"บน" หลวงพ่อแซกคำ แก้ด้วย ..."ข้าวเหนียว ปลาร้า ลาบ หมอลำ" | คมชัดลึก

  ประวัติของหลวงพ่อแซกคำนั้น ในรัชกาลที่ ๓ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ พระยาราชสุภาวดี หรือเจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) ไปทำศึกเวียงจันทน์ เมื่อเสร็จจากศึกปราบกบฏเวียงจันทน์แล้วได้ยึดทรัพย์สมบัติกลับเข้ากรุงรัตนโกสินทร์มากมาย รวมทั้งพระพุทธรูปสำคัญ คือ พระแซกคำได้อัญเชิญพระแซกคำกลับมาถวายสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดฯ ให้ประดิษฐานไว้ที่ฐานชุกชีที่วัดอรุณราชวราราม

 ต่อมา พระยาราชมนตรี (ภู่) ต้นสกุลภมรมนตรี ซึ่งเป็นข้าราชบริพารเก่าแก่มาตั้งแต่ครั้งยังทรงกรม สร้างวัดคฤหบดีขึ้นน้อมถวายเป็นพระอารามหลวง พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าฯ ได้ทรงรับไว้เป็นพระอารามหลวง พร้อมกับพระราชทานนามว่า “วัดคฤหบดี” โดยได้พระราชทานพระแซกคำไว้เป็นพระประธานในพระอุโบสถ

 คติความเชื่อของผู้บนบานสารกล่าวพระแซกคำ เชื่อกันว่า ผู้ใดมีความทุกร้อนก็มักไปกราบไหว้บนบาน ของที่นิยมถวาย ได้แก่ ข้าวเหนียว ลาบเนื้อ ปลาร้า ไข่เป็ด ๑๐๐ ฟอง พวงมาลัยและทองคำเปลว ส่วนมหรสพที่ถวายมักเป็นละครชาตรี หมอลำ หรือแอ่วลาว

 สำหรับสถาปัตยกรรมของพระอุโบสถนั้น เป็นทรงจีน หลังคาลด ๒ ชั้น ไม่มีช่อฟ้าใบระกา หน้าบันประดับด้วยกระเบื้องเคลือบ และเครื่องถ้วยชาม ซุ้มประตูหน้าต่างเป็นลายปูนปั้นรูปดอกพุดตาน บานประตูหน้าต่างด้านในเขียนลายต้นไม้ และดอกไม้แบบจีน

 พระวิหาร ลักษณะต่างๆ เหมือนกับพระอุโบสถ ศาลาการเปรียญ สร้างด้วยไม้แบบทรงไทยสมัยใหม่ เป็นแบบ ๒ ชั้น ชั้นล่างโปร่ง ชั้นบนมีลูกกรงเหล็กเส้น กุฏิสงฆ์ เป็นอาคารทรงไทยคอนกรีตเสริมเหล็ก ๒ ชั้น ทรงไทยสมัยใหม่แบบสี่เหลี่ยมผืนผ้า มุงด้วยกระเบื้องเคลือบ มีช่อฟ้าใบระกาทำด้วยปูน นอกจากนี้ยังมีกุฎีเรือนไม้ฝากระดานปลูกเรียงรายกันไป กุฏิ พระสงฆ์ทั้งหมด ๑๒ หลัง หอสวดมนต์ เป็นเรือนไม้ล้อมรอบด้วยกุฏิ ๖ หลัง

 อย่างไรก็ตามแม้ว่าภายในบริเวณวัดคฤหบดีจะมีพื้นที่กว้างพอสมควร แต่มีการจัดสร้างเป็นถาวรวัตถุเพื่อประโยชน์ในทางสาธารณะ เช่น โรงเรียนวัดคฤหบดี เป็นต้น บรรยากาศภายในวัดค่อนข้างร่มรื่นจากต้นไม้ใหญ่ มีเจ้าหน้าที่คอยดูแลทำความสะอาดเป็นประจำ จัดตั้งถังขยะไว้ตามจุดต่างๆ อย่างเป็นระเบียบ บริเวณด้านหน้าวัดเป็นที่ตั้งของพระอุโบสถ มีความสวยงามและสะอาดสะอ้าน แสดงให้เห็นถึงการจัดระบบการทำความสะอาดเป็นอย่างดี

พระบรมธาตุเจดีย์
 รูปแบบของพระบรมธาตุเจดีย์วัดคฤหบดี สร้างแบบทรงเรียบง่ายตามคติพระสถูปที่พุทธคยา บนยอดเป็นรูปจำลองของผอบที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุพร้อมด้วยจารึก เจดีย์นี้สูง ๒๑ เมตร จะเห็นเด่นชัดอยู่ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา

 ทั้งนี้เมื่อ วันจันทร์ที่ ๒๕ เมษายน ๒๕๕๔ เวลา ๑๗๐๐น. ได้มีพิธีบรรจุพระบรมสารีริกธาตุลงในพระบรมธาตุเจดีย์ โดยมี พระพรหมดิลก เจ้าอาวาสวัดคฤหบดี เป็นองค์ประธานฝ่ายพระสงฆ์ ม.ร.ว.สุขุมพันธุ์ บริพัตร ผู้ว่าฯ กทม. เป็นประธานฝ่ายฆราวาส พร้อมด้วยคณะ ดร.สุเมธ ชุมสาย ณ อยุธยา ม.ล.อนงค์ ชุมสาย นิลอุล และนายธนาชัย ธีรพัฒนวงศ์ ประธานกรรมการ บริษัท เนชั่น มัลติมีเดีย กรุ๊ป จำกัด (มหาชน)

 ประวัติความเป็นมาพระบรมสารีริกธาตุ คือ เมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๑ (ค.ศ.๑๘๙๘) ชาวอังกฤษได้ค้นพบพระบรมสารีริกธาตุในผอบที่เมืองกบิลพัสดุ์พร้อมด้วยจารึกบนผอบเป็นตัวอักษรพราหมีระบุว่าเป็นพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้าในส่วนแบ่งของพระราชวงศ์ศากยะ ถือว่าเป็นพระบรมสารีริกธาตุซึ่งพบแห่งเดียวในโลกที่มีหลักฐานยืนยันเป็นลายลักษณ์อักษรอย่างแน่ชัด

 ปรากฏว่ามีพระไทยองค์หนึ่งซึ่งทรงผนวชอยู่ที่ศรีลังกา พระนามพระชินวรวงศ์ (พระองค์เจ้าปกษฎางค์) เสด็จธุดงค์ไปในที่เกิดเหตุขณะนั้น จึงได้ทรงติดต่ออุปราชอินเดีย ขอให้ถวายพระบรมสารีริกธาตุแด่พระบาทสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวง ซึ่งรัฐบาลอังกฤษก็ได้ดำเนินการตามนั้นในเวลาต่อมา พระบรสารีริกธาตุซึ่งมีลักษณะเป็นกระดูกชิ้นใหญ่ๆ ที่ถูกเผาไม่หมด ถูกอัญเชิญไว้บนภูเขาทอง ณ กรุงเทพ ในครั้งนั้นพระบามสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงทรงแบ่งปันพระบรมสารีริกธาตุพระราชทานให้ประเทศญี่ปุ่นและชาวพุทธในประเทศอื่นๆ รวมถึงศรีลังกา

 นอกจากนี้ยังมีอีกส่วนหนึ่งเป็นองค์ (ชิ้นๆ) เล็กๆ ซึ่งตระกูล “สุขุม“ เก็บรักษาไว้ อาจเป็นด้วยพระพุทธเจ้าหลวงทรงโปรดเกล้าให้เจ้าพระยายมราชเป็นทูตพิเศษออกไปอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุจากรัฐบาลอังกฤษที่อินเดียแห่กลับมากรุงเทพฯ และพระราชทานองค์ดังกล่าวให้ครั้งนั้น ปัจจุบันบรรจุไว้ในเจดีย์ที่วัดสุนันทวนาราม จ.กาญจนบุรี

 ในส่วนของวัดนครโคลัมโบ ซึ่งมีเพียงองค์เล็กๆ เช่นเดียวกัน เจ้าอาวาสของทั้งสองวัดนี้ได้มอบองค์หนึ่งให้ธนาคารแห่งประเทศไทยซึ่งปัจจุบันสถิตไว้บนห้องพระที่พระตำหนักวังบางขุนพรหม ฝั่งตรงข้ามกับวัดคฤหบดี กับอีกองค์หนึ่งได้มอบให้ม.ล.อนงค์ (ชุมสาย) นิลอุบล คือองค์ที่อัญเชิญมาบรรจุในพระบรมธาตุเจดีย์วัดคฤหบดี

 "ผู้ใดมีความทุกข์ร้อนก็มักไปกราบไหว้บนบาน ของที่นิยมถวาย ได้แก่ ข้าวเหนียว ลาบเนื้อ ปลาร้า ไข่เป็ด ๑๐๐ ฟอง พวงมาลัยและทองคำเปลว ส่วนมหรสพที่ถวายมักเป็นละครชาตรี หมอลำ หรือแอ่วลาว"

เรื่อง... "ไตรเทพ ไกรง"
ภาพ... "ประเสริฐ เทพศรี"