'จักรยานที่ปั่นมาก่อนเทรนด์' | คมชัดลึก

    
          ก่อนจะมีเทรนด์จักรยานที่ปั่นเพราะ “ตอแหลการตลาด”กับ “กลุ่มคนรักจริง” นั้น พาหนะที่น่ารักชื่อนี้ มันวิ่งมาจากที่ใดหรือ ?
    
          ในพื้นที่ต่างๆ นั้น จักรยานต่างมีที่วิ่งของตัวเอง แน่นอนว่าในหนังก็ด้วย เวลาคิดถึงสองล้อในภาพยนตร์ผมมักนึกว่า จักรยานที่ ดรูว์ แบร์รี่มอร์ เคยถีบใน E.T. the Extra-Terrestrial (1982) ย่อมมีความหมายที่แตกต่างไปจากเจ้าพาหนะสองล้อที่ อันโตนิโอ ริชชี่ เคยปั่นในหนังแนวนีโอเรียลิสม์อย่าง The Bicycle Thief (1948)
    
          และทั้งสองคันที่ว่านี้ ก็คงมีรูปลักษณ์ที่ไม่เหมือนกับจักรยานแห่งความสนุกสนานในหนัง "80 days around the world" และไกลห่างจากหน้าที่ของสองล้อที่หลี่หมิงปั่นกับจางม่านอี้ ใน "เถียนมิมี่"
    
          คงมีจักรยานเป็นกองทัพที่เราเห็นในหนังยุคใหม่ แต่ถ้าเลือกได้ ผมขอหยิบเอาหนังสองเรื่องคือ E.T. ในปี 1982 กับ The Bicycle Thief ในปี 1948
    
          ถ้าพูดถึงจักรยานคงไม่มีใครไม่รู้จัก BMX ที่ถือกำเนิดมาจากความหลงใหลในกีฬา "มอเตอร์ไซด์วิบาก" โดยเด็กวัยรุ่นกลุ่มหนึ่งในช่วงปี 1970 เด็กกลุ่มนี้ได้มีการจัดการแข่ง จักรยานวิบากในรัฐแคลิฟอร์เนีย ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีของวัยรุ่นเมืองนั้น พอโตขึ้นมา Bob Haro และเพื่อนๆของเขา ได้กลายเป็นคนดังในแวดวงนี้ ซึ่งได้นำไปสู่การคิดรูปแบบ "จักรยานที่เบา" และโฉบเฉี่ยว เตะตา ถูกใจวัยรุ่น และเหมาะที่จะเอามาแข่งขันกันได้
    
          นั่นเป็นที่มาว่า Bob และเพื่อนๆ อาศัยชื่อเสียงตัวเองที่ชอบจัดการแข่งขันบ่อยๆ เริ่มจัดกิจกรรม "จักรยานวิบาก" ตามสนามแข่งทั่วประเทศ โดยใช้จักรยาน BMX ที่พวกเขาออกแบบกันมา และในเวลาไม่นาน BMX กลายเป็นจักรยานในฝันของเด็กๆในอเมริกา
    
          และความนิยมของจักรยานรุ่นนี้กระจายไปทั่วโลก หลังจากที่ Stephen Spielberg ได้ชวน Bob มาเป็น "สตั้นต์จักรยาน" ในเรื่อง E.T. ในปี 1982 ความสำเร็จของหนังเรื่องนี้ได้ทำให้ BMX กลายเป็นจักรยานยอดนิยมไปทั่วโลกอย่างรวดเร็ว
    
          อีกรุ่นที่อาจจะไม่ป๊อปเท่า แต่เป็นหนังที่สะท้อนภาพของจักรยานได้มีคุณค่าที่สุดก็คือ จักรยานใน The Bicycle Thief ซึ่งก็คือชีวิต
    
          มโนธรรม เทียมเทียบรัตน์ นักวิจารณ์หนังรุ่นพี่บอกว่า
    
          "ถ้าจะให้คิดถึงจักรยานในหนังสักเรื่อง ก็ขอเลือกหนังอิตาลีอย่าง The Bicycle Thief ซึ่งตัวของอันโตนีโอ ต้องใช้มันเพื่อเลี้ยงดูชีวิตและครอบครัว พาหนะสองล้อของเขาสะท้อนถึงอะไรหลายอย่างนะ ไม่ว่าจะเป็นการทำงาน การมีชีวิตให้ได้หลังยุคสงครามโลกครั้งที่ 2 และจิตวิญญาณของตัวเขา เมื่อมันถูกขโมยไป มันจึงหมายถึงความยากลำบากและจะต้องตามหากลับมาให้ได้
    
          สิ่งที่จักรยานในเรื่องนี้ทำให้ผมรู้สึกมากที่สุดก็คือ มันสะท้อนถึงสิ่งที่ใกล้ชิดกับคน และความเป็นมนุษย์ เพราะแม้ว่าในเวลาต่อมา โลกจะมีรถยนต์มากมายมาใช้แทนที่ แต่ที่สุดแล้ว จักรยานจะไม่มีวันหายไปจากหนัง เพราะรูปแบบของจักรยานนั้น
    
          มันมีความใกล้ชิดกับคน มีการใช้พลังงานของกล้ามเนื้อ ของร่างกายคนในการขับเคลื่อนสิ่งนี้ และคิดว่า ไม่ว่าเราจะนึกถึงจักรยานในหนังอีกกี่เรื่อง จักรยานใน The Bicycle Thief จะต้องติดลิสต์ไปตลอดทุกครั้งที่มีการนึกถึง..."
    
          คุณมโนธรรมพูดได้น่าสนใจ ซึ่งผมเองก็คิดว่า ในโลกยุคใหม่ที่ใครต่อใครก็โหยหาคำว่า eco-metropole แน่นอนว่าหมู่บ้านหรือชุมชนคนขี่จักรยาน ก็จะมีมากขึ้น ซึ่งหวังว่ามันจะไม่ใช่แค่ “ไลฟ์สไตล์เท่ๆ”
    
          จักรยานจึงจะเป็นแค่คุณค่าจริงหรือสัญญะเชิงเท่ มันจึงขึ้นอยู่กับใจคนขี่ด้วย
    
          แต่ที่แน่ๆ หนังได้เป็นพื้นที่หนึ่งของจักรยานมาก่อนแล้ว

.......................................
(หมายเหตุ 'จักรยานที่ปั่นมาก่อนเทรนด์' : คอลัมน์ Eat Play Life โดย... นันทขว้าง สิรสุนทร)