เป็นคุ้งเป็นแคว:'ลิขสิทธิ์แสดงสด'
'ลิขสิทธิ์แสดงสด' : คอลัมน์ เป็นคุ้งเป็นแคว โดย... เคน สองแคว
ปัญหาเรื่องการจ่ายลิขสิทธิ์การนำเพลงสดๆ ไปร้องบนเวทีสำหรับวงลูกทุ่งหมอลำ หรือวงรับจ้างทั่วไป ยังเป็นเรื่องที่ใหม่ และเกิดความเข้าใจผิดกันอยู่ ถึงขนาดมีการตั้งกลุ่มต่อต้านบริษัทจีเอ็มเอ็ม แกรมมี่กันชนิดที่ประกาศไม่ให้นักร้องจากแกรมมี่ขึ้นเวทีกันเลยทีเดียว
วันพรุ่งนี้หน้าลูกทุ่งได้สัมภาษณ์ ฝ่ายลิขสิทธิ์ของแกรมมี่ ซึ่งอธิบายได้ชัดเจนและมีแนวทางการประนีประนอมไว้ด้วย ผู้ประกอบการทั้งหลายต้องอ่าน เพื่อจะได้เข้าใจในเรื่องนี้
อันที่จริงเรื่องการเก็บลิขสิทธิ์ค่าเผยแพร่จากผู้ที่นำงานดนตรีกรรมไปใช้ในเชิงธุรกิจนั้น เป็นเรื่องที่ประเทศที่พัฒนาแล้วเขาทำกันมาเป็นเวลานมนานและทุกคนก็เคารพสิทธิ์ของผู้สร้างสรรค์ทางปัญญา เพียงแต่บ้านเรายังเป็นเรื่องที่ค่ายเพลงเพิ่งมาทำอย่างจริงจัง ขออธิบายง่ายๆ แบบไม่ใช้ภาษากฎหมายที่อ่านยาก
ต้นทุนของคนทำเพลงทุกวันนี้ สูงมาก กว่าจะทำให้เพลงๆ หนึ่งโด่งดังติดหูขึ้นมาได้นั้น ใช้เงินนับสิบล้านบาท เมื่อเพลงใดเพลงหนึ่งโด่งดังขึ้นมา บรรดาร้านอาหาร ผับเธอหรือการแสดงบนเวทีต่างๆ ก็ฉวยเอาเพลงเหล่านี้ไปขับร้องกัน ซึ่งว่าไปแล้ว เหมือนกับการทำมาหากินจากต้นทุนที่คนอื่นลงเงิน ลงแรง
เมื่อวันหนึ่งเจ้าของงานเขามาเก็บค่าลิขสิทธิ์ มันสมองของเขา ผู้ประกอบการทั้งหลายก็สมควรควรต้องจ่าย ซึ่งก่อนหน้านั้น เรื่องการจัดเก็บลิขสิทธิ์เผยแพร่เพลง ในวงการได้ทำสำเร็จในส่วนของร้านอาหาร โรงแรมหรือร้านคาราโอเกะต่างๆ ซึ่งกว่าจะเข้าใจกัน ก็ใช้เวลานานพอสมควร
หรือแม้แต่สถานีวิทยุทั่วไป ที่ในอดีต ค่ายเพลงต้องเอาเงินไปจ้างโฆษกหรือดีเจเปิดเพลงเพื่อโปรโมทให้ แต่ปัจจุบัน สถานีวิทยุหลักๆ ก็ต้องจ่ายเงินค่าเผยแพร่เพลงเช่นกัน และเขาก็ปฏิบัติกันตามกติกา ซึ่งในส่วนนี้คนฟังทั่วไป อาจจะไม่รู้ เคยมีล้อกันเล่นๆ ว่า เพลงที่นำมาเปิดถ้าได้มาไม่ถูกต้อง ไม่จ่ายค่าเผยแพร่ คนฟังเพลงทางวิทยุก็ไม่ต่างจาก ”ฟังของโจร” กันเลยทีเดียว
แม้แต่โทรทัศน์ดาวเทียมที่จะนำมิวสิกวิดีโอของค่ายเพลงบางค่ายไปออกอากาศ ก็ต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์เผยแพร่เช่นเดียวกัน ไม่เว้นแม้แต่รายการโทรทัศน์ดังๆ ที่มีการประกวดร้องเพลงหรือการโชว์ต่างๆ ละครโทรทัศน์หรือสารคดี ที่จะนำเพลงไปประกอบรายการเพื่อธุรกิจ เขาเหล่านี้ก็ต้องจ่ายหรือทำหนังสือขออนุญาตจากเจ้าของสิทธิ์ทุกครั้ง นี่คือสิ่งที่คนทำงานมืออาชีพเขาปฏิบัติกันมา ไม่ใช่ฉกฉวยกันไปใช้ฟรีๆ
และสิ่งที่จะขอเตือน สำหรับผู้ผลิตรายการโทรทัศน์ดาวเทียมรายใหม่ๆ ที่พนักงานบางคนชอบไปดาวน์โหลดเพลงหรือภาพมาจากยูทูบ แล้วนำไปออกอากาศ โดยขึ้นชื่อ ขอขอบคุณ เว็บไซต์ยูทูบนั้น มันไม่ใช่สิ่งถูกต้อง เพราะยูทูบไม่ใช่เจ้าของลิขสิทธิ์ เรื่องนี้ผมได้ตักเตือนกันคนที่รู้จักมักคุ้นมานักต่อนักแล้ว สักวันหนึ่งถูกจับหรือฟ้องร้องข้อหาละเมิดลิขสิทธิ์ แล้วจะมาโวยวายไม่ได้
กฎหมายเรื่องลิขสิทธิ์ ทุกวันนี้จะอ้างว่า ไม่รู้ไม่ได้ ทุกคนที่ทำงานในวงการบันเทิงต้องศึกษาให้ดี และหลายเรื่องก็ละเอียดอ่อนมาก ตัวอย่างเช่น ถ้าหากได้เชิญศิลปินนักร้องท่านใดไปออกรายการ แล้วมีการขับร้องเพลงที่เป็นลิขสิทธิ์ของค่ายเพลง ก็ต้องมีการจ่ายค่าลิขสิทธิ์เผยแพร่เช่นกัน
บางคนอาจฟังเป็นเรื่องประหลาดที่นักร้องต้นฉบับเพลงและบางคนแต่งเพลงนั้นๆ ด้วย แต่กลับไม่มีสิทธิ์ในการร้องเพลงของตนเอง ซึ่งเรื่องนี้มันเป็นเรื่องปกติธรรมดา เพราะมันขึ้นอยู่กับว่า ลิขสิทธิ์ที่แท้จริงเป็นของใครมาตั้งแต่ต้นทาง
ขอเป็นกำลังใจให้ผู้ประกอบการและค่ายเพลงผ่านวิกฤตินี้ไปได้ และจบลงอย่างไม่มีปัญหา ซึ่งอาจจะต้องใช้เวลากันอีกสักระยะ คนไทยจะเข้าใจเรื่องของลิขสิทธิ์ ซึ่งถือเป็นการเคารพสิทธิทางปัญญากัน
.......................................
(หมายเหตุ 'ลิขสิทธิ์แสดงสด' : คอลัมน์ เป็นคุ้งเป็นแคว โดย... เคน สองแคว)