ศิลป์แห่งแผ่นดิน -โคกไม้เดน | คมชัดลึก

  บ้านโคกไม้เดน อยู่ ต.ท่าน้ำอ้อย อ.พยุหะคีรี จ.นครสวรรค์ เป็นแหล่งโบราณคดีที่มีการขุดพบภาชนะดินเผา เครื่องมือหินเก่าแก่ อายุ 3,000-5,000 ปี (ทวารวดี)

 หมู่บ้านตั้งอยู่บนที่เนินเชิงเขาเตี้ยๆ มีการขุดพบเครื่องมือเครื่องใช้ทำด้วยโลหะ และหินกระจายอยู่ทั่วไป หลักฐานบ่งชี้ว่ามีความสัมพันธ์กับชุมชนขนาดใหญ่อื่นๆ โดยรอบเช่น ชุมชนเขาปลาร้า อ.ลานสาง จ.อุทัยธานี ชุมชนดงแม่นางเมือง อ.บรรพตพิสัย บ้านจันเสน อ.ตาคลี จ.นครสวรรค์ 

 พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น วัดเขาไม้เดน เก็บรักษาโบราณวัตถุที่ขุดค้นพบไว้ให้ศึกษากัน นอกจากนั้นยังมีร่องรอยอารยธรรมอยู่ตามแหล่งต่างๆ ในหมู่บ้านโดยรอบ มีทั้งซากโบราณสถาน และคูเมืองเก่าอยู่ใกล้วัดบ้านบน (ระหว่างถนนพหลโยธินกับวัดพระปรางค์เหลือง)

 ที่ผมเขียนถึงบ้านโคกไม้เคนในฉบับนี้ ก็เพราะเมื่อวันที่ 12 มิถุนายน ที่ผ่านมา คุณสุจิตต์ วงษ์เทศ ได้มาบรรยายเรื่อง “ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นเมืองเก่าโคกไม้เดน" ในงาน “ประชาพิจารณ์ เรื่องเมืองบน” หัวเรี่ยวหัวแรงคือ คุณโสภณ ปานพรม ผอ.โรงเรียนบ้านเขาไม้เดน ซึ่งเป็นเรื่องน่ายินดีที่คนในท้องถิ่นได้ขยับเขยื้อนเคลื่อนไหว ผมเองยังได้รับอานิสงส์ คือได้รับความรู้ (จากเอกสารประกอบโครงการ) มากขึ้นมาอีกนิด ทำให้เกิดความสนใจใคร่รู้เพิ่มขึ้นอีกหน่อย อย่างน้อยเวลาแวะเยือนบ้านโคกไม้เดน ก็ยังได้หลับตานึกเห็นภาพชุมชนโบราณ ประกอบเข้ากับตำนานพระนางจามเทวี

 การศึกษาเรื่องโบราณคดี ไม่จำเป็นต้องสวมวิญญาณนักสืบค้นประวัติศาสตร์ เอาแค่เรียนรู้เพื่อความเพลิดเพลิน เวลาเห็นซากอิฐซากปูนหรือเนินดินคูเมืองแล้ว สามารถจินตนาการย้อนเวลากลับไปได้อย่างรู้เค้ารู้โครง แต่ก็นั่นแหละคนบางจำพวกมีความรู้เรื่องโบราณคดีมากแต่กลับไร้ซึ่งจิตสำนึก คนจำพวกนี้หูไวตาไวจมูกดี มักจะรู้แหล่งแห่งที่ที่มีการค้นพบ “ของเก่า” แหล่งใหม่ก่อนใครเพื่อน เพียงเห็นเนินดิน ก็รู้แล้วว่ามีซากเจดีย์เก่า ถูกทับถมอยู่ แล้วพวกนี้ก็กรูเข้ารุมทึ้งเอาสมบัติของชาติไปสู่ตลาดซื้อขายกันเอิกเกริก

 แถวๆ ลพบุรี นครสวรรค์ อุทัยธานี มีข่าวที่โน่นที่นี่ว่ามีการขุดพบวัตถุโบราณโดยบังเอิญ จากมือชาวบ้านบ้าง จากมือรถแบ็กโฮที่ขุดตักทำแหล่งน้ำบ้าง พบถ้วยโถโอชาม ลูกปัด และชิ้นส่วนกระดูก กะโหลกมนุษย์ โดยหน่วยงานของทางการไม่ล่วงรู้ หรือรู้ทีหลังอยู่เสมอ

 วัดโคกไม้เดน ปัจจุบันมีอายุกว่าหนึ่งร้อยปีแล้ว สร้างขึ้นโดยชายบ้านโคกไม้เดน กับชาวบ้านท่าน้ำอ้อย เมื่อปี พ.ศ.2448

 แฟนๆ ศิลปะแห่งแผ่นดินบางท่าน ที่ติดตามอ่านมาหลายตอน สื่อสารมายังผมว่ารู้สึกสนุกกับการ “เที่ยววัด” ขึ้นมาก็เพราะได้อ่านคอลัมน์นี้ ผมก็รู้สึกยินดียิ่ง ยิ่งเที่ยวมาหลายวัด ก็ยิ่งได้รับความรู้เพิ่มขึ้นทีละนิดในลักษณะเชื่อมโยงเปรียบเทียบ ในด้านรูปแบบทางศิลปะ วัฒนธรรมช่วงเวลา ยุคสมัย ชีวิตความเป็นอยู่ วิถีชีวิต ความเชื่อ พิธีกรรม

 ผมคงได้เห็นพลังของภาคประชาชนในท้องถิ่นร่วมกันร้อยเรียงอดีตเชื่อมโยงปัจจุบันสู่อนาคต แหล่งโบราณคดีบ้านโคกไม้เดนได้ก้าวเดินไปอีกก้าว คนเดินทางผ่านไปผ่านมาอย่างผมขอเอาใจช่วย และหากมีอะไรที่ช่วยได้แม้เล็กน้อยก็ยินดีครับ

"ศักดิ์สิริ มีสมสืบ"