เป็นคุ้งเป็นแคว:ข้อคิดงานอำลารำลึก
ข้อคิดงานอำลารำลึก : คอลัมน์ เป็นคุ้งเป็นแคว โดย... เคน สองแคว
ปลายเดือนที่แล้ว และในเดือนนี้มีคอนเสิร์ตเกี่ยวกับนักร้องลูกทุ่งที่อยากกล่าวถึงเพื่อเตือนสติกัน ในฐานะที่เป็นสื่อที่คลุกคลีกับงานแบบนี้มาหลายสิบปี เห็นภาพที่ไม่เหมาะสมไม่สวยงามหลายจุดที่พอจะติงๆ กันให้แก้ไข เพื่อให้งานของคนลูกทุ่งได้มีความสมบูรณ์แบบและประทับใจผู้ชมกันบ้าง ไม่ใช่แค่จัดแล้วผ่านไป ไม่มีใครย้อนนึกถึง
งานที่เพิ่งผ่านไปคือ คอนเสิร์ต "วันอำลา ขวัญใจคนเดิม สายัณห์ สัญญา" ที่พระประแดงอาเขต ซึ่งงานนี้ต้องให้เครดิตคนทำงานเบื้องหลัง คือ ช่องทีวีดาวเทียม แซบ แชลแนล (ZABB CHANNEL) โดยการนำของ ชัยนรินทร์ อุดมจีระสิทธิ์ ที่ทำงานกันตั้งแต่ช่วง 5 โมงเย็นจนถึง 5 ทุ่ม ถ่ายทอดกันยาวตลอด ทราบมาว่า ทีมงานไม่ได้พักกินข้าวกันเลยท่ามกลางฝนหยุดๆ ตกๆ แต่งานก็สำเร็จออกมาได้อย่างน่าชื่นใจ
และที่ต้องปรบมือให้อีกคือ ทีมนักดนตรี ซึ่งได้อดีตยอดฝีมือจากวงสายัณห์ สัญญามาบรรเลงให้สดๆ ฟังแล้วไพเราะจับใจ โดยเฉพาะเครื่องเป่าที่มากันครบวงใหญ่ บางคนอาจจะไม่สังเกตเห็น ว่าเขาได้ทำป้ายที่เรียกกันว่า สแตนด์ตั้งหน้าเครื่องเป่าแบบที่วงดนตรีสายัณห์เคยใช้อย่างสวยงาม
หางเครื่องมากันเต็มเวที เต้นกันอย่างทรหดอดทน เพียงแต่ว่า ไม่ได้มีการซ้อมหรือรู้คิวเพลงมากนัก เราจึงไม่เห็นภาพที่เรียกว่า รีวิวประกอบเพลงอันยิ่งใหญ่ที่มีทั้งหางเครื่องชายหญิง ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของวงสายัณห์ ที่กล่าวกันว่า นอกจากแฟนๆ จะชอบนักร้องแล้ว ยังประทับใจกับรีวิวประกอบเพลง แม่ยกบางคนถึงกับติดใจหางเครื่องชายในยุคนั้นเลยทีเดียว
สิ่งที่ขัดหูขัดตาที่สุดในงานคอนเสิร์ต "วันอำลา ขวัญใจคนเดิม สายัณห์ สัญญา" คือบรรดาผู้คนที่ไปยืนออและนั่งตรงขั้นบันไดบนเวที มากมายหลายสิบคน ทั้งที่เกี่ยวข้องและอยากดังมากมายเต็มไปหมด เกะกะขวางทางการทำงานของหางเครื่องและนักร้อง ไม่รู้ว่าจะไปนั่งกันทำไม บางคนเพี้ยนถึงขนาดลุกขึ้นมาเต้นบนเวทีร่วมไปกับหางเครื่อง (ไม่แน่ใจว่าเป็นอดีตหางเครื่องหรือไม่ แต่ก็ไม่ถูกกาลเทศะกันเลย)
โดยธรรมชาติของวงดนตรีลูกทุ่งในสมัยก่อน คนที่จะเดินหรือยืนรอบๆ เวทีการแสดงมักจะเป็นทีมงานโฆษกและทีมตลกที่คอยสอดแทรกมุกและเป็นเหมือนบอดี้การ์ดให้กับหัวหน้าวงเท่านั้น นอกนั้นเขาจะไม่มายืนให้รกเวที เป็นที่น่าอับอายขายหน้า
อีกเรื่องหนึ่งที่แฟนๆ ผิดหวังและบ่นกันมาว่า นักร้องเสียงดีบางคนที่มาร่วมงาน แทนที่จะขับร้องเพลงที่เกี่ยวข้องหรือกลมกลืนกับงาน กลับไปเอาเพลงในอัลบั้มของตนเองมาขับร้อง ดูไม่ถูกจังหวะจะโคนสักเท่าไหร่
ลองเปรียบเทียบดูว่า นักร้องอย่าง รุ่ง สุริยา พยายามฝึกฝนเพื่อมาร้องเพลง "ถึงชั่วก็รัก” โจนัส แอนเดอสัน ร้องเพลง “ล้นเกล้าเผ่าไทย” (ก่อนหน้านั้น ผู้เขียนอยู่งานแถลงข่าวยอดรัก จึงดูไม่ทันในช่วงแรก) คนดูอิ่มอกอิ่มใจ และชื่นชมที่เขาพยายามร้องเพลงของครูบาอาจารย์
แต่พอมาถึง ยุ้ย ยาติเยอะ คนคาดหวังว่า จะได้ฟังเพลง “อำนาจแห่งความคิดถึง” ซึ่งยุ้ยร้องได้สุดยอดมาก กลับได้ฟังเพลง “พกเมียมาด้วยเหรอ" แทน (งานนี้ยุ้ยพาลูกชื่อ น้องลูกทุ่งมาโชว์บนเวทีด้วย เป็นภาพที่น่ารักมาก) หรือ เพ็ญนภา มุกดามาตร ไปร้องเพลง ”แฟนใครไม่มีป้ายบอก” ทั้งๆ ที่เคยออกเทปเพลงอมตะ “อย่ามาคิดถึงฉันเลย” เพลงเก่าที่สายัณห์เองก็เคยมาร้อง หรือคนเสียงดีอย่าง สุดา ศรีลำดวน ถ้าไม่ร้องเพลง "สวยไว้ก่อน” ก็น่าจะนำเพลงแม่ผ่องศรี “คืนนี้พี่นอนกับใคร” ที่สุดาเคยบันทึกเสียงไว้ อย่างน้อยก็พอได้เชื่อมโยงว่า พี่เป้า สายัณห์ เคยอยู่วงแม่ผ่องศรี ซึ่งงานนั้นอาจคิดกันไม่ทันก็เป็นได้
อีกคนหนึ่งที่อุตสาห์บินมาจากภาคใต้ คือ เย็นจิตร พรเทวี คนก็คาดหมายว่า จะได้ฟังเพลงที่เธอเคยร้องในยุคเดียวกับสายัณห์ คือเพลง "คิดถึงอิสาน” ที่ทำนองและยุคเดียวกับ “คนชายแดน” ของสายัณห์ รับรองว่า ถ้าเธอร้องเพลงนี้ เธออาจจะได้รางวัลติดมือ และเสียงปรบมือจะกึกก้องกว่าเพลง “สาวดำรำพัน” ยิ่งนัก
ในช่วงของนักร้องหญิงช่วงหลังนี้ น้ำผึ้ง พรพะเยา จังหวะดีกว่าคนอื่น ตรงที่งานชุดล่าสุดของเธอ มีเพลงที่ร้องแก้กับ “รักจริงมีไหมใจเธอ” ที่ จิตกร บัวเนียม แต่งให้สายัณห์ร้อง เธอจึงเอาตัวรอดไปได้สบายๆ และดูเข้ากันได้กับงาน
ที่จริงแล้ว เพลงดังในอดีตหรือเพลงแก้สายัณห์เหล่านี้ นักดนตรีระดับครูในวง เขาเล่นกันได้ทั้งนั้น หรือจะให้นักร้องขับร้องมากก่อนแล้วดนตรีเล่นตาม ก็ไม่มีใครเขาว่า เพราะเขาเข้าใจถึงการแสดงสด ได้อารมณ์สดแท้จริง ไม่ได้นัดหมายกัน
เห็นว่า ยังมีงานสายัณห์ สัญญา อีก 2 งานข้างหน้า ก็หวังว่า ถ้านักร้องสาวๆ เสียงดีเหล่านี้ได้ขึ้นเวทีอีก ก็ช่วยจัดเพลงที่ว่า ให้แฟนเพลงได้ชื่นใจกันบ้าง เพราะการได้ร้องเพลงที่แปลกๆ ไปบ้าง มันแสดงถึงความสามารถแท้ๆ จริงของนักร้องคนนั้นๆ ด้วย
เราไม่เชื่อว่า เพลงของสายัณห์จะ ร้องยากจนเกินความสามารถของนักร้องรุ่นนี้ที่กล่าวมาหรอกน่า
และไม่ได้ตั้งใจจะนำ 2 งานมาเปรียบเทียบกัน เพราะเป็นงานคนละรูปแบบนั่น คือ งานคอนเสิร์ต "รำลึก 5 ปี ยอดรัก สลักใจ” ที่จะมีขึ้นที่วัดโกมุทพุทธรังสี พุทธมณฑลสาย 3 ในวันที่ 7-11 สิงหาคม 2556 นี้ ซึ่งในการแถลงข่าววันเดียวกันกับงานสายัณห์นั้น คณะผู้จัดงานได้ยืนยันบนเวทีว่า ขอให้นักร้องที่มาร่วมงาน ขับร้องเพลงของยอดรัก หรือเพลงที่ยอดรักเคยนำของนักร้องท่านอื่นมาร้อง โดยไม่ร้องเพลงส่วนตัว ไม่ทราบว่าจะทำได้ดั่งหวังหรือไม่
แต่ขอบอกว่า งานที่จัดให้ยอดรัก สลักใจ ครั้งที่ดีที่สุด ประทับใจแฟนๆ มาก คือที่เอ็มซีซีออลล์ เดอะมอลล์ บางกะปิ ลองไปยึดไว้เป็นต้นแบบในการจัดงาน เพราะหลังเวทีจะมีรายชื่อเพลงดังและเพลงดีๆ ของยอดรัก ให้นักร้องที่มางานเลือกร้องโดยไม่ซ้ำกัน และสะดวกต่อการจัดหาโน้ตของนักดนตรี งานนั้นผู้ชมจึงได้ซึมซับความประทับใจของเพลงยอดรักกันอย่างเต็มที่
มีข้อแนะนำสำหรับผู้ที่จะจัดงานแนวนี้ ไม่ว่าจะเป็นการรำลึกหรือหารายได้ให้นักร้องป่วย ถ้ามีศิลปินนักร้องมาร่วมงานมากๆ คิวไม่พอหรือร้องเพลงของเจ้าของงานไม่ได้ ก็ให้ใช้วิธีจับมาขึ้นเวทีร้องหมู่ร่วมกัน หรือร้องคนละท่อน หาเนื้อเพลงที่คุ้นๆ มาแปะไว้บนเวที หรือแจกให้ถือคนละใบ ง่ายๆ แค่นี้ก็แก้ปัญหานักร้องที่มางานแล้วอยากขึ้นเวทีได้แล้ว
.......................................
(หมายเหตุ ข้อคิดงานอำลารำลึก : คอลัมน์ เป็นคุ้งเป็นแคว โดย... เคน สองแคว)