พรมแดนของโลกมายา - ศิลปิน ศิลปะ ความรัก และความตาย | คมชัดลึก

  ความตายที่เวนิส  เรื่องราวของ ‘กุสตาฟ อัชเชินบัค’ นักเขียนชาวเยอรมันวัย 50 ปี ช่วงเวลาเดียวกันกับยุโรปถูกคุกคามสันติภาพ ตัวเขาเองกำลังมีปัญหาเกี่ยวกับสร้างสรรค์ผลงานเขียนของตนเอง การได้ออกนอกบ้านพบเห็นผู้คนและสังคมภายนอก ก่อให้เกิดอารมณ์ปรารถนาอยากเดินทางไปยังแดนไกล ทั้งๆ ที่สำนึกด้านในของจิตใจยังขัดแย้งว่า เขาจะสร้างสรรค์งานศิลปะได้เสร็จทันกับช่วงชีวิตที่เหลืออยู่หรือไม่ ความเบื่อหน่ายจากสภาพการทำงานในชีวิตประจำวันส่งผลให้เขาไม่มีอารมณ์จะทำ ความรู้สึกทะเยอทะยานซึ่งเป็นผลมาจากการประสบความสำเร็จมาตั้งแต่เยาว์วัย ได้หวนกลับมาแก้แค้นและรั้งข้อเรียกร้องต่อเขาสูงยิ่งขึ้นไปอีก

 อัชเชินบัคเติบโตมาจากตระกูลชั้นดี ประสบความสำเร็จตั้งแต่อายุยังน้อย สุขภาพที่ไม่แข็งแรงกับการเรียกร้องเข้มงวดตนเองในการทำงาน ทำให้เขาสูญเสียการใช้ชีวิตวัยเด็กอย่างน่าเสียดาย เขาตัดสินใจเดินทางไปเวนิส ภาพพรรณนาของเรื่องเล่าชัดเจนและมีเหตุผลเพียงพอ ที่จะอธิบายความรู้สึกนึกคิดของเขา จนได้ประสบพบเด็กหนุ่มรูปงามราวเทพบุตรคนหนึ่ง จนเขาอดคิดไม่ได้ว่า ถึงแม้ที่นี่จะไม่มีทะเลและหาดทราย ฉันจะขออยู่ที่นี่ตราบเท่าที่ยังมีเธออยู่ ความปรารถนาแฝงฝังในใจเป็นสิ่งต้องห้าม ตรงข้ามกับหน้าที่การงานในชีวิตจริงของเขา ดังนั้นเขาจึงถวิลหาสิ่งที่เป็นอิสระ ไม่ขึ้นต่อสิ่งใด ไร้ขอบเขต ไม่มีที่สิ้นสุด สู่ความว่างเปล่า และนั่นคือ ความสมบูรณ์แบบ มิใช่หรือ

 “ทาทจู” ชื่อของเด็กหนุ่มคนนั้น คนที่เขาแอบเฝ้ามอง ขณะอยู่ต่อหน้าทาทจู ขณะที่เขาเขียนเขาต้องการให้ร่างของทาทจูเป็นแบบแสดงเส้นสาย สัดส่วน ซึ่งเขาเห็นว่าเหมือนเป็นเทพ ด้วยความงามนี้จะนำไปสู่ปัญญา เขาใช้ความงามของทาทจูเป็นแบบขณะที่เขียนเรียงความขนาดสั้น เขาพรรณนายิ้มของทาทจูเหมือนยิ้มของ ‘นาร์ซิสซัส’ ถึงขนาดที่เขากระซิบบอกตัวเองว่า “ฉันรักเธอ”

 โรคร้ายกำลังคุกคามเวนิส อัชเชินบัคออกค้นหาความจริง แต่ก็มีการพยายามปกปิดข้อเท็จจริง ด้วยการอ้างว่าเป็นผลมาจากลมชิรอคโค ปีนี้ฤดูร้อนมาเร็วกว่าทุกปี เชื้อโรคมีประสิทธิภาพในการแพร่กระจายมากขึ้นเป็นสองเท่า จำนวนของผู้ป่วยที่หายมีน้อยมาก จำนวนคนตายมีถึง 80 เปอร์เซ็นต์ ทางการและเจ้าของกิจการต่างๆ ยืนยันที่จะปกปิดและปฏิเสธเรื่องเหล่านี้ เพราะเกรงว่าจะมีผลกระทบต่อเศรษฐกิจและชื่อเสียง มีคนเตือนให้เขารีบออกจากเมือง

 คืนหนึ่งเขาฝันร้าย ฝันถึงสิ่งที่เขามองเห็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้อย่างชัดเจนเหมือนชีวิตจริง แต่สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ได้เกิดแต่เคลื่อนไหวอยู่ภายนอก หากแต่สถานที่เกิดอยู่ภายในจิตใจของเขาเองที่เต็มไปด้วยมายาภาพ พอตื่นจากฝันก็รับรู้ว่าผู้คนต่างก็เดินทางออกจากเมืองไป

 สำหรับเขาผู้คนอื่นๆ จะเป็นหรือตายไม่มีความหมายอะไร ขอเพียงแต่ให้เขาอยู่กับหนุ่มรูปงามเพียงลำพังที่เวนิสก็เพียงพอแล้ว ถ้อยคำในความฝันที่กล่าวต่อไฟโครสที่ว่าด้วยความงามและศิลปะ แม้จะมีแหล่งที่มาจากปรัชญากรีกโบราณ แต่มีข้อคิดไปด้วยข้อคิดด้านศิลปะในหลายแง่มุม

 อัชเชินบัคตายจากไปอย่างสงบพร้อมกับทิ้งคำถามเกี่ยวกับศิลปะและความงามให้ผู้อ่านติดตาม

"วีระศักดิ์ สุนทรศรี"