Eat play life:'สตรีทฟุตบอล'อยู่ข้างหลังของเวิลด์คัพ | คมชัดลึก

    
          เสียงครางฮือฮาหลังจากการจัดชื่อ “อังกฤษ” ไปหล่นอยู่กลุ่มเดียวกับอุรุกวัยและอิตาลี ในการจับแบ่งสายเมื่อคืนวันศุกร์ที่ผ่านมานั้น ทำให้แฟนๆ หน้าจอคืนวันที่ 6 ธันวาคม เริ่มตื่นเต้นกับการรอคอยบอลโลก 2014 ที่บราซิลในเดือนมิถุนายนปีหน้า แทบจะไม่ไหวแล้ว
    
          แต่เรื่องที่ผมสนใจมากกว่าจับสลากก็คือ หนังสารคดีสั้นๆ ที่ฉายในงานและบอกเราถึงต้นทางที่มาของนักบอลหลายคนที่ดังๆ ซึ่งเตะบอลมาจากข้างถนน บนชายหาดและตามตรอกซอกซอย
    
          พวกเขาเคยบอกในนิตยสารหลายเล่มว่า การเป็นนักบอลอาชีพทุกวันนี้ได้ มาจากการดิ้นรนหาประสบการณ์เพื่อจะได้เล่นบอลข้างถนน หรือคำที่เราเรียกก็คือ street football
    
          สตรีทฟุตบอลทำให้ผมคิดถึงสารคดีลูกหนังชื่อ “กิงก้า” ที่พาเรากลับไปสู่หัวใจของการเล่นบอล โดยมีโรนัลดินโญเป็นตัวอย่างของการเล่น แล้วสตรีทฟุตบอลคืออะไร
    
          “โน้ตตัวแรกของซิมโฟนี ที่แต่งโดย โมสาร์ท” (หลุยส์ ซีซาร์ เมน็อตติ นักปรัชญา/ผู้จัดการทีมอาร์เจนตินา) “ฟุตบอลที่มีแต่ธุรกิจเหมือนหญิงสาวที่บ้าวัตถุ ส่วนสตรีทฟุตบอล เหมือนคนรักที่ไม่เป็นทาสเงินตรา” (เอริก คันโตนา นักบอลแมนยูฯ 1993-1997) “ฟุตบอลข้างถนนคือ รากเหง้าของผม” (โรนัลดินโญ นักบอลยอดเยี่ยมของโลกปี 2005)
    
          เมื่อบอลโลกจัดที่บราซิล แง่มุมที่สื่อออกมาอย่างชัดเจนคือวิถีในการเล่นบอลที่ได้รับอิทธิพลมาจากข้างถนน โค้ชสุดยอดของอาร์เจนตินาอย่างหลุยส์ ซีซาร์ เมน็อตติ ที่พาอาร์เจนไตน์คว้าแชมป์บอลโลก 1978 บอกว่า นักบอลเก่งๆ ในโลก มีที่มาจากสตรีท ฟุตบอลอยู่หลายคน
    
          “เงื่อนไขทางสังคมที่บีบให้เด็กๆ ต้องเล่นบอลข้างถนน บนหาดชายและที่เล็กหน้าบ้านตัวเอง อาจจะมีข้อดีหลายอย่าง แต่สิ่งหนึ่งที่ดีก็คือ การมีทักษะขั้นยอดเยี่ยมในการครอบครองพื้นที่และควบคุมลูกบอล” เมน็อตติ บอกว่า ที่อาร์เจนตินาหรือบราซิลนั้น ผู้คนคิดถึงการเล่นฟุตบอลก่อนหางานทำ สิ่งเดียวที่ผลักดันผู้คนซึ่งอยู่ในประเทศที่ไม่มีทางเลือกมากนัก ก็คือฟุตบอล
    
          “นักบอลอย่าง มาราโดนา, โรนัลดินโญ กาก้า หรือเมสซี มีที่มาจากสตรีท ฟุตบอลทั้งนั้น”
    
          ใครอยากเข้าถึงจิตวิญญาณของสตรีทและฟุตบอลกิงก้า ลองเข้าไปดูในยูทูบได้ ใช้ชื่อ ginga : the soul of brasilian football ของ wieden+kennedy entertainment) และ o2 filmes
    
          สารคดีกิงก้านำเสนอความใฝ่ฝันของนักฟุตบอลชาวบราซิล 7 คน ซึ่งมีบุคลิกลักษณะ วิถีชีวิต และสถานการณ์แวดล้อมที่แตกต่างกัน แต่สิ่งหนึ่งที่ทั้ง 7 คนมีเหมือนกันก็คือความหลงใหลและทุ่มเทให้กับเกมกีฬาที่พวกเขารัก นั่นก็คือ...ฟุตบอล
    
          เรื่องราวของพวกเขาดำเนินไปท่ามกลางบรรยากาศของประเทศบราซิล (และวัฒนธรรมแบบบราซิล) ไม่ว่าจะเป็นเขตป่าลุ่มน้ำอะเมซอน, ชายหาดของเมืองริโอ หรือย่านชุมชนแออัดในเซา เปาโล โดยในหนังเรื่องนี้ได้สะท้อนภาพของ "ฟุตบอล" ว่าเป็นรูปแบบการแสดงออกให้เห็นถึงลีลาการเคลื่อนไหวที่โดดเด่น และความสามารถพิเศษของชาวบราซิลได้อย่างชัดเจนที่สุด
    
          เอกลักษณ์เฉพาะตัวอันเป็นคุณสมบัติที่ให้คำจำกัดความได้ค่อนข้างยากนี้เป็นสิ่งที่ชาวบราซิลเรียกกันว่า "กิงก้า" ซึ่งไม่เพียงปรากฏในเกมการแข่งขันเท่านั้น หากแต่ยังแทรกซึมอยู่ในวัฒนธรรมของบราซิล แน่นอนว่า สำหรับชาวบราซิล กิงก้า จึงเป็นดั่ง “จิตวิญญาณของฟุตบอล”
    
          คำคำนี้แหละ ที่จะครอบคลุมกระจายอยู่ในฟุตบอลโลก อีก 6 เดือนข้างหน้า

.......................................
(หมายเหตุ 'สตรีทฟุตบอล'อยู่ข้างหลังของเวิลด์คัพ : คอลัมน์ Eat play life โดย... นันทขว้าง สิรสุนทร)