Take Shelter | คมชัดลึก

          มองอย่างผิวเผิน ไม่ว่าจะเป็นตัวอย่างหนัง (Trailer) โปสเตอร์  แบนเนอร์ ฯ “Take Shelter” น่าจะเข้าข่ายหนังที่ว่าด้วยหายนภัย จำพวก ‘Diaster Movie’ แต่เมื่อหนังเริ่มออกเดินทางไปไม่ถึง 5 นาที ผมก็พบว่า นี่คือหนังดราม่าเชิงจิตวิทยา (Psychological Drama) ตัวละครเป็นผู้ป่วยจิตเภท ที่ไม่สามารถแยกแยะระหว่างความจริงกับจินตนาการ มีความหวาดระแวง วิตกจริต คิดไปเองต่างๆ นานา แต่สุดท้ายหนังย้อนกลับมาทำให้เราต้องตั้งคำถามว่า บรรทัดฐานในการตัดสินคนจากอากัปกิริยาภายนอก ปูมหลัง ภาพลักษณ์ ความคิดอ่าน อยู่ที่ตรงไหน หรือการที่สังคมประณาม หรือพิพากษาคนๆหนึ่ง พิจารณาจากอะไร เพียงแค่เขาคนนั้น คิดมาก คิดเยอะ ไตร่ตรองและแสดงออกมากกว่าเท่านั้น หรือเอาเข้าจริงคนดูอย่างเราๆ นี่แหละ ที่เข้าข่ายจิตเภทมากกว่า ‘เคอร์ติส ลาฟอร์ซ’ เสียอีก

          หัวหน้าคนงานขุดเหมืองในตอนกลางวัน พอหลังเลิกงาน ‘เคอร์ติส’ ก็รับหน้าที่หัวหน้าครอบครัว หาเลี้ยงภรรยาและลูกสาวตัวน้อยที่มีปัญหาในการได้ยิน การต้องทำงานตากแดดตากลม สะสมความเครียดจากการหารายได้ ประหยัดรายจ่าย ซ้ำร้าย ยังมีความฝันตามรังควานโดยเฉพาะการมาถึงของพายุใหญ่ หมาที่เลี้ยงไว้ก็เกิดทำร้ายเจ้าของ จากนั้นพฤติกรรมของ ‘เคอร์ติส’ ก็เริ่มเปลี่ยนไป ทุกวันเขาเพ่งมองท้องฟ้า สังเกตการณ์ก่อตัวของพายุใหญ่ พร้อมกับเตรียมตัวขุดหลุมหลบภัยในยามคับขัน หนักข้อถึงขั้นชักชวนเพื่อนร่วมงานแอบเอาเครื่องไม้เครื่องมือในงานขุดเหมือง มาขุดหลุมหลบภัย จนถูกให้ออกจากงาน และสุดท้ายดูเหมือนคนในละแวกบ้านดูจะไม่ต้อนรับเขาเข้าสังคม รวมถึงครอบครัวที่ลูกและเมีย เริ่มมองเขาด้วยสายตาที่เปลี่ยนไป

          ดูเหมือนปัจจัยรายรอบจะทำให้ทุกคนมอง ‘เคอร์ติส’ เป็นคนบ้า และโดยเฉพาะอย่างยิ่งปูมหลังของตัวเขา ไม่ว่าครอบครัวทั้งพ่อและแม่ ดูเหมือนจะมีปัญหาทางจิต จนต้องเข้ารับการบำบัด ตัวเขาก็ได้รับคำแนะนำจากหมอประจำตัวให้ไปรับคำปรึกษาจากจิตแพทย์ และในสภาวะกดดันรอบด้าน ในที่สุด ‘เคอร์ติส’ ก็สติแตก

          ใช่ว่า “Take Shelter” จะใจร้ายทำลายตัวละครเอกให้ย่อยยับลงไปซะทีเดียว มีบางฉากที่หนังแสดงให้เห็นว่าเกิดพายุใหญ่ขึ้นจริงๆ แต่จะร้ายแรงถึงขนาดพัดบ้านถล่มเมือง ผู้คนต้องหลบไปอยู่ห้องใต้ดินนั้น ก็แล้วแต่ใครจะคิด แต่สำหรับในช่วง 15 นาทีสุดท้าย หนังย้อนกลับมาทำให้เราต้องทบทวนว่า สิ่งที่ ‘เคอร์ติส’ คิด และทำนั้น อาจไม่ใช่ความผิดพลาดแต่ประการใด

          สังคม ณ ปัจจุบัน มักจะเป็นแบบนี้ล่ะครับ ไม่ว่าจะชาติไหน ภาษาใด ในบ้านเราสถานการณ์น้ำท่วมใหญ่ที่เพิ่งผ่านไป (ในขณะที่อีกหลายๆพื้นที่ยังท่วมอยู่) ก็สะท้อนมิติทางความคิดของคนในสังคมได้คล้ายคลึงกับในหนังเช่นกัน วันที่มวลน้ำยังมาไม่ถึง คนที่ก่ออิฐสูง วางแนวกระสอบทรายหลายชั้นไว้รอบบ้าน บางครั้งก็ถูกคนรอบข้างสัพยอกเบาๆ ว่า จริตวิตกเกินไปหรือปล่าว? หลายคนที่น้ำท่วมบ้านสูงกว่าระดับหน้าอก แต่ยังไม่ยอมอพยพไปไหนก็ถูกเหน็บแนมว่าหัวดื้อหัวรั้น...เรามักจะให้ค่า ประเมินวิธีคิด หรือมีทัศนคติต่อผู้คนร่วมสังคมแตกต่างกันออกไป แต่ที่น่ากลัวที่สุดคือ การประณาม หรือหยามเกียรติศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ด้วยกัน โดยการดูถูก เหยียดหยาม หรือตัดสินคนจากการสังเกตพฤติกรรมอย่างฉาบฉวย การหมิ่นแคลนเพื่อนร่วมสังคมเพียงเพราะคิดเห็นเป็นอย่างอื่นที่ไม่เหมือนเรา ขาดการพินิจพิเคราะห์ มองเขามองเราไม่ลึกซึ้งถี่ถ้วน และสุดท้ายใครเสียงเบากว่าก็จะถูกผลักออกไปจากสังคม ที่คนกลุ่มหนึ่งเห็นชอบในวาทกรรมของกลุ่มตน แต่ถ้าในกรณีที่เสียงทั้งสองฝั่งเท่าเทียมเสมอกัน ความขัดแย้งจึงเกิดขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

          ในกรณีของ ‘เคอร์ติส’ อาจจะไม่มีใครมองเห็นหายนะภัยของพายุใหญ่ที่กำลังจะเกิดขึ้นนอกจากตัวเขา ขณะเดียวกันก็ไม่มีใครมองหรือวิตกถึงพายุฝนฟ้าคะนองธรรมดาๆ จะกลายเป็นพายุลูกใหญ่ได้เช่นกัน สิ่งที่น่ากลัวอาจไม่ใช่พายุบุแคม หากแต่เป็นพายุแห่งโทสะ ความเห็นแก่ตัวและความเกลียดชังที่ผู้คนในสังคมมีต่อกันต่างหาก และบางทีหนังก็กำลังเล่นเอาล่อเอาเถิดกับเราอยู่เหมือนกัน ผู้ชายอย่าง ‘เคอร์ติส’ อาจจะดูน่าสงสาร แต่ก็น้อยกว่าความน่าเอ็นดูของลูกสาวตัวน้อยหน้าตาน่ารักทว่าบกพร่องทางการได้ยิน และแม่ของเธอ(ภรรยาของ ‘เคอร์ติส’) ที่ดูเป็นคนซื่อๆ น่าคบหา รูปร่างใหญ่โตของ ‘เคอร์ติส’ จึงดูน่ากลัว หากชาวบ้าน(และคนดู) คิดว่าเขาไม่สามารถควบคุมสติสะตัง พลั้งเผลอลงมือลงไม้กับสองแม่ลูก

          พายุใน “Take Shelter” จึงไม่ได้เป็นเพียงแค่ฝนตั้งเค้า ฟ้าแล่บแปลบปลาบ อย่างที่ ‘เคอร์ติส’ หวาดกลัว หากเป็นพายุในใจที่พร้อมก่อตัวขึ้นได้ทุกเวลาที่สถานการณ์เอื้ออำนวย นั่นหมายถึงว่า จำเป็นอย่างยิ่งที่เราต้องคิดหาหลุมหลบภัยในใจ เพื่อระงับหรือซ่อนเร้นตนเองจากโมหะสติให้ได้เช่นกัน

ชื่อเรื่อง: Take Shelter
ผู้เขียนบท-กำกับ: Jeff Nichols
นักแสดง: Michael Shannon ,Jessica Chastain ,Shea Whigham
เรตติ้ง: น.18+ ภาพยนตร์ที่เหมาะสมกับผู้ชมอายุ 18 ปีขึ้นไป
วันที่เข้าฉาย: 24 พ.ย. 54
โรงภาพยนตร์เฮ้าส์ อาร์ซีเอ และลิโด้ 1 สยามสแควร์

............
(หมายเหตุ Take Shelter:หนังจอกว้าง โดย... ณัฐพงษ์ โอฆะพนม)