'กติกา'ในสังคม'ประชาธิปไตย'
'กติกา'ในสังคม'ประชาธิปไตย' โดย... วิวัฒน์ ประชาชัย
ถามว่าการอยู่ร่วมกันในสังคมอะไรคือสิ่งที่จำเป็นที่สุด
หากมีใครตั้งคำถามนี้หรือทำนองนี้กับคุณ คุณจะตอบคำถามนี้ว่าอะไร แน่ละครับสำหรับผมเองย่อมมี “คำตอบ” สำหรับตัวเองอย่างแน่นอน
ในโลกที่เราอาศัยอยู่ทุกวันนี้ คนส่วนใหญ่เรียกขานมันว่า “ยุคสมัยใหม่” (ตัดประเด็นถกเถียงเรื่องการแบ่งยุคที่ยังไม่เป็นที่ยอมรับร่วมกันจากทุกคนออกไปก่อนว่า ทุกวันนี้เราอยู่ใน “ยุคสมัยใหม่”/ “หลัง-สมัยใหม่”/ “ก่อน-สมัยใหม่” หรือว่าปนๆ เปๆ กันอยู่ เอาไว้ก่อน) ยุคสมัยที่เราเชื่อว่าทุกคนย่อมมีสิทธิ เสรีภาพ ในการ “เลือก” ที่จะดำเนินชีวิตอย่างไรก็ได้ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเล็กๆ ในชีวิตประจำวัน ตั้งแต่การกิน การอยู่ การแต่งกาย การดูหนังฟังเพลง เสพงานศิลปะ ดูกีฬา ซึ่งอาจเรียกสิ่งเหล่านี้อย่างชี้ชัดเจาะจงว่า “รสนิยม” ไปจนกระทั่งเรื่องที่ดูคล้ายใหญ่ๆ โตๆ อย่าง ความเชื่อเรื่องศาสนา ความดีความชั่วหรืออุดมการณ์ทางการเมือง
คำถามที่ท้าทายที่สุดสำหรับผม และเชื่อว่าสำหรับทุกคนด้วยก็คือว่า คุณแน่ใจจริงๆ หรือว่า คุณสามารถที่จะ “เลือก” คิด พูด ทำ หรือแสดงออกตามความเชื่อของคุณได้อย่างแท้จริงในทุกเรื่องที่กล่าวมา
ในสังคมที่มี “บรรทัดฐาน” บางอย่างซึ่งคอยกำกับ/สอดส่องคุณอยู่นั้น “การเลือก” ที่แท้จริงจะเกิดขึ้นได้มากน้อยเพียงใด นี่คือสิ่งที่ผมคิดว่าเป็นปัญหาแกนกลางของสังคมที่เราเรียกขานมันว่ายุคสมัยใหม่
“โลกทัศน์” ที่แตกต่างกันของคนคนหนึ่ง คือสิ่งที่ค้ำจุน “ความเชื่อ” ของคนคนนั้น ในทุกๆ การกระทำ นี่คือวิธีมองโลกแบบของผม ดังนั้นเมื่อใคร คนใดคนหนึ่ง เลือกที่จะกระทำหรือไม่กระทำบางอย่าง “สิ่ง” ที่เธอ/เขา กระทำ มันย่อมอยู่ภายใต้โลกทัศน์ ที่คนคนนั้นเชื่อ/ยึดถือ อย่างไม่อาจปฏิเสธ
“ปัญหา” ต่างๆ มันคงไม่เกิดขึ้น หากว่าทุกคนยอมรับว่า โลกทัศน์ที่ตนเองยึดถืออยู่นั้น เป็นเพียงแค่ “ชุดคำอธิบาย” ที่ตัวเองมีต่อโลกและชีวิตของตน ไม่ได้เป็น “สัจธรรม” ที่ทุกคนบนโลกใบนี้จะต้องเชื่อตาม
พูดถึงตรงนี้ผมเองคิดว่า ต้องมีคนเถียงผมในใจแน่นอนว่า แล้วไอ้วิธีการมองโลกแบบของคุณละมันเป็นสัจธรรมของผม และของคนอื่นๆ ด้วยหรือเปล่า
เพื่อความสบายใจของคุณที่อาจหมั่นไส้ผม และไม่อาจทนอ่านต่อจนจบได้ ผมขอตอบว่า เปล่าเลยครับ ผมไม่เคยคิดว่า “คำอธิบาย” โลกและชีวิตในแบบของผมคือสัจธรรม ผมแค่อยากบอกว่าผมมีวิธีการมองโลกยังไงก็เท่านั้น
ย้อนกลับมาที่ปัญหา ที่พูดไว้ อย่างที่ว่า “ปัญหา” ต่างๆ ที่มันเกิดขึ้น ก็เพราะว่ามีคนจำนวนไม่น้อยคิดว่า/เชื่อว่า โลกทัศน์/คำอธิบายของตนที่มีต่อโลกและชีวิตคือสัจธรรม และพยายามที่จะ “ยัดเยียด/บังคับ” ให้คนอื่นเชื่อตามด้วย เลวร้ายที่สุดก็คือการใช้กำลังบังคับ
หลายคนอาจสงสัยว่า แล้วหากต่างคนต่างคิด ต่างคนต่างเชื่อ แล้วมนุษย์เราจะอยู่ร่วมกันในสังคมได้อย่างไร
ตรงประเด็นเป๊ะ
นั่นแหละครับ มันจึงทำให้ผมเริ่มต้นข้อเขียนชิ้นนี้ด้วยคำถามที่ว่า ถามว่าการอยู่ร่วมกันในสังคมอะไรคือสิ่งที่จำเป็นที่สุด
คำตอบที่ชัดเจนและตรงเป้ามากที่สุดในเวลานี้ สำหรับผมก็คือ “กติกา” และในสังคมที่อยากเรียกขานตนเองว่าอยู่ใน “ความศิวิไลซ์” ย่อมไม่เป็นการเกินเลย หากจะบอกว่า ไม่มีอะไรที่จะสร้างกติกาการอยู่ร่วมกันได้ดีไปกว่า “กฎหมาย”
สังคมที่เชิดชูคุณค่า “ประชาธิปไตย” คงไม่มีอะไรจะดีไปกว่า การที่เราทุกคนควรยอมรับเอากฎหมาย “รัฐธรรมนูญ” เป็นกติกาพื้นฐานในการอยู่ร่วมกัน และสำคัญที่สุด รัฐธรรมนูญที่ดีและควรเป็น จะต้องมาจากประชาชนผู้ที่เป็นเจ้าของ “อำนาจอธิปไตย” ไม่ใช่วิถีทางอื่น
หากใครไม่เห็นด้วยกับเสียงส่วนใหญ่ สิ่งที่ทำได้ก็คือการรณรงค์โลกทัศน์/ความเชื่อของคุณ ให้กลายเป็นเสียงส่วนใหญ่ ไม่ใช่การล้มกระดาน
หากจะมีคำพูดใดที่คิดว่าคุณจะยอมรับร่วมกันกับผมได้ ก็คงต้องบอกว่า “โลกเปลี่ยนแปลงเสมอ”
สุดท้าย ขอบอกเรื่องนี้ไม่เกี่ยวกับ “ศาลรัฐธรรมนูญ” และการ “รัฐประหาร” นะครับ(ฮา)
.......................................
(หมายเหตุ 'กติกา'ในสังคม'ประชาธิปไตย' โดย... วิวัฒน์ ประชาชัย)