คันฉ่องและโคมฉาย - สันติในเรือนใจ (๑) ทำไมโลกจึงยังไม่มีสันติภาพ | คมชัดลึก

  ขอถวายความเคารพพระมหาเถรานุเถระทุกรูป ขอเจริญพรท่านผู้สนใจใฝ่ในสันติภาพทุกท่าน เมื่อกี้เราได้ฟังธรรมกถาในชื่อ “โลกมีสันติภาพได้ด้วยการที่เราทุกคนรู้จักใช้ชีวิตให้เป็นประโยชน์” ซึ่งเป็นธรรมกถาปรารภของท่านอาจารย์พุทธทาสภิกขุ ความจริงนั้นท่านได้แสดงธรรมกถาไว้ตั้งนานมากแล้ว แต่ว่านำมาเปิด นำมาฟัง นำมาอ่านในวันนี้ก็ยังทันสมัยอยู่เสมอ เพราะกิเลสของมนุษย์นั้นเป็นกิเลสที่ไม่ได้เปลี่ยนโฉมหน้าไปเลย เปลี่ยนก็เฉพาะตัวบุคคลผู้ถูกกิเลสสนตะพายเท่านั้น 

 ทำไมโลกนี้จึงยังไม่มีสันติภาพ ก็ตอบได้ว่า เพราะโลกนี้ยังมีกิเลส หมดกิเลส โลกนี้ก็จึงมีสันติภาพ แต่การที่จะหมดกิเลสก็ใช่ว่าจะทำได้ง่ายๆ สำหรับปุถุชนอย่างเราๆ นั้น กว่าจะหมดกิเลสก็แสนยาก ถ้าเราจะรอให้หมดกิเลสจึงจะค้นพบสันติภาพที่แท้บางทีชาตินี้อาจจะยังไม่พบ

 ดังนั้นสันติภาพจึงมีอยู่สองระดับด้วยกัน นั่นก็คือ สันติภาพที่แท้หรือสันติภาพที่ยั่งยืน สำหรับผู้หมดกิเลสแล้ว และสอง สันติภาพชั่วคราวสำหรับผู้ที่ยังคงมีกิเลสอย่างเราทั้งหลาย

 พระพุทธศาสนานั้นมีเป้าหมายสูงสุดอยู่ที่ วิมุตติ คือ ความหลุดพ้น วิมุตติ ตัวนี้มีคำไวพจน์ก็คือ วิชชา วิสุทธิ์ สันติ นิพพาน พูดอีกอย่างหนึ่งว่า วิชชา วิมุตตย์ วิสุทธิ์ สันติ นิพพาน ในบรรดาไวพจน์ซึ่งเป็นชื่อของเป้าหมายสูงสุดแห่งพระพุทธศาสนานั้นมีคำว่าสันติอยู่ด้วย และเคยมีพุทธวจนอยู่ว่า นตฺถิ สนฺติ ปรํ สุขํ สุขอื่นยิ่งกว่าความสงบไม่มี 

 ดังนั้นเราจึงสรุปได้ว่า พุทธศาสนานั้นเป็นศาสนาแห่งสันติภาพ เพราะเป้าหมายสูงสุดของเรามุ่งไปที่สันติภาพ คือความสงบอย่างสิ้นเชิงจากกิเลส

 ทำอย่างไรเราถึงจะมีสันติภาพ ก็ตอบได้ว่า ถ้าเราอยากมีสันติภาพถาวร สันติภาพยั่งยืน ชนิดที่เป็นอิสระ เบ็ดเสร็จเด็ดขาดจากกิเลสบรรดามีทั้งหมด ไม่มีสงครามในจิตในใจของตัวเองอีกต่อไป เราก็ต้องมาเจริญสติ เพราะว่าผู้ใดเจริญสติ ผู้นั้นก็มีสันติ สติอยู่ที่ไหน สันติก็อยู่ที่นั่น เมืองไทยเวลานี้ที่ไม่ค่อยมีสันติภาพ เพราะเราขาดทั้งสติ ขาดทั้งสันติ แต่เรากลับมีสตางค์ มีสตางค์แต่ถ้าไม่มีสติ สตางค์จะกลายเป็นศัตรู สติ สันติ สตางค์ ศัตรู 

 ฝากไปพินิจพิจารณาให้ดี ของมันเกี่ยวเนื่องกันอยู่ สันติภาพที่แท้จริงนั้นจะเกิดขึ้นมาได้ก็ต้องอาศัยการเจริญสติ การเจริญสติก็คือ การระลึกรู้อยู่ในปัจจุบันขณะ ในทุกเรื่องที่คิด ทุกกิจที่ทำ ทุกคำที่พูด ทุกอิริยาบถที่เคลื่อนไหว ใครเฝ้าตามดู ตามรู้ ตามเห็นอย่างนี้อยู่เสมอในรูปและในนาม หรือในกายและในจิตของตน คนคนนั้นเป็นผู้อยู่ในวงล้อมของสติ และเมื่อเขามีสติ เขาก็มีสันติ พระพุทธองค์ตรัสเอาไว้ว่า “เมื่อใจของเธอสันติ วาจาของเธอก็สันติ เมื่อวาจาของเธอสันติ กายของเธอก็สันติ”  

 ดังนั้นสันติภาพส่วนบุคคลจึงเกิดขึ้น จากการเจริญสติ หรือพูดอีกอย่างหนึ่งว่า สันติภาพ ส่วนบุคคล วางรากฐานอยู่บนการเจริญสติ คือ การตื่นรู้อยู่กับปัจจุบันขณะ ถ้าโลกนี้มีสันติภาพเพราะบุคคลแต่ละคนมีสันติภาพในเรือนใจ โลกนี้ก็เป็นอันมั่นใจได้ว่าปลอดภัยจากสงครามโลก สันติส่วนบุคคลจึงเป็นหลักประกันสากลของสันติภาพโลก

"ว.วชิรเมธี"