรียกหนังแนวหนึ่งที่เลือกเน้นการแสดงความรู้สึก มากกว่าที่จะคำนึงถึงคุณค่าทางด้านสุนทรียศาสตร์ งานแนวนี้มักจะให้ความสำคัญมากกับเซ็กส์ ความรุนแรง และเลือด 

 

          นอกจากนี้ exploitation films อาจหมายถึงธุรกิจหนังที่ความสำเร็จได้มาจากความสามารถในการดึงดูดความสนใจใคร่รู้ของผู้ชมผ่านสื่อโฆษณามากกว่าคุณภาพของตัวหนัง และงานแนวนี้แยกได้เป็นอีกหลายประเภทย่อย ขึ้นอยู่กับธีมหรือสารหลักของเรื่อง 

 

          ไม่ว่าจะเป็นหนังซอมบี้ (ผีดิบ) หนังที่มีผู้หญิงถูกจองจำในคุก หนังคนผิวสี หนังเกี่ยวกับเซ็กส์ที่ออกจะเป็นแนวกึ่งๆ หนังโป๊ softcore หรือแม้แต่หนังสยองขวัญ 

 

          ที่เคยฮิตและหายไปจากจอแล้วก็คือ หนังพวก grindhouse เพราะ grindhouse คือ ชื่อเรียกโรงหนังอเมริกันที่จัดฉายเฉพาะหนัง exploitation films อันรุ่งเรืองในยุค 1970 ทว่าร่วงโรยไปตามกาลเวลาและหายสาบสูญไปในอีกยี่สิบปีต่อมา 

 

          นอกจากนี้ยังเป็นชื่อเรียกหนังที่ฉายในโรงละครนั้นๆ ด้วย grindhouse films จึงอาจเรียกแทน exploitation films ได้เช่นกัน

 

          ในช่วงต้นยุค 1960s จนถึงช่วงปี 1970s หนังแนว grindhouse เป็นที่รู้จักกันดีในความเป็นหนังเกรดบีสองเรื่องควบ และโด่งดังในฉากเลิฟซีนโจ่งแจ้ง ความรุนแรง บ้าดิบ และการหยิบยกประเด็นต้องห้าม 

 

          ถึงตรงนี้คงมีใครสับสนกับ zombie films และ slasher films zombie films ที่รวมอยู่ในประเภทย่อยของหนัง exploitation films แตกต่างไปจากหนังผีดิบล่าคนธรรมดา เนื่องจากได้ปรับเอาแนวความคิดของหนังซอมบี้ทั่วไปเปลี่ยนให้เป็นหนังเลือดสาดแฝงไปด้วยฉากเปลือยกาย 

 

          ตัวอย่างหนังประเภทนี้ เช่น dawn of the dead ของผู้กำกับหนังต้นฉบับชาวอิตาลี romero และ dawn of the dead หรือ zombie 2 โดยผู้กำกับ lucio fulci 

 

          ทว่าหนังขึ้นแท่นของประเภทนี้ต้องยกให้เรื่อง zombi holocaust ของผู้กำกับ marino girolami ในปี 1980 ที่ผสมผสานระหว่างหนังซอมบี้และหนังคนกินคน

 

          ส่วน slasher films เป็นแขนงย่อยในหนังสยองขวัญ มักจะมีตัวละครหลักเป็นฆาตกรโรคจิต มีวิธีฆ่าไม่เหมือนใคร ไล่ล่าไปอย่างไม่เฉพาะเจาะจง บางครั้งภาพยนตร์ประเภทนี้อาจเรียกแทนว่า bodycount films หรือ dead teenager films เนื่องจากจะมีเหยื่อวัยรุ่นถูกฆ่าตายตกตามกันไป

 

          หนังต้นฉบับคงไม่พ้นหนังของผู้กำกับคลาสสิก alfred hitchcock กับเรื่อง phycho ส่วนตัวอย่างของหนังประเภทนี้ อาทิเช่น the texas chain saw massacre, freddy vs. jason, หรือแม้แต่หนังวัยเฟี้ยวเช่น scream หรือ i know what you did last summer

 

          หนังยุคใหม่มีแนวทางออกมามากมายและไม่ใช้อย่างเป็นทางการ เพราะบางทีมันเกิดจากแฟชั่นสั้นๆ หรือการคิดศัพท์เพื่อธุรกิจ และอะไรที่มันเกิดเพื่อธุรกิจแฟชั่น มันไม่ค่อยมาแบบยาวนาน จริงไหม

 

.......................................

(หมายเหตุ 'หนัง expressionismไม่ใช่ exploitation films' : คอลัมน์ หนังโรงเล็ก โดย... นันทขว้าง สิรสุนทร)