คิดสวนทาง:แลกกันเรียนแลกกันรู้ | คมชัดลึก

          ตอนนี้ผมสอนอยู่สองวิชาที่คณะดุริยางคศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร สาขาเชิง พาณิชย์ คือวิชา Seminar in Blues กับ Seminar in Rock n’ Roll ก็คล้ายๆ กับศึกษาประวัติ ความเป็นมาของดนตรีสองประเภทนี้ โดยเฉพาะอิทธิพลของดนตรีบลูส์ที่มีต่อดนตรีร็อกและ ดนตรีป๊อปในปัจจุบัน มีวัตถุประสงค์เพื่อให้นักศึกษาทราบถึงความเป็นมาและสามารถวิเคราะห์ ความเกี่ยวโยงกันได้
 
          เริ่มกันตั้งแต่การออกเสียงซึ่งเวลาออกมาทำพรีเซ็นต์ ร้อยทั้งร้อยนักศึกษาจะพูดว่า “ดนตรีบู” ก็ บอกไปว่าไม่ใช่ “Boo” แปลว่า ”โฮ่ไล่” ในภาษาอังกฤษ ต้องกล้ำตัว “ล” ด้วย ก็ได้คำว่า“ดนตรีบลู” ก็บอกว่าไม่ใช่อีก เพราะแปลว่า “สีน้ำเงิน” หรือ “เสียใจ” ต้องมี “S” ต่อท้ายทุกครั้ง คราวนี้ปากนักศึกษาก็จะบิดเบี้ยวพยายามเค้นให้มีเสียงตัว “S” ออกมา ได้สัก ครั้งสองครั้งแล้วก็วกกลับไปเป็น “บู” แบบเดิม แถม “ร” ก็หายไปด้วยกลายเป็น“ดนตีบู”ไป ก็ต้องถอดใจเพราะไม่ได้มาสอนภาษาอังกฤษ
 
          นับว่าเป็นโอกาสอันดีสำหรับนักเรียนนักศึกษาในยุคการสื่อสารไร้พรหมแดนนี้ ที่ สามารถจะเข้าไปค้นไปคว้าสรรพวิชาความรู้ได้ในอินเทอร์เน็ต ถ้าไม่มัวหลงไปติดเล่นเกมส์อยู่ นอกจากนี้ยังมีความสะดวกที่จะได้รับรู้ทั้งภาพและเสียง การเรียนจึงมักมีการบ้านให้ไปหาคำ ตอบ ฟังและดูในอินเทอร์เน็ตอยู่เสมอๆ และก็สามารถย่นระยะเวลาที่ไม่ต้องมานั่งเล่าประวัติกัน ให้ง่วงกันในชั้นเพราะหาอ่านเอาเองได้จากแหล่งต่างๆ การเรียนการสอนจึงเน้นไปที่ให้นักศึกษา ได้ทราบถึงความคิดที่อยู่เบื้องหลังและการวิเคราะห์บทเพลงนั้นๆ มากกว่า
 
          การวิเคราะห์ก็ใช้หลักการการพิจารณาถึงองค์ประกอบของดนตรีนั้นๆ ซึ่งได้แก่ จังหวะ ทำนอง การประสานเสียง และรูปแบบวงหรือเครื่องดนตรีที่ใช้ รวมไปถึงคำร้อง ซึ่งเป็นสาระสำ คัญของดนตรีในยุคปัจจุบันนี้ และในเนื้อหาของคำร้องก็สามารถทำให้เข้าใจถึงการดำเนินชีวิต ค่านิยม สภาพแวดล้อมทางสังคมที่เป็นตัวก่อให้เกิดบทเพลงต่างๆ นั้นขึ้นมาด้วย
 
          ทั้งสองวิชานี้ก็เริ่มกันมาตั้งแต่คนผิวดำถูกกวาดต้อนให้มาเป็นทาสในสหรัฐอเมริกา ความคับแค้นใจจากการถูกกดขี่ข่มเหง อิทธิพลของดนตรีตะวันตกในยุคนั้น ผสมผสานกับ ลักษณะดนตรีพื้นเมืองของแอฟริกัน กลายมาเป็นต้นกำเนิดของเพลงบลูส์ ถูกบังคับให้นับถือ ศาสนาคริสต์และขับร้องเพลงที่เป็นบทสวดในวัด กลายมาเป็นดนตรี Spiritual และพัฒนาไป เป็น Gospel พัฒนาไปเป็นดนตรี Soul อันเป็นรากฐานของดนตรีป๊อปในปัจุบัน  ดนตรีบลูส์ก็ยังเป็นรากฐานอันสำคัญของดนตรีร้อคเมื่อเริ่มพัฒนาเป็น Electric Blues ที่ Chicago มีศิลปินใหญ่ๆ เกิดขึ้นมามากมาย คนหนึ่งที่สำคัญคือ Chuck Berry ที่ได้รับเกียรติ ให้เป็น Father of Rock n’ Roll ต่อเข้าสู่ยุคของ Elvis Prsley ที่ได้สมยานามว่าเป็น King of Rock n’ Roll ต่อไปถึง The Beatles ที่ผลงานของพวกเขามีอิทธิพลต่อนักดนตรีทั่วโลก และได้ รับเกียรติให้เป็น The Best Rock Band in The World
 
          การบ้าน ให้นักศึกษาไปค้นคว้าและวิเคราะห์ว่าวงดนตรีไทยในปัจจุบันที่ได้รับความนิ ยมมีวงไหนหรือมีเพลงไหนได้รับอิทธิพลมาจาก The Beatles บ้าง และให้ขึ้นมาเล่นบทอาจารย์ ในชั้นบรรยายให้ผมฟัง
 
          จากการบรรยายของนักศึกษาทำให้ผมตาสว่างและได้รับความรู้จากพวกเขามากมาย เพราะถ้าเขาไม่นำเรื่องเหล่านั้นมาพูด ผมก็คงยังง่วนอยู่แต่เฉพาะเพลงที่ผมสนใจและก็ไม่ยอม เปิดใจเข้าไปฟังเพลงของเด็กๆ เลย ก็เป็นเพียงแต่ได้ยินข่าวมาและก็ไม่ได้ติดตามอะไรมากมาย เท่าไหร่ เพลงที่เขานำมาเสนอนั้นมีคนเข้าไปวิวถึง 18 ล้านกว่าวิว ผมก็เลยต้องกลับมาทำการ บ้านวิเคราะห์หาสาเหตุว่าอะไรที่ทำให้คนเข้าไปดูตั้ง 18 ล้านกว่าวิว คงไม่นำมาสาธยายในที่นี้ เพราะจะน่าเบื่อและทำให้ง่วงได้ และผมก็พบว่า เหนือฟ้าก็ยังมีฟ้า มีวงไทยอีกหลายวงที่มีคน เข้าไปวิวมากกว่าเพลงนี้ บางเพลงถึง 40 กว่าล้านวิว จากการวิเคราะห์คร่าวๆ ผมมีความรู้สึก ว่าเพลงที่มีคนเข้าไปวิวถึง 40 กว่าล้านวิวนั้นดีกว่าจริงๆ ทั้งคุณภาพเสียง เสียงของนักร้อง คำร้องและทำนองดนตรีรวมไปถึงการนำเสนอเป็น MV ก็แปลว่ารสนิยมในการทำเพลงและการ ฟังเพลงของเราดีขึ้น ดีใจด้วยและต้องขอบใจนักศึกษาคนนั้น
 
          เมื่อสอนเสร็จเดินออกมาขึ้นรถก็พบกับนักศึกษาที่เรียนวิชานี้รุ่นก่อนเข้ามาไหว้ทักทาย “อาจารย์สบายดีมั้ยครับ”  “สบาาาย” ผมตอบไป และเขาก็พูดต่อว่า “ตอนนี้ผมติด The Beatles งอมแงมเลยครับ โดยเฉพาะแผ่น Revolver ถ้าไม่ได้อาจารย์ผมคงไม่รู้จัก The Beatles”
 
          คงไม่ต้องบอกนะครับว่าผมรู้สึกอย่างไร อาชีพครูเงินน้อย แต่อิ่มทิพย์ได้
.......................................
(หมายเหตุ แลกกันเรียน แลกกันรู้ : คอลัมน์ คิดสวนทาง โดย... จิรพรรณ อังศวานนท์)