ธรรมชาติกับโลกทัศน์ | คมชัดลึก

          ย้อนกลับไปในประวัติศาสตร์ คนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ไม่ได้มีปัญหากับการอยู่กับน้ำ การปรับตัวให้เข้ากับสภาพภูมิประเทศที่อยู่อาศัยถือเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างอารยธรรมของผู้คนแถบนี้...
 
          การอาศัยอยู่ในพื้นที่ลุ่มต่ำ พื้นที่น้ำหลาก พื้นที่ที่ฝนตกชุก อยู่ในเส้นทางมรสุม ถือเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ดังนั้นการเลือกดำเนินชีวิตให้เข้ากับเงื่อนไขเช่นว่าจึงเป็นสิ่งจำเป็นต้องกระทำอย่างไม่มีข้อแม้ ตั้งแต่การเลือกสร้างที่อยู่อาศัยไปจนกระทั่งเลือกอาชีพในการทำมาหากิน
 
          ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีที่มาพร้อมกับอารยธรรมตะวันตกในช่วงไม่ถึงหนึ่งร้อยปีที่ผ่านมา เปลี่ยนแปลงการดำเนินชีวิตของผู้คนแถบนี้ในทุกมิติ
 
          เทคโนโลยีมีประโยชน์ต่อวิถีชีวิตสมัยใหม่อย่างไม่ต้องสงสัย ทว่าสิ่งที่มากกว่าประโยชน์ซึ่งผู้คนได้รับจากเทคโนโลยี ก็คือ "การมองโลก/วิธีคิด" ที่เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมแบบจะสิ้นเชิง
 
          การเรียนรู้ที่จะเอาชนะ ควบคุม เปลี่ยนแปลงธรรมชาติกลายเป็นโลกทัศน์กระแสหลักแทนการมองโลกในแบบเก่าที่มนุษย์เรียนรู้อยู่ร่วมกับธรรมชาติ
 
          ความเชื่อในทำนองว่าทุกสิ่งทุกอย่างบนโลกใบนี้ไม่มีอะไรเกินเลยที่มนุษย์อย่างเราๆ จะควบคุมได้กลายเป็นความเชื่อปกติของคนส่วนใหญ่ น้อยคนที่เติบโตมาในยุคสมัยนี้จะสงสัยโต้แย้ง
 
          ทว่าในรอบหลายปีที่ผ่านมา วิกฤติการณ์สิ่งแวดล้อมในด้านต่างๆ เริ่มสร้างความตื่นตระหนกให้มนุษย์ ไม่ว่าจะเป็น อากาศแปรปรวน ฝนมากน้ำท่วมหนัก หิมะตกในที่ที่ไม่เคยตก ไฟป่าเรื้อรังรุนแรง ฯลฯ มีคนจำนวนไม่น้อยที่เริ่มคิดอย่างจริงจังถึงปัญหาเหล่านี้ พวกเขาเสนอว่ามนุษย์ควรหันกลับมาทบทวนการมองโลกเสียใหม่ เพราะบางทีการเอาชนะธรรมชาติอาจไม่ใช่คำตอบ
 
          สำหรับผมความคิดแบบใหม่ไม่ได้เลวร้ายไปเสียทั้งหมด และความคิดแบบเก่าก็ไม่ได้ถูกต้องดีงามเป็นสัจธรรมไร้ข้อโต้แย้ง
 
          โลกเปลี่ยนแปลงเสมอนั่นแหละประเด็นที่ผมย้ำอยู่เสมอ การปรับตัวเพื่อที่จะอยู่กับโลกใบนี้ไม่ว่าจะเป็นการเรียนรู้ที่จะรู้ร่วมกันกับธรรมชาติในวิธีคิดแบบเก่าหรือควบคุมเปลี่ยนแปลงธรรมชาติตามวิธีคิดแบบคนสมัยใหม่ อาจไม่ได้มีฝ่ายไหนที่ถูกไป "ทุกเรื่อง"
 
          สิ่งสำคัญคือการมองปัญหาในเรื่องหนึ่งๆ อย่างรอบด้าน การกล้าที่จะยอมรับวิธีคิดทุกแบบมาใช้เพื่อสร้างความเข้าใจปัญหาที่เป็นอยู่ และณ จุดที่ว่า การแก้ปัญหาที่แท้จริงย่อมเกิดขึ้น
.......................................
(หมายเหตุ ธรรมชาติกับโลกทัศน์ : โดย.. วิวัฒน์ ประชาชัย)