มอง'จุดเด่น'ของหนัง5เรื่องชิงหนัง'คมชัดลึก อวอร์ดส์'คมชัดลึก | คมชัดลึก

          ปีกระต่าย “ลอยคอ” เป็นปีหนึ่งที่น่าจดจำที่สุดสำหรับหนังต่างประเทศในกลุ่มกระแสหลัก ซึ่งส่งตรงมาจากฮอลลีวู้ดเป็นส่วนใหญ่ แต่ไม่ใช่ 12 เดือนที่น่าจดจำอะไรนักสำหรับ “หนังไทย”

          เพราะปี 2011ของหนังเป็นปีที่แย่ที่สุดปีหนึ่งในแง่ของคุณภาพเมื่อมองจากภาพรวม (นักวิจารณ์รุ่นพี่ที่นับถือคนหนึ่ง เคยเปรยว่าไม่อยากจะเรียกว่า เป็นปีอัปยศ ใช้คำว่าอัปลักษณ์ น่าจะดีกว่า)
ผมเห็นด้วยครับ เพราะหนังไทยแถวๆ 50 เรื่อง มีอยู่น้อยมากที่พอจะคัดมาเป็นหนังที่มีคุณภาพ และน้อยไปอีกถ้าจะบอกว่า “ยอดเยี่ยม”

          อาการย่ำแย่เห็นได้จากการทำงานกรรมการเกือบทุกสถาบันหลักของผมเอง ที่กรรมการแตกต่างกัน แต่ทัศนะที่รับรู้เหมือนกันคือ ปี 2011 ไม่ใช่ปีที่น่าพอใจเลยสำหรับหนังไทย

          อย่างไรก็ตาม แม้ไม่ใช่ปีหนังไทยดีอะไรมาก เมื่อต้องคัดเลือกออกมาเหลือ 5 เรื่องแล้ว ตอนนี้รางวัลสถาบันแรกของปีที่ใช้กรรมการแบบเต็มกำลัง ซีเรียส เอานักวิจารณ์หนังจริงๆ ที่ทำงานมานาน ระดับเข้มข้นอย่างคมชัดลึก อวอร์ดส์ ก็ได้ม้า 5 ตัวออกมาแล้ว

          ม้า 5 ตัวหรือหนัง 5 เรื่องที่เข้ารอบก็คือ “ลัดดาแลนด์”, “ไฮโซ” , ”พุ่มพวง”, “ที่รัก” และ “ฝนตกขึ้นฟ้า”
จะเห็นว่าปีนี้ หนังที่เข้ารอบมา คล้ายๆ ปีที่ 4 แพร่ง เข้ามากับหนังนอกกระแส เช่นหนังของ เจ้ย อภิชาตพงษ์ เพราะ 5 เรื่องนี้ กลุ่มหนึ่งที่หนังในกระแส เช่น พุ่มพวงและลัดดาแลนด์ โดยอีกกลุ่มหนึ่งเป็นงานอินดี้ที่น่าสนใจอย่าง ไฮไซ, ที่รัก และฝนตกขึ้นฟ้า งานฟิล์มนัวร์ของ เป็นเอก รัตนเรือง

          อย่าเพิ่งคิดไปว่า หนังของใครจะเป็นตัวเต็งนะครับ เพราะเท่าที่สัมผัสมา (ยังไม่มีการโหวตผู้ชนะ) หนังทั้ง 5 เรื่องนี้ คะแนนเท่ากันหมดในรอบแรก ซึ่งในรอบตัดสินจะมีการพิจารณาแต่ละขั้นตอนอย่างละเอียดลึกซึ้ง
แต่ระหว่างรองานในวันที่ 9 กุมภาพันธ์นี้ ที่จะจัดที่โรงละครอักษรานั้น ขอคอมเมนท์แต่ละเรื่อง เกี่ยวกับจุดเด่นของหนัง ที่เป็นเหตุในการผ่านเข้ารอบสุดท้ายของปีนี้

“ลัดดาแลนด์”
          นอกจากจะใช้คุณสมบัติทุกอย่างของหนังแนว thriller แล้ว สิ่งที่โดดเด่นมากกว่าหนังก็คือ รายละเอียดที่ซ่อนอยู่ในบทและพาเราไปพบกับปัญหาของครอบครัว ซึ่งอยู่ในยุคฟองสบู่แตก(ก้อนที่สอง) การไม่ถูกกันของสามชิกครอบครัว, คนข้างบ้าน และมนุษย์อาศัยอยู่ในพื้นที่เดียวกัน เป็นจุดที่น่าสนใจมากที่นำเสนอภาพที่จริงและชัดออกมา
อาจไม่สะดุ้งเท่า “ชัตเตอร์” ก็จริง แต่มีอะไรที่กว้างกว่า และน่าคิดกว่า

“ไฮโซ”
          สร้างชื่อมากับงานเล็กๆ ที่ทิ้งอะไรไว้ในคนดูคิดในตอนท้ายอย่าง wonderful town พอมาถึง “ไฮโซ” ผู้กำกับเลือดใหม่อย่าง อาทิตย์ อัสสรัตน์ ทำงานในสเกลที่ใหญ่ขึ้น และชัดเจนขึ้น เขาพาคนดูไปเฝ้ามองความต่างของสองวัฒนธรรม ที่ส่งผลต่อผู้ชายคนหนึ่ง ที่ยืนคร่อมระหว่าง อดีตกับปัจจุบัน และเรื่องเก่ากับวันใหม่
จุดเด่นของหนังเรื่องนี้ก็คือ ความคลุมเครือที่ดูเหมือนชัดเจน ซึ่งทอดตัวอยู่ในหนัง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการย้ำคิดย้ำทำอะไรบางอย่างในหนัง เป็นการบอกบางสิ่งบางอย่างที่เต็มไปด้วยชั้นเชิง

”พุ่มพวง”
          ในความรู้สึกของผม หนังอย่าง “พุ่มพวง” เป็นไปได้ทั้งนั้น ที่จะ “ตกรอบ” และ “เข้ารอบ” โดยที่ไม่ว่าเป็นชะตากรรมแบบไหน ไม่ได้หมายความว่า มันไร้คุณภาพ แต่มันเป็นไปได้ว่า คณะกรรมการแต่ละชุดแต่ละสถาบัน มีทัศนคติอย่างไรกับหนังเล่าเรื่องแบบนี้ กล่าวคือ “พุ่มพวง” เป็นหนังที่เล่าเรื่องเชยมาก จนเกือบจะโบราณ แต่หากมองอีกด้านหนึ่ง นี่คือหนังซื่อๆ
ที่เล่าเรื่องด้วยวิธีการแบบบ้านๆ จริงใจ ไม่เฟค หรือพยายามจะเฟค
การส่งไม้ต่อระหว่าง “แคแร็กเตอร์” ไปสู่เรื่องราวต่อไป ก็เป็นอีกจุดที่ทำได้ดี แม้ว่าเราจะรู้กันอยู่ว่า หนังเลี่ยงที่จะแตะความจริงบางอย่าง เพราะกลัวถูกฟ้องก็ตาม

“ที่รัก”
          น่าจะเป็นหนังที่เข้าชิงรางวัล และมีคนได้ดูน้อยที่สุด “ที่รัก” เป็นหนังนอกกระแสที่เล่าเรื่องอย่างราบรื่น เป็นเอกภาพ ไม่หลุดหลงตกเหวเข้าป่าเข้าพงอย่างหนังบางเรื่อง ชั้นเชิงในการแบ่งตอนต่างๆ ออกเป็นสามช่วง ทำให้เราเห็นแง่มุมที่น่าสนใจจากการเติบโตของตัวละครที่มีมุมมองเปลี่ยนแปลงไป

          นี่คือหนังที่พอดูเสร็จ ต้องบอกกับทุกคนว่า มันคือหนังที่น่าเอาใจช่วย ให้กำลังใจ และรางวัลจะตกเป็นของหนังเรื่องนี้หรือไม่ ไม่ใช่เรื่องที่สำคัญอีก

“ฝนตกขึ้นฟ้า”
          ผมเป็นแฟนหนังของคุณ เป็นเอก รัตนเรือง ที่คิดว่าหนังของเขาไม่ดีทุกเรื่อง บางเรื่องก็ไม่ดี บางเรื่องก็ยอดเยี่ยม แต่ไม่ว่าดูเสร็จแล้ว อยู่ในอาการไหน ก็ต้องบอกตัวเองว่า หนังของเขาทำออกมากี่เรื่อง ก็ต้อวดูให้หมด
“ฝนตกขึ้นฟ้า” เป็นฟิล์มนัวร์ที่ไม่ได้อยู่ในขนบของฟิล์มนัวร์แบบที่เราคุ้นชินกัน ข้อด้อยของหนังมีให้เห็นชัดเจน แต่ในส่วนของจุดเด่น หนังใช้การแสดงของตัวละครหลายคนอย่างคุ้มค่า แม้แต่กระหรี่สวยๆ ที่โผล่ออกมาแค่น้อยนิด

          มีคนทำหนังไม่มากหรอก ที่ทำหนังเจ๊งในประเทศตัวเอง แต่ไปสร้างชื่ออย่างต่อเนื่องในเมืองนอก อีกทั้งยังมีนายทุน มาใจกล้าให้เขาอยู่เรื่อยๆ
...................
(หมายเหตุ มอง'จุดเด่น'ของหนัง5เรื่องชิงหนัง'คมชัดลึก อวอร์ดส์'คมชัดลึก:หนังจอกว้าง โดย... นันทขว้าง สิรสุนทร)