น้ำมนต์-วันเพ็ญ-วันดับ | คมชัดลึก

  การเจริญพระพุทธมนต์ หมายถึง การที่พระสงฆ์จำนวนหนึ่งร่วมกันสาธยายมนต์ในพิธีต่างๆ ซึ่งมนต์เหล่านี้เป็นคาถา พุทธภาษิตบ้าง เถรภาษิตบ้าง เทวดาภาษิตบ้าง และของเกจิอาจารย์บ้าง การสาธยายมนต์ดังกล่าวถ้าเป็นงานมงคล เช่น งานทำบุญวันเกิด ทำบุญแต่งงาน ทำบุญขึ้นบ้านใหม่ เป็นต้น เรียกว่า เจริญพระพุทธมนต์ แต่ถ้าเป็นงานอวมงคล เช่นงานทำบุญงานศพประเภทต่างๆ เรียกว่า สวดพระพุทธมนต์ แต่ชาวบ้านทั่วไปนิยมเรียกรวม ๆ ว่า สวดมนต์ ทั้งงานมงคลและงานอวมงคล

 ส่วนการสวดพระพุทธมนต์ ก็คือ การที่พระสงฆ์สวดมนต์ในงานอวมงคลหรืองานปรารภเหตุอันเป็นอวมงคล ซึ่งระเบียบพิธีนี้ฝ่ายเจ้าภาพพึงจัดเหมือนงานบุญทั่วไป แต่ถ้าเป็นงานทำบุญหน้าศพ หมายถึงมีศพตั้งอยู่ในพิธีนั้นด้วยไม่ต้องวงสายสิญจน์และไม่ต้องตั้งขันน้ำมนต์ ถ้าเป็นงานที่ปรารภถึงศพ แต่ไม่มีศพตั้งอยู่ในบริเวณพิธี จะวงสายสิญจน์โดยถือว่าเป็นการทำบุญบ้านไปในตัวด้วยก็ได้ แม้ขันน้ำมนต์จะตั้งด้วยท่านก็ไม่ห้าม

 พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช ป.ธ.๙ ราชบัณฑิต) เจ้าอาวาสวัดราชโอสาราม ได้อธิบายความหมายของคำว่า "น้ำมนต์" หมายถึง น้ำที่ผ่านพิธีน้ำมนต์ ปกติจะสำเร็จด้วยการเจริญพระพุทธมนต์ของพระสงฆ์ ในงานพิธีมงคลต่างๆ หรือการเสกของพระภิกษุ หรือ คฤหัสถ์ ผู้ทรงวิทยาคุณ กล่าวคือ ผ่านการทำสมาธิ ที่แน่วแน่ และพระปริตร ที่เป็นมนต์ทางศาสนามาแล้ว น้ำมนต์ นิยมนำมาอาบ ดื่ม หรือประพรมที่ศีรษะ ภายในบ้าน บริเวณบ้าน ป้ายร้านค้า เป็นต้น"

 วันเพ็ญ คือ วันเต็ม (เพ็ญ แปลว่า เต็ม หมายถึง วันที่พระจันทร์เต็มดวง ได้แก่ วันกลางเดือน หรือ วันขึ้น ๑๕ ค่ำของทุกเดือนนับทางจัทรคติ เช่น วันเพ็ญเดือนหก ก็คือวันกลางเดือน ๖ หรือวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๖ วันเพ็ญเดือน ๑๒ หรือวันขึ้น ๑๕ ค่ำเดือน +๑๒ ทั้งนี้สมัยโบราณ วันเพ็ญ สมัยโบราณมักออกเสียงว่า "วันเพ็ง"

 ส่วนคำว่า "วันดับ" หมายถึง วันที่ดวงจันทร์ดับแสง คือ วันสิ้นเดือนทางจันทรคติ ได้แก่ วันแรม ๑๕ ค่ำ หรือ วันแรม ๑๔ ค่ำ ในเอนขาด เรียกว่า วันเดือนดับ ก็มี นอกจากนี้ วันดับ เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า อมาวสี ได้แก่ วันที่ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ร่วมราศีและองศาเดียวกัน คือ วันที่ดวงจันทร์กับดวงอาทิตย์อยู่ข้างเดียวกัน และอยู่ในระนาบเดียวกับโลก

"พระธรรมกิตติวงศ์"