Departures แต่งให้งามก่อนเดินทางไกล | คมชัดลึก

  ชาวอาทิตย์อุทัยใส่ใจในทุกรายละเอียด ประดิดประดอยในทุกๆ เรื่องของชีวิต ตั้งแต่ตื่นนอน จนเข้านอน ตั้งแต่เกิด จนสิ้นลมหายใจ และก่อนจะส่งร่างไร้วิญญาณสู่ปรภพ คนญี่ปุ่นยังให้เกียรติผู้วายปราณ ด้วยการแต่งองค์ทรงเครื่องด้วยกระบวนการของงานศิลปะ... “Departures” นำเสนอให้เห็นภาพความงดงามละเมียดละไมในศิลปะการตกแต่งศพคนตาย ก่อนจะนำร่างไปประกอบพิธีฌาปนกิจ และสุดท้ายก็มอดไหม้กลายเป็นเถ้าธุลี ทิ้งไว้เพียงความทรงจำให้ได้รำลึกนึกถึงกันเป็นอนุสรณ์ย้ำเตือนใจ นอกจากนี้หนังยังพาผู้ชมออกเดินทางไปค้นหาความหมายในชีวิตของคนหนุ่มสาวร่วมสมัย ก่อนจะพบว่าความงดงามในความตาย ได้ช่วยปลุกเร้าจิตวิญญาณอันอ่อนล้าโรยแรง ให้มีพลังใจกลับฟื้นคืนมาด้วยความรักและความหวังในการดำรงชีวิตต่อไป

 “Departures” เปิดเรื่องด้วยเสียงบรรยายในห้วงคำนึงถึงความรู้สึกสับสนในใจของ ‘ไดโกะ’ ที่สายตาฝ่ามองออกไปยังสองข้างทางที่เต็มไปด้วยกองหิมะขาวโพลน เขาเป็นชายหนุ่มที่เดินทางกลับมายังเมือง ‘ยามางาตะ’ บ้านเกิด หลังชีวิตในฝันต้องล่มสลาย อันเนื่องมาจากการยุบวงออเคสตรา ที่เจ้าตัวรับหน้าที่เป็นมือเชลโล่ประจำวง ในกรุงโตเกียว อาชีพนักดนตรีที่เคยฝันไว้สวยหรู เขากลายเป็นคนตกงาน และจำต้องขายเครื่องมือทำมาหากินแล้วพาเมียรักเดินทางกลับมายังบ้านที่เคยอยู่ในตอนเด็ก พร้อมความหวังเริ่มต้นสร้างชีวิตครอบครัวขึ้นมาใหม่อีกครั้ง

 ‘ไดโกะ’ ไม่มีทางเลือกมากนักในเมืองเล็กๆ แห่งนี้ และด้วยความเข้าใจผิดในประกาศรับสมัครงาน ของบริษัท ‘NK Agency’ ที่ระบุว่าต้องการ ‘ผู้ช่วยเตรียมการเดินทาง’ แต่เมื่อ ‘ไดโกะ’ ก้าวเข้าไปแนะนำตัวเพื่อสมัครงาน กลับพบว่า แท้จริงแล้ว อาชีพนี้คือการทำหน้าที่เป็น ‘โนคังฉิ’ หรือ ‘ผู้รับตกแต่งศพ’ ก่อนนำไปประกอบพิธีทางศาสนานั่นเอง และยังไม่ทันที่ ‘ไดโกะ’ จะออกปากปฏิเสธ เขาก็ถูก ‘ซาซากิ’ เจ้าของบริษัทเกลี้ยกล่อมต่างๆ นานา ถึงขั้นยัดเยียดค่าจ้างล่วงหน้าให้ครึ่งหนึ่ง ‘ซาซากิ’ และเลขานุการแก้ตัวว่า หนังสือพิมพ์ลงข้อความในประกาศรับสมัครงานตกหล่น เพราะตำแหน่งที่ต้องการจริงๆ นั้นระบุ ‘ผู้ช่วยเตรียมการเดินทาง สู่ปรโลก’ อีกทั้งยังหวานล้อมว่า อาชีพนี้เงินดี งานไม่หนัก เป็นงานศิลปะที่ไร้คนสืบทอดต่อไปในภายหน้า จนกระทั่งสุดท้าย ‘ไดโกะ’ ใจอ่อน ยอมรับงานนี้ แต่ทว่าก็ต้องปกปิด ‘มิกะ’ ภรรยา มิให้ล่วงรู้ว่าตนเอง ทำงานอะไร...

 แม้ “Departures” จะเป็นหนังดราม่า ที่ว่าด้วยการค้นหาความหมายในชีวิต และอาจจะไม่ใช่แนวทางของหนังแบบ ‘Coming of Age’ ซะทีเดียวนัก แต่การใช้วิธีค่อยๆ ลำดับเรื่องราวอย่างค่อยเป็นค่อยไป พาตัวละครไปเจอสถานการณ์ และผู้คนมากมายเพื่อให้ได้เรียนรู้และทำความเข้าใจกับโลกรอบข้าง และบำบัดจิตวิญญาณในใจตนหลังถูกครอบงำด้วยทัศนคติด้านลบที่มีต่อผู้เป็นพ่อในวัยเด็กของ ‘ไดโกะ’ หนังกลับดำเนินไปอย่างสุขุม ลุ่มลึก ไม่โฉ่งฉ่าง เล่นกับอารมณ์ขันอย่างพองาม ไม่พยายามยัดเยียดวลีสวยๆ คำคมๆ หรือกระทั่งสาระ แง่คิดต่างๆ ลงไปโดยไม่จำเป็น หากแต่หนังจูงมือตัวละครออกเดินทางไปรู้จักกับโลกใบใหม่ของเขา พร้อมทำความเข้าใจกับชีวิตผ่านผู้คน ทั้งที่ยังมีชีวิต และสิ้นลมหายใจไปแล้ว

   แม้จะเปิดเรื่องด้วยท่าทีเคร่งขรึง ดูจริงจัง ราวกับจะเป็นการแนะนำว่า นี่คือหนังดราม่าหนักๆ แต่หลังจาก 10 นาทีผ่านไป “Departures” ก็พาผู้ชมพร้อมตัวละครออกเดินทางด้วยความสนุกสนานเพลิดเพลิน ขณะเดียวกันหนังก็ไม่ได้ตั้งอกตั้งใจบอกแต่แรกเริ่มว่า ‘การจัดศพ’ คืองานศิลปะ หากแต่ปล่อยให้ ‘ไดโกะ’ เรียนรู้อย่างค่อยเป็นค่อยไป โดยเริ่มจากหญิงชราที่เสียชีวิตอย่างโดดเดี่ยว จนศพขึ้นอืดเน่าเหม็นคาห้องพัก ร่างที่ภายนอกดูสวยงาม หากแต่เป็นศพที่บิดเบือนธรรมชาติความเป็นมนุษย์ หนังไม่เพียงพา ‘ไดโกะ’ ไปเจอศพแล้วศพเล่า ต่างเพศ ต่างวัย ต่างสาเหตุที่มาของการตาย หากแต่ยังพาไปพบเจอผู้คนมากมาย (ที่ยังมีชีวิต) ในเมืองเล็กๆ ที่แทบจะรู้จักกันเกือบทั้งเมือง ตั้งแต่คุณป้าข้างบ้าน เจ้าของโรงอาบน้ำแห่งเดียวที่มีอยู่ ผู้เฝ้ารักษากิจการที่หงอยเหงา แม้ลูกชายจะรบเร้าให้ขายทิ้งไปก็ตาม หรือชายชราที่เล่นโกะอยู่คนเดียวประจำโรงอาบน้ำ เท่านั้นไม่พอ หนังยังเล่าปูมหลังของตัวละครแวดล้อม ที่แม้ภายนอกจะดูเป็นเพียงผู้คนในเมืองที่ทำมาหากินไปวันๆ หากพวกเขาแต่ละคร ต่างมีแรงบันดาลใจในการขับเคลื่อนชีวิตแตกต่างกันไป ไม่ว่าจะเป็นลุง ‘ซาซากิ’ สาวใหญ่เลขาฯ หรือแม้แต่ตัวของ ‘ไดโกะ’ เอง กับความหลังฝังใจที่มีต่อผู้เป็นพ่อ ซึ่งทอดทิ้งเขาไปตั้งแต่เด็ก

 ความโดดเด่นของ “Departures” คือการถ่ายทอดภาพความงดงามของกระบวนการตกแต่งศพ ที่เต็มไปด้วยความละเมียดแช่มช้อย และให้เกียรติผู้ตายอย่างสูง เราได้เห็นลุง ‘ซาซากิ’ และ ‘ไดโกะ’ ค่อยๆ กรีดนิ้วมือไป ตามรอยจีบเสื้อผ้าผืนใหม่ ที่ค่อยๆ บรรจงสวมใส่ให้แก่ผู้ตายราวกับเกรงว่า ร่างที่นอนแน่นิ่งอยู่ตรงหน้าจะตกใจตื่นขึ้นมา มือที่ค่อยๆ ประคองเช็ดถูตามร่างกายอย่างแผ่วเบา ตั้งแต่ซอกเล็บไปจนทั่วผิวกาย หรือการใช้ปลายพู่กันแต่งแต้มสีสันบนใบหน้า ให้ดูเหมือนว่าร่างนั้นงดงามเหมือนกับตอนที่ยังมีลมหายใจ

 ‘โนคังฉิ’ เป็นอาชีพที่มีเกียรติ...ตัวละครหลายคนค้นพบแบบนั้น ไม่ว่าจะเป็น ‘มิกะ’ ภรรยา หรือ ‘ไดโกะ’ เองก็ตาม พร้อมกับเรียนรู้ถึงความงดงามในชีวิต ไม่ว่าร่างนั้นจะยังมีลมหายใจหรือไม่ก็ตาม

ชื่อเรื่อง : Departures
ผู้เขียนบท : คุนโด โคยามา
ผู้กำกับ : โยจิโระ ทากิตะ
นักแสดง : มาซาฮิโระ โมโทกิ, เรียวโกะ ฮิโรสุเอะ, ซึโตมุ ยามาซากิ
ความยาว : 131 นาที
วันที่เข้าฉาย : 18 มิถุนายน 2552 โรงภาพยนตร์เฮ้าส์ อาร์ซีเอ เพียงแห่งเดียว

"ณัฐพงษ์ โอฆะพนม"