บรูซ สปริงสทีน สั่งทุบ! | คมชัดลึก

          ที่ผ่านมาบทเพลงของ บรูซ สปริงสทีน นักร้องนักแต่งเพลงระดับ ‘เดอะ บอสส์’ ของวงการดนตรีอเมริกันดูจะเกี่ยวข้องกับสถานการณ์บ้านเมืองของอเมริกาอยู่เสมอ ที่โดดเด่นในช่วงไม่นานมานี้ก็คืออัลบั้ม The Rising (2002) ที่แสดงอารมณ์ความรู้สึกของชาวอเมริกันหลังเหตุการณ์ 9/11 และ Working on a Dream (2009) ที่พูดถึงยุคเปลี่ยนผ่านอันเปี่ยมความหวังในช่วงต้นสมัย บารัก โอบามา

          แต่สำหรับอัลบั้มชุดล่าสุดของเขาที่ชื่อ Wrecking Ball นี่คืองานที่พูดถึงบ้านเมืองอเมริกาอย่างตรงไปตรงมาและเข้มข้นที่สุด เป็นการพูดถึงอเมริกาในวันเวลาที่คนส่วนใหญ่กำลังเกรี้ยวกราดกับวิกฤติเศรษฐกิจที่มีสาเหตุมาจากความโลภของคนในภาคธุรกิจการเงินเพียงไม่กี่คน!

          บรูซเริ่มอัลบั้มด้วยเพลงร็อกอลังการ We Take Care of Our Own ที่เนื้อหาในท่อนเวิร์สพูดเปรียบเปรยถึงการไม่เอาใจใส่ประชาชนของผู้มีอำนาจ ความไม่ยุติธรรมระบาดไปทั่ว แต่พอถึงท่อนฮุกเขากลับเปลี่ยนอารมณ์ด้วยการร้องย้ำชื่อเพลง แสดงถึงความภูมิใจที่ภาคประชาชนสามารถดูแลตัวเองได้

          และทั้งอัลบั้ม Wrecking Ball ก็เป็นไปในทำนองนี้ คือแทบทุกเพลงเป็นร็อกหนักแน่น โปรดักชั่นอลังการ เหมาะสำหรับนำไปแสดงในสนามกีฬาใหญ่ๆ มีทั้งเสียงกีตาร์ทรงพลัง เสียงคอรัสเป็นหมู่คณะ ทีมเครื่องเป่าเครื่องสาย ไปจนถึงเครื่องดนตรีพื้นบ้านและเสียงแห่งยุคสมัยอย่างซาวนด์อิเล็กทรอนิกส์และการร้องแร็พ โดยสรุปคือนี่เป็นอัลบั้มที่มีภาคดนตรีเข้มข้นที่สุดชุดหนึ่งของ บรูซ สปริงสทีน แต่ที่ชัดเจนว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงมากๆ ก็คือเนื้อหาที่มีช่องว่างให้ผู้ฟังได้คิดใคร่ครวญท่ามกลางอารมณ์อันเร่าร้อนของความโกรธแค้นจากการไม่ได้รับความเป็นธรรมในสังคม ...นับเป็นการฉายภาพความสับสนในสังคมอเมริกันวันนี้อย่างมีชั้นเชิง

          ในช่วงครึ่งแรกของอัลบั้มเราจะได้ฟังเพลงที่ดูย้อนแย้งอย่าง Easy Money ที่พูดประชดประชันถึงการแก้เผ็ดคนรวยด้วยการปล้น (ตัวละครในเพลงนี้ใส่เสื้อสีแดงเสียด้วย), เพลงที่พูดชนชั้นแรงงานด้วยความภูมิใจผสมอารมณ์น้อยใจอย่าง Shackled and Drawn, เพลงสไตล์พื้นบ้านไอริชสุดรื่นเริงที่พูดถึงการล่มสลายของชุมชนอย่าง Death to My Hometown แถมด้วยเพลงช้าๆ ที่เป็นการสารภาพความในใจของชายผู้เข้มแข็งที่กำลังจะสิ้นไร้เรี่ยวแรงอย่าง This Depression

          ไตเติ้ลแทร็ก Wrecking Ball ถูกวางไว้กลางอัลบั้ม เป็นเพลงร็อกทรงพลังอีกเพลง ซึ่งแต่เดิมนั้นบรูซแต่งเพื่อแสดงความอาลัยต่อสนามกีฬาไจแอนท์ สเตเดี้ยม ในเมืองนิวเจอร์ซีย์ ที่กำลังถูกทุบทิ้ง แต่หากฟังโดยไม่รู้ที่มา กลายเป็นว่าเพลงนี้คือการเรียกร้องให้ผู้คนกล้าลุกขึ้นยืนหยัดเพื่อสิ่งดีงามในวันเก่าก่อน ...ซึ่งก็ยังคงมีความย้อนแย้งอย่างยิ่งเพราะชื่อเพลงกลับสื่อถึงการทุบทำลายแบบเต็มๆ

          ในช่วง 3 เพลงสุดท้าย ประเด็นหลักของเนื้อเพลงกลับสื่อไปถึงเรื่องศาสนามากขึ้น และมากขึ้น ใน Rocky Ground เขาพูดถึงการเดินทางของมนุษยชาติโดยมีคำเปรียบเปรยบางท่อนจากไบเบิล ใน Land of Hope and Dream พูดถึงความศรัทธาในพระเจ้าและสิ่งดีงาม ตลอดจนความหวังถึงวันที่ดีกว่า โดยใช้สัญลักษณ์เป็นขบวนรถไฟที่บรรทุกฝูงชนผู้ศรัทธาไปด้วยกัน (มีการเอาบางส่วนของเพลง People Get Ready เพลงเก่าของ the Impressions ที่พูดเรื่องเดียวกันมาร้องแทรกตอนจบด้วย) ส่วนเพลงสุดท้าย We Are Alive นั้นเป็นมุกในการแต่งเพลงที่สรุปรวมอัลบั้มด้วยอารมณ์ที่แปลกประหลาดแต่ลงตัวเอามากๆ เพราะมันกลายเป็นบทเพลงแห่งความรื่นเริงของผีและวิญญาณของผู้ที่เคยลุกขึ้นต่อสู้กับความไม่ยุติธรรมในสังคม ดนตรีอะคูสติกผ่อนคลายสไตล์พื้นเมืองเม็กซิโกชวนให้เรายิ้มไปกับเนื้อเพลงที่ชวนขนลุกนิดๆ ท่อนฮุกร้องย้ำว่า “พวกเรามีชีวิต” นั้นย้อนแย้งแต่ก็คลี่คลายเหลือเกิน ไม่มีความแค้นเคืองของผู้ถูกกระทำของผู้กระทำเหลืออยู่ มีแต่เพียงความภูมิใจที่ได้ใช้ชีวิตมาแล้วอย่างเต็มชีวิตเท่านั้น

          บรูซ สปริงสทีน อาจจะกำลังเกรี้ยวกราดกับความไม่ยุติธรรมที่เกิดขึ้นในบ้านเมืองของเขา แต่ในอีกมุมหนึ่งเขาก็มองโลกอย่างเข้าอกเข้าใจมากขึ้น มองชีวิตอย่างผ่อนคลายขึ้น เชื่อมั่นในวันที่ดีกว่า และยังอาจจะให้อภัยและเปิดใจให้กับคนที่เป็นตัวการของเรื่องเลวร้ายด้วยซ้ำ

          แน่นอนว่าโลกวันนี้เต็มไปด้วยความไม่เป็นธรรม ผิดเพี้ยน และย้อนแย้ง เราจึงอาจต้องเลือกทุบทำลายบางอย่าง และรักษาศรัทธาต่อบางสิ่งให้มั่นคงยิ่งขึ้น

          ในท่ามกลางเพลงอันทรงพลังและอัลบั้มที่ถูกร้อยเรียงมาอย่างแยบยลชุดนี้ บรูซ สปริงสทีน อาจจะถามเราอยู่ก็ได้ว่าระหว่างหัวจิตหัวใจ การแก้แค้น ความเข้มแข็งของสังคม ความร่ำรวย และความรักในกันและกัน เราจะเลือกทำลายสิ่งใด และเลือกรักษาสิ่งใดไว้?
.............................
(หมายเหตุ บรูซ สปริงสทีน สั่งทุบ! : คอลัมน์ มองผ่านเลนส์คม โดย... วิภว์ บูรพาเดชะ @viphappening)