การเดินทางของ'ต้นส้มแสนรัก' | คมชัดลึก

          จากวรรณกรรมเยาวชนชื่อดังของ โจเซ่ วาสคอนเซลอส นักเขียนชาวบราซิล ที่แต่งมานานกว่า 44 ปี ถูกแปลเป็นภาษาต่างๆ ถึง 32 ภาษา และตีพิมพ์ใน 19 ประเทศทั่วโลก ที่ยังคงตราตรึงอยู่ในใจของผู้อ่านไม่เสื่อมคลาย ถูกนำมาสร้างเป็นภาพยนตร์ชื่อเรื่อง "My Sweet Orange tree" หรือ "ต้นส้มแสนรัก"  ซึ่งเป็นหนังสัญชาติ "บราซิล" กำกับการแสดงโดย มาร์คอส เบอร์นสไตน์  นำแสดงโดย เจา กุยเฮิร์ม อวิลลา  รับบท เซเซ่ ตัวละครเอกของเรื่อง ประกบกับ โจเซ่ เดอ อบริว  ผู้รับบท ปอร์ตูก้า
 
          ความคลาสสิกของวรรณกรรมเรื่องนี้ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับความแปลกแตกต่างของเนื้อหา หากแต่เป็นความละเมียดละไมของการถ่ายทอดอารมณ์ความรู้สึกของตัวละครนำอย่าง เซเซ่ เด็กผู้ชายตัวเล็กที่กำลังอยู่ในวัยช่างฝัน เปี่ยมไปด้วยพรสวรรค์และจินตนาการ แต่กลับมีชีวิตในวัยเด็กที่ข่มขื่น โหยหาความรัก และความอบอุ่น
 
          โจเซ่ บอกเล่าเรื่องราววิถีชีวิตและความยากจน ความเหลื่อมล้ำทางสังคมของประเทศบราซิลสมัย 40 กว่าปีก่อน ผ่านชีวิตของเด็กชายตัวน้อย ที่มีความทรงจำอันเจ็บปวด แต่เด็กน้อยกลับใช้จินตนาการอันบริสุทธิ์เป็นที่เยียวยารักษา "แผลใจ" ใครเคยคิดว่า "เด็กคิดไม่เป็น" และเด็กไม่สามารถรับรู้ความรู้สึกของผู้ใหญ่ อาจต้องคิดใหม่ เพราะเด็กเล็กๆ ที่กำลังเติบโต จะค่อยๆ ซึมซับความคิดและพฤติกรรมของผู้ใหญ่ได้โดยไม่รู้ตัว
 
          เรื่องราวในภาพยนตร์ เปิดเรื่องมาพร้อม "เซเซ่" ในวัยผู้ใหญ่ ที่ย้อนรำลึก ความทรงจำในวัยเยาว์ จากนั้นเรื่องราวถ่ายทอดร้อยเรียงไปตามหนังสือได้ไม่ผิดเพี้ยน มีการเรียงลำดับการเล่าเรื่องไม่สลับซับซ้อน ดูแล้วเข้าใจง่าย แต่ใครที่ต้องการความรู้สึกเร้าอารมณ์หรือความสะเทือนใจ คนที่เคยอ่านวรรณกรรมเยาวชนเรื่องนี้ อาจจะรู้สึกว่า ได้รับความรู้สึกเหล่านั้นจากการอ่านได้มากกว่า
 
          สิ่งหนึ่งที่น่าสนใจในหนังเรื่องนี้คือ ความเรียบง่ายของภาพยนตร์ ตัวเซเซ่ ที่อาจไม่ได้มีภาพของความน่าสงสาร ตามลักษณะที่โจเซ่ บรรยายไว้ในหนังสือนิยาย แต่มีความน่ารักเจือความน่าเอ็นดู และมีแววน่าสงสารในแววตา ตรงนี้ยังคงมีความครบถ้วนอยู่ในตัวละคร ความรักและความผูกพันกับชายแปลกหน้านามว่า "ปอร์ตูก้า" ยังมีให้เห็น และแสดงถึงความสัมพันธ์ต่างสายเลือดที่สวยงาม
 
          แน่นอนที่สุดว่าวรรณกรรมเยาวชนเรื่องนี้ มีภาพสะท้อนความคิดของเด็กและผู้ใหญ่ ที่แตกต่างกัน มนุษย์ต้องมีการเจริญเติบโตทางความคิดและเรียนรู้ประสบการณ์ชีวิตในช่วงวัยเด็ก ด้วยการผ่านเรื่องราวไม่ว่าจะดีหรือร้ายที่แตกต่างกัน เซเซ่ คือเด็กด้อยโอกาสที่มีบาดแผลในใจ จากการโดนทำร้ายร่างกาย อย่างทารุณจากผู้ปกครองและคนใกล้ชิด ที่ไม่ได้มองว่า บางครั้งการทำผิด หรือความซนของเด็กผู้ชายคนหนึ่ง มีจุดเริ่มต้นมาจากสิ่งใด
 
          สิ่งที่ขาดแคลนมากกว่าความสมบูรณ์อันเป็นองค์ประกอบภายนอกนอกเซเซ่ ไม่ได้มีเพียงแค่อาหาร เสื้อผ้า เงินทอง แต่มันคือ "ความรัก" ที่เด็กพึงได้รับไม่ว่าจะตกอยู่ในสภาพแวดล้อมแบบไหน บทสรุปสุดท้ายของวรรณกรรมเรื่องนี้ ไม่ได้อยู่ที่จุดจบ แต่มันเป็นเครื่องเตือนใจ ให้คนอ่าน หรือคนดูย้อนกลับไปมองหาที่จุดเริ่มต้น ของการสร้างผลผลิตทางสังคม
 
          "โอกาส" ในการเลือกทางเดินชีวิตของ เซเซ่ อาจจะน้อย แต่สิ่งที่เขาต้องการมากกว่าโอกาสคือ "ความรัก" และ "ความเข้าใจ"

.......................................
(หมายเหตุ การเดินทางของ'ต้นส้มแสนรัก' : เอกเขนกดูหนัง โดย... เบญจภรณ์ อำไพรัตนพล)