โลกเปลี่ยนไป ดนตรีไทยก็เปลี่ยนแปลง 10
โลกเปลี่ยนไป ดนตรีไทยก็เปลี่ยนแปลง 10 : คอลัมน์ โลกใบนี้ดนตรีไทย โดย... ขุนอิน
ดนตรีไทยครั้งสมัยในอดีต มีจารีตประเพณีที่วางไว้
เหล่าลูกหลานจะทำการในสิ่งใด จงถือไว้ในขนบให้ครบครัน
เกิดเป็นชายดนตรีไทยโบราณว่า ต้องฟันฝ่าอุปสรรคและบากบั่น
พึงขยันในเครื่องเล่นสาระพัน ทุกสิ่งอันต้องฝึกซ้อมพร้อมกายใจ
เมื่อเชี่ยวชาญในเชิงชั้นตามขั้นตอน ท่านพร่ำสอนวอนเอาไว้ทำตามวัย
พุทธศาสน์ขาดไม่ได้กับชาวไทย เราจะไปเร่งศึกษาพระธรรมมา
เมื่อลาสึกเขาเรียกเราว่าเจ้าทิด ดั่งบัญฑิตวิทยาการศึกษา
มีความพร้อมด้วยใจกายวาจา เรียนวิชาในขั้นสูงคือเพลงครู
ระนาดฆ้องกลองตะโพนคนปี่พาทย์ เรื่องของชาติชายไทยใครก็รู้
อันที่จริงเจ้านวลน้องต้องนั่งดู แค่เชิดชูอยู่เคียงข้างบ้างก็ดี
ดนตรีหญิงอันที่จริงไม่เหมือนชาย มีเครื่องสายให้เจ้าน้องลองดีดสี
จะเข้ร้องกลองโทนมโหรี ทั้งยังมีชอด้วงร่วมทำนอง
ส่วนพี่ยาพอสำเร็จเพลงหน้าพาทย์ มิให้ขาดด้วยพิธีวิวาห์ทอง
จะมาขอสมสงวนเจ้านวลน้อง เป็นคู่ครองห่วงคล้องใจได้เชยชม
เมื่อเข้าวัยเป็นผู้ใหญ่ใช้วิชา จะต้องมาเป็นอาจารย์หมั่นอบรม
อีกต้องใช้วิทยาที่สะสม มาเพาะบ่มคนปี่พาทย์ชาติเชื้อไทย
พอถัดมาอีกไม่นานงานปี่พาทย์ เพลงระนาดแลหน้าพาทย์ขาดมิได้
เข้าพิธีตีให้เขายกมือไหว้ บรรเลงไปอย่าให้ผิดทั้งมิตรผอง
เมื่อเริ่มเก่าเข้าพิธีตีมามาก คงต้องจากเรื่องบรรเลงแล้วเมียงมอง
เป็นดั่งเช่นเหมือนกับคนบนวัยทอง ตามครรลองของปี่พาทย์ชั่วกัปกัลป์
เริ่มเข้าสู่เป็นผู้รู้คู่ดนตรี จะต้องมีข้อกำหนดคนโบราณ
เข้าพิธีที่ดนตรีมีมานาน รับโองการไหว้ครูสู่ตัวแทน
เริ่มประสิทธิ์ประสาทในเชิงพาทย์ พร้อมโอวาทสั่งสอนทั่วทุกแคว้น
จากเป็นหนึ่งสิบร้อยพันยันหมื่นแสน ให้แน่นแฟ้นอุดมด้วยคนดนตรี
จะมั่งมีศรีสุขมิอับจน เป็นมงคลชั่วชีวิตของเรานี้
ทำพิธีทำให้ถูกทำให้ดี เทพดนตรีจะอำนวยช่วยอวยชัย
โลกเปลี่ยนไปดนตรีไทยก็เปลี่ยนแปลงในตอนที่10นี้ ผมได้แต่งกลอนที่เรียกว่าเป็นวิถีชีวิตของคนปี่พาทย์โบราณที่ถูกต้องตามขั้นตอนที่บรมครูในสมัยเก่าก่อนได้ยึดถือและปฏิบัติกันมาอย่างยาวนานจวบจนถึงในยุคปัจจุบันนี้ก็เริ่มจะมีอะไรหลายอย่างที่จะออกแปลกแหวกแนววิถีของโบราณมากขึ้นไปทุกทีจนกระทั่งเด็กดนตรีปี่พาทย์ในยุคนี้เริ่มที่จะไม่รู้อะไรในความเป็นจารีตที่ถูกหรือผิดซึ่งสืบเนื่องมาจากผลพวงที่สำนักปี่พาทย์ตามบ้านเริ่มจะหดหายไปตามกาลเวลาซึ่งผมเชื่อเหลือเกินว่าไม่มีสถาบันการศึกษาแห่งไหนจะสั่งสอนอบรมชี้ถูกชี้ผิดให้เด็กๆ ได้เห็นถึงจารีตประเพณีของดนตรีปี่พาทย์ที่ถูกต้องได้เหมือนกับสำนักปี่พาทย์หรือบ้านปี่พาทย์ จนดูเหมือนว่าสมัยนี้ใครที่อยากจะทำอะไรก็จะทำโดยไม่นึกถึงวิถีของครูโบราณที่ท่านวางไว้และปฏิบัติกันมาอย่างเคร่งครัด
อย่างการเรียนปี่พาทย์ในสมัยก่อนนั้นเขาจะไม่ให้ผู้หญิงนั้นมาหัดตีปี่พาทย์เนื่องจากว่าคนที่ตีปี่พาทย์นั้นพอเริ่มไปถึงจุดสูงสุดก็ต้องไปเรียนเพลงหน้าพาทย์ซึ่งถือว่าเป็นเพลงชั้นสูงเพลงครูซึ่งผู้เรียนเพลงหน้าพาทย์จะต้องบวชเรียนเป็นพระเสียก่อนให้รู้จักผิดชอบชั่วดีมีความเป็นผู้ใหญ่ซึ่งครูโบราณท่านจะไม่ยอมให้ผู้ที่ยังไม่ได้บวชพระมาเรียนเพลงหน้าพาทย์เป็นอันขาดซึ่งตัวผมเองรวมถึงลูกศิษย์ของคุณพ่อผมก็ยังยึดถือเป็นประเพณีปฏิบัติแบบนี้อย่างเคร่งครัดกันทุกคน รวมถึงลูกศิษย์สำนักปี่พาทย์ตามบ้านอื่นๆ ก็น่าจะยังเป็นแบบเดียวกันอยู่
ในสมัยตอนผมเป็นเด็กนั้นผมไม่เคยเห็นนักระนาดหรือคนปี่พาทย์ที่เป็นผู้หญิงแม้แต่คนเดียวแต่พอผมเริ่มเป็นวัยรุ่นก็เริ่มที่จะเห็นผู้หญิงมาหัดตีระนาดและอื่นๆ ในวงปี่พาทย์ซึ่งความจริงก็จะพบเห็นจากตามสถาบันการศึกษานั่นเองแหละครับและผมก็ยังเฝ้าดูสตรีเพศที่เรียนระนาดในสมัยนั้นว่าจะมีพัฒนาการไปถึงไหนก็ปรากฏว่าทุกคนก็ไปไม่ถึงจุดสูงสุดเหมือนกับผู้ชายอกสามศอกและก็ยังถูกจารีตประเพณีขวางกั้นในเรื่องของการเรียนหน้าพาทย์ที่ว่าด้วยความเป็นไอ้ทิดหรือบัณฑิตโบราณที่ไม่ต้องใช้ใบปริญญาเป็นใบเบิกทาง
ในปัจจุบันตามสถาบันการศึกษานั้นถือว่าเป็นส่วนสำคัญความเปลี่ยนแปลงในจารีตประเพณีปี่พาทย์อย่างสิ้นเชิงโดยเริ่มรับนักเรียนนักศึกษาที่เป็นสตรีเพศเข้าเรียนวิชาปี่พาทย์และเมื่อเจริญวัยเข้าสู่ระดับอุดมศึกษาก็จะมีหลักสูตรเพลงหน้าพาทย์เข้ามาเกี่ยวข้องก็ต้องศึกษาต้องต่อเพลงเรียนเพลงทั้งๆ ที่บวชเรียนกันไม่ได้ส่วนผู้ชายที่เรียนอยู่ด้วยกันนั้น ที่สามารถบวชพระได้เอาเข้าจริงๆ ในขณะนั้นก็ยังไม่มีใครที่ได้บวชเป็นพระกันอีกอยู่ดีนั่นแหละครับ นี่ก็คือผมเขียนจากประสบการณ์ของผมเมื่อครั้งที่ยังเป็นนักศึกษา เดี๋ยวเอาไว้ฉบับหน้าจะมาว่าเรื่องพิธีไหว้ครูที่มีความเปลี่ยนแปลงหนักเข้าไปอีก ไปล่ะสวัสดีครับ
.......................................
(หมายเหตุ โลกเปลี่ยนไป ดนตรีไทยก็เปลี่ยนแปลง 10 : คอลัมน์ โลกใบนี้ดนตรีไทย โดย... ขุนอิน)