เหมยขาบบนยอดหญ้าแห่งฤดูกาล | คมชัดลึก

          เสน่ห์ของเมืองเหนือยามฤดูหนาวนั้น เปรียบเสมือนหลุมดำแรงดึงดูดมหาศาล นำทางนักท่องเที่ยวมาเยือนแดนสวรรค์แห่งนี้กันอย่างไม่ขาดสาย โดยเฉพาะเชียงใหม่ศูนย์กลางวัฒนธรรมล้านนา ต้องบอกว่าเป็นเมืองในฝันของใครหลายๆ คน ที่ครั้งหนึ่งในชีวิตมั่นหมายจะมายลโฉมเวียงพิงค์กันสักครั้ง...

สมัยรัชกาลที่ 5 เชียงใหม่นั้นเป็นเหมือน “เมืองนอก” ของชาวบางกอก เกิดกระแสแอ่วเหนือกันขึ้น ในหมู่บรรดาเจ้านายเมืองหลวงกันในสมัยนั้น จนถึงทุกวันนี้เวลาติดปีกผ่านไปรวดเร็วร้อยกว่าปี เชียงใหม่เปลี่ยนแปลงไปมากมายจากอดีต หลายคนเริ่มตั้งคำถามกับสิ่งแปลกปลอมทางวัฒนธรรมหลายๆ อย่าง ล่าสุดก็คืองานลอยกระทงที่ผ่านพ้นไปหยกๆ

คนเฒ่าคนแก่หลายท่านได้แสดงความรู้สึกว่า งานประเพณียี่เป็งของพวกเขาถูกตัดแต่งทางพันธุกรรม จากการสืบสานจารีตวัฒนธรรมล้านนาไว้ กลายเป็นงานเทศกาลเฉลิมฉลองกันอย่างเลยเถิด หลายคนแสดงความเป็นห่วงที่ผู้คนหลั่งไหลกันมาร่วมเทศกาล โดยไม่ได้ศึกษาเรียนรู้ถึงรากเหง้าแท้จริงของขนบประเพณี...

ขณะที่โลกกำลังเคลื่อนไปข้างหน้าไม่หยุด ฝ่ายบริหารบ้านเมืองต่างมองว่า วัฒนธรรมท้องถิ่นเหล่านี้คือจุดขาย เป็นสินค้าที่มีศักภาพในการทำกำไรสูง

          “เราคงปฏิเสธไม่ได้ว่า รากฐานทางวัฒนธรรมที่เหล่าบรรพบุรุษทิ้งไว้ คือต้นทุนที่ไม่อาจประเมินมูลค่าได้”
          ความสำเร็จด้านรายได้กว่าพันล้านบาทที่เชียงใหม่ ถ้ามองในสายตาของนักประเพณีนิยมแล้ว อาจต้องแลกมาด้วยอะไรหลายอย่าง สุ่มเสี่ยงต่อการสูญเสียและบิดเบี้ยวทางวัฒนธรรม แต่ถ้ามองด้วยสายตาของนักบริหารผู้มองสู่อนาคตแล้ว นี่คือโอกาสที่จะเปิดตัวให้โลกรู้จักประเทศไทยให้มากขึ้น โดยเฉพาะประชาคมอาเซียนที่กำลังใกล้เข้ามา

          จะอย่างไร ก็ล้วนน่าเห็นใจกันทั้งสองฝ่าย เพราะมองกันคนละมุม แต่วัฒนธรรมโดยตัวมันเองแล้ว มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา จากร้อยกว่าปีที่แล้ว มาจนถึงทุกวันนี้เราลองมองไปรอบๆ ตัวว่า สิ่งไหนยังดำรงอยู่ สิ่งไหนเลือนหายไปบรรจุเป็นหนังสือประวัติศาสตร์

          อย่างไรก็ดี การก้าวไปข้างหน้าโดยไม่เหลียวมองข้างหลังคงไม่ใช่เรื่องที่ดีนัก เช่นเดียวกับการขังตัวเองอยู่กับอดีตโดยไม่เปิดรับโลกที่เปลี่ยนไป ทำให้หมดโอกาสที่จะเรียนรู้ความต่างกันได้ การหันเข้ามาพูดคุยกัน มองในด้านดีของมุมที่ต่างกัน ช่วยกันลดข้อด้อยในด้านเสีย

          อาจเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยรักษา “หัวใจของวัฒนธรรม” ไว้ได้

          เมืองเหนือนั้นยังคงมนต์เสน่ห์อยู่ไม่เสื่อมคลาย ไม่ว่า เชียงใหม่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน น่าน ฯลฯ ล้วนมีแหล่งท่องเที่ยวน่าสนใจมากมายในฤดูหนาว วัฒนธรรมท้องถิ่นที่แยกไม่ออกจากธรรมชาติ ฝากถึงนักท่องเที่ยวหรือนักเดินทางทุกคนว่า ทั้งธรรมชาติและวัฒนธรรมล้วนเป็นสมบัติของทุกๆ คน อยากให้ช่วยกันหาทางออกร่วมกัน “เงินทองก็เป็นเรื่องสำคัญ วัฒนธรรมก็ไม่อาจละทิ้ง”

          จะทำอย่างไรให้สองอย่างนี้สามารถเดินไปด้วยกันอย่างราบรื่น ให้การพัฒนาตั้งอยู่บนพื้นฐานทางวัฒนธรรมที่แท้จริง ไม่มีราก คงไม่มีต้น ผลและใบ

          หนาวนี้ เหมยขาบมาเยือนอีกครั้ง เป็นสัญญาณของการเริ่มต้นชีวิตใหม่ ใครไปแอ่วเหนือปีนี้ ไปเก็บเกี่ยวความสุขกันให้มากๆ อย่าลืมลองไปเรียนรู้ถึงวัฒนธรรมท้องถิ่นทางเหนือด้วย มันคงอยู่ในวิถีชีวิตผู้คนที่นั่นยังไม่ล้มหายตายจากไปไหน ทิ้งน้ำใจไมตรีกันไว้เยอะๆ แต่อย่าทิ้งมลพิษไว้บนยอดหญ้า...
.......................................
(หมายเหตุ เหมยขาบบนยอดหญ้าแห่งฤดูกาล : โดย... อาทิตย์ อัสดง)