Neil Young: Heart of Gold | คมชัดลึก

          ราวสองสัปดาห์ก่อน ผมเปิดทีวีไปเจอสารคดีเรื่อง “Neil Yung: Heart of Gold” กำลังออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์ทีวีไทย แรกๆ คิดว่าเป็นบันทึกการแสดงคอนเสิร์ตของศิลปินทั่วๆ ไป ที่ช่องนี้มักจะนำมาฉายให้ได้ชมกันบ่อยๆ แต่พอติดตามไปเรื่อยๆ ก็พบว่า นี่ไม่ใช่แค่การบันทึกภาพคอนเสิร์ตบนเวทีของศิลปินคันทรีคนหนึ่งเท่านั้น หากแต่เป็นการพาเราเข้าไปเพ่งพินิจถึงสีหน้าแววตาของศิลปินอย่างใกล้ชิด แสดงให้เห็นอารมณ์ทุกขณะจิตที่เขาร้องและบรรเลงดนตรีแก่ผู้ฟังอย่างตั้งใจ ทุกเสียงที่เปล่งออกมาราวกับกวีหรือจิตรกร ผู้บรรจงแต่งแต้ม วาดลายเส้นหลากสีสันประหนึ่งกำลังสร้างงานศิลปะที่สัมผัสด้วยโสตประสาท อันนำมาซึ่งความอิ่มเอมแห่งสุนทรียรส ทำให้ “Neil Young: Heart of Gold” เป็นมากกว่างานบันทึกภาพคอนเสิร์ต และแตกต่างจากหนังสารคดีที่เล่าถึงชีวิตศิลปินนักร้องคนหนึ่ง หากแต่ทั้งหมดทั้งมวลในหนัง สะท้อนถึงคนที่รักในเสียงดนตรีอย่างบริสุทธิ์ใจที่สุดคนหนึ่งที่โลกพึงมี...อันที่จริงหนังไม่ได้เล่าเรื่องลึกซึ้งมากมายอะไรหรอกนะครับ เพียงแต่ห้วงอารมณ์ของศิลปินที่กล้องบันทึกภาพเอาไว้ได้แต่ละช็อต แต่ละเฟรมนั้น สามารถบ่งบอกความรู้สึกลึกๆ ข้างในของศิลปิน และถ่ายทอดออกมาให้เรารู้สึกตามได้อย่างน่าประหลาด
 
          “Neil Young: Heart of Gold” เปิดเรื่องด้วยบรรยากาศของเมืองแนชวิลล์ รัฐเทนเนสซี สหรัฐอเมริกา ดินแดนที่ถือเป็นต้นธารของดนตรีคันทรี มีการสัมภาษณ์นักดนตรีแบ็กอัพของ นีล ยัง ถึงการเตรียมตัวขึ้นเล่นคอนเสิร์ตที่จะมีขึ้นในอีกไม่กี่ชั่วโมงข้างหน้า รวมถึงตัว นีล ยัง ที่เดินทางกลับมาเยือนเมืองหลวงแห่งโลกของเสียงดนตรีคันทรีแห่งนี้อีกครั้ง หลังจากนั้น หนังก็นำเราเข้าสู่การแสดงบนเวทีคอนเสิร์ต ‘Prairie Wind’ ที่จัดขึ้น ณ Ryman Auditorium หอประชุมใหญ่ประจำเมือง ที่ถูกใช้เป็นสถานที่จัดการแสดงมากมาย ทั้งคอนเสิร์ต ละครเวที จนกลายเป็นสัญลักษณ์ในฐานะพื้นที่จัดแสดงงานศิลปะของแนชวิลล์ไปแล้ว
 
          มองเผินๆ ดูคล้ายจะเป็นคอนเสิร์ตเปิดอัลบั้ม “Prairie Wind” ของนีล ยัง แต่เมื่อดนตรีบรรเลงไปเรื่อยๆ ผ่านบทเพลงมากมาย เรื่องราวที่เขา ‘เล่า’ สลับกับ ‘ร้อง’ ให้เราฟัง ดูจะยิ่งมีมนต์ขลังสะกดให้เราใจจดใจจ่อรอฟังเพลงลำดับต่อไปอีกไม่รู้จบ
 
          เมื่อครั้งที่ทีวีไทยหรือไทยพีบีเอส นำสารคดีเรื่องนี้มาฉาย มีการให้ มาโนช พุฒตาล ศิลปิน และนักจัดรายการรุ่นเก๋า มาบอกเล่าเรื่องราวของ นีล ยัง ให้นักฟังเพลงรุ่นหลังได้รู้จักถึงประวัติความเป็นมา และชื่อเสียงอันโด่งดังของ นีล ยัง เมื่อหลายสิบปีก่อน สลับกับเนื้อหาเรื่องราวในหนัง เรียกว่าคนดูได้ทั้งอรรถรสและความรู้เกี่ยวกับศิลปินไปในคราวเดียวกัน อ้อ! ลืมไปครับว่า สารคดี “Neil Young: Heart of Gold” เรื่องนี้ กำกับโดย โจนาธาน เด็มมี่ ผู้กำกับเจ้าของรางวัลออสการ์ที่เคยทำหนังเขย่าขวัญเรื่อง “The Silence of the Lambs” อันโด่งดังสะเทือนเลื่อนลั่นไปทั้งวงการเมื่อปี พ.ศ. 2534 จากนั้นมาก็มีผลงานดีๆ อีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็น “Beloved” “Philadelphia” “The Manchurian Candidate” จนพักหลังๆ เขาหันมาทำหนังสารคดีหลายเรื่อง (รวมถึงหนังสารคดีเกี่ยวกับนีล ยัง ตามหลังเรื่องนี้อีก 2-3เรื่อง)
 
          ความโดดเด่นที่ทำให้ “Neil Young: Heart of Gold” น่าสนใจกว่าสารคดีทั่วไปคืองานกำกับภาพที่ให้อารมณ์และความรู้สึก โดยเฉพาะการจัดองค์ประกอบภาพที่ทั้งเล่าเรื่อง สื่อความหมาย แสดงอารมณ์และความรู้สึกของตัวละครได้ยอดเยี่ยมไม่แพ้หนังฟีเจอร์ทั่วไป ไม่ว่าจะเป็นการเน้นภาพโคลสอัพ จับรายละเอียดของสีหน้า แววตา ยามที่ นีล ยัง ตั้งอกตั้งใจร้องเพลงขับกล่อมแฟนเพลงของเขา หรือกระทั่งการถ่ายภาพให้ศิลปินอยู่ด้านใดด้านหนึ่งของเฟรม เว้นพื้นที่ว่างให้เกิดมุมมองแปลกตาจากที่เคยเห็นในคอนเสิร์ตทั่วไป
 
          ตลอดความยาวเกือบสองชั่วโมงของหนังที่เต็มไปด้วยเสียงเพลงคันทรีไพเราะมากมาย ยังทำให้เราได้รู้ว่า พ่อของนีล ยัง เพิ่งเสียชีวิตก่อนคอนเสิร์ตจะเริ่มขึ้นไม่กี่เดือน และตัวเขาเองก็เพิ่งเข้ารับการผ่าตัดเส้นเลือดโป่งพองในสมอง ครึ่งแรกของคอนเสิร์ตเป็นการโชว์เพลงจากอัลบั้ม “Prairie Wind” และในเพลง “Far From Home” ยังก็เล่าว่าเมื่อตอนอายุ 7 ขวบ พ่อให้กีตาร์อูคูเลเล่แก่เขาตัวหนึ่ง ระหว่างทำงานในฟาร์มเลี้ยงไก่ และในเพลง “This Old Guitar” เขาก็ร้องคู่กับเพื่อนศิลปินคันทรี เออมี่ลู แฮริส พร้อมกับเล่นกีตาร์มาร์ตินรุ่น D-28 ที่ครั้งหนึ่งศิลปินในดวงใจของเขา แฮงค์ วิลเลียมส์ เคยครอบครองมันอยู่ ส่วนครึ่งหลังของคอนเสิร์ต เป็นการนำเพลงจากอัลบั้มที่ผ่านมาของ นีล ยัง กลับมาร้องให้ฟังกันเต็มอิ่ม พร้อมโชว์ความสามารถทางดนตรีอันหลากหลายของ นีล ยัง อาทิ การเล่นแบนโจ ในเพลง “Old King” และอีกหนึ่งไฮไลท์สำคัญคือการร้องเพลง “Comes a Time” อุทิศให้แก่ Nicolette Larson นักร้องหญิงที่ร่วมร้องประสานเสียงในอัลบั้ม “Comes a Time” อันโด่งดังของเขา รวมถึงงานเพลงในช่วง 1970’s ของนีล ยัง หลายๆ อัลบั้ม กับภาพประทับใจบนเวทีเมื่อเหล่านักร้องเสียงประสานออกมาร่วมร้องหน้าเวที พร้อมการบรรเลงอะคูสติกกีตาร์ของเหล่านักดนตรีแบ็กอัพ จนทำให้เพลงนี้กลายเป็นมหากาพย์ดนตรีคันทรี ที่ให้ความรู้สึกยิ่งใหญ่และจับใจคนฟังไม่น้อย
 
          หนังไม่ได้จบลงไปพร้อมการแสดงบนเวที หากแต่ภาพสุดท้ายที่เราได้เห็น นีล ยัง ร้องเพลง "The Old Laughing Lady" อย่างเดียวดายบนเวที ภายในหอประชุมที่ว่างเปล่า ระหว่างการซ้อมเล่นด้วยการเล่นกับกีตาร์อะคูสติกเพียงตัวเดียว ทำให้รู้สึกถึงความยิ่งใหญ่และจิตวิญญาณของศิลปินที่รักในเสียงดนตรี ในฐานะของศิลปินคันทรี ‘หัวใจทองคำ’ คนหนึ่งที่สมควรได้รับการจารึกชื่อเป็นเกียรติภูมิไว้บนโลกใบนี้
.............................
(หมายเหตุ Neil Young: Heart of Gold : เอกเขนกดูหนัง โดย... ณัฐพงษ์ โอฆะพนม [email protected])