ไหว้พระเมืองบางยาง กับ...งานประเพณีปักธงชัย ๑ เดียวที่ "นครไทย" | คมชัดลึก

  วัดกลางศรีพุทธาราม เป็นวัดเก่าแก่ตั้งอยู่ใจกลางเมืองนครไทย ประดิษฐานหลวงพ่อทอง พระพุทธรูปปูนปั้นลงรักปิดทอง เป็นพระพุทธปฏิมากรประธานประจำอุโบสถทรงโรง พร้อมพระอัครสาวก  สลักจากไม้จันทน์หอม ลงรักปิดทอง ๑ คู่ และหลวงพ่อนาค พระพุทธรูปศิลานาคปรก ปางสมาธิศิลปะสมัยลพบุรี ซึ่งมีความศักดิ์สิทธิ์เป็นที่เคารพสักการะยิ่งนัก และหลวงพ่อหิน พระพุทธรูปนาคปรก ที่ยังโกลนไม่เสร็จ หรือตำนานพระลอยน้ำในปัจจุบัน

 วัดกลางฯ ยังเป็นที่ประดิษฐานพระบรมรูปพ่อขุนบางกลางท่าว องค์แรกของประเทศไทย และพระบรมรูปพ่อขุนบางกลางท่าว หล่อด้วยโลหะ องค์ใหม่ ประดิษฐานอยู่เบื้องหน้าต้นจำปาขาว  ต้นไม้ประวัติศาสตร์ของชาติไทย อายุกว่า ๗๐๐ ปี มีตำนานกล่าวว่า พ่อขุนบางกลางท่าวทรงเสี่ยงสัจจะอธิษฐานปลูกไว้ ก่อนเคลื่อนทัพไปตีขับไล่ขอม สถาปนากรุงสุโขทัยเป็นราชธานี ทรงเป็นพระปฐมบรมกษัตริย์แห่งราชวงศ์พระร่วง ทรงพระนามว่า พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ เป็นที่เคารพสักการบูชาของชาวนครไทยเป็นยิ่งนัก

 วัดหน้าพระธาตุ ตั้งอยู่ทางทิศเหนือในตัวเมืองนครไทย จึงเรียกกันว่า “วัดเหนือ“ เป็นวัดสร้างขึ้นตามคติในการสร้างบ้านแปลงเมือง สมัยทวารวดี ตามคติความเชื่อทางพระพุทธศาสนา ที่เป็นพื้นฐานของศิลปวัฒนธรรมและวิถีชีวิต จะอัญเชิญพระมหาธาตุบรรจุลงสถูปพุทธเจดีย์กลางเมือง หรือพระนคร เมืองโบราณแต่อดีต จึงปรากฏศาสนสถานสำคัญ จึงปรากฏนามวัดว่า วัดพระมหาธาตุ วัดพระศรีมหาธาตุ วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ วัดพระบรมธาตุ หรือ วัดหน้าพระธาตุ เป็นต้น
  
 ปัจจุบันพระสถูปพุทธเจดีย์วัดหน้าพระธาตุ ซึ่งเดิมเป็นสถาปัตยกรรมเจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ หรือ ทรงดอกบัวตูม คตินิยมสมัยสุโขทัย ภายหลังได้พังทลายลง ภายในเจดีย์บรรจุพระเครื่องและศิลปวัตถุจำนวนมาก ภายหลังได้บูรณะพระเจดีย์ขึ้นมาใหม่โดยฝีมือช่างพื้นบ้านขึ้นแทน ด้วยงบประมาณและฝีมืออันจำกัด สถาปัตยกรรมเดิมจึงเปลี่ยนไป และวิหารไม้โบราณบนซากอิฐวิหารเก่าสมัยสุโขทัย  เสาไม้ศาลาโบราณตั้งบนแผ่นหินเฉยๆ อันเป็นอัตลักษณ์ของสถาปัตยกรรมที่โดดเด่นของเมืองบางยางแต่โบราณ นอกจากนี้ยังมี “หลวงพ่อเพชร” พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวนครไทยเคารพนับเป็นยิ่งนัก

 วัดหัวร้อง หรือ วัดนครไทยวราราม หรือ วัดใต้ ตั้งอยู่นอกกำแพงเมืองด้านทิศตะวันตก ประดิษฐานพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ คือ หลวงพ่อใหญ่ ปางมารวิชัยขนาดใหญ่ พร้อมพระอัครสาวกซ้าย-ขวา สร้างด้วยไม้ทั้งองค์ ภายหลังได้มีการพอกปูน ลงรักปิดทองทับ นับเป็นพุทธศิลป์ในพระพุทธศาสนา ที่เป็นศิลปกรรมพื้นบ้านที่เก่าแก่ งดงามงามอ่อนช้อยเป็นยิ่งนัก ประดิษฐานในวิหารเก่าทรงโรง ฐานสำเภา ครึ่งบนเป็นไม้ เสาก่ออิฐถือปูนทรงแปดเหลี่ยม มีบัวหัวเสา อยุธยาตอนต้น เป็นพระพุทธรูปสำคัญที่มีความศักดิ์สิทธิ์เป็นที่เคารพนับถือของชาวบ้านมาแต่โบราณ
 
ประเพณีปักธงชัย
   "ประเพณีปักธงชัย พ่อขุนบางกลางท่าว" เป็นงานที่จัดขึ้นในห้วงวันขึ้น ๑๔-๑๕ ค่ำ เดือน ๑๒ ที่สืบทอดกันมายาวนานกว่า ๗๐๐ ปี โดยในปี ๒๕๕๓นี ตรงกับวันที่ ๒๐-๒๑ พฤศจิกายน ซึ่งปีนี้กำหนดจัดงานปักธงชัย ไหว้พ่อขุนบางฯ ปฐมกษัตริย์ ปฐมแผ่นดิน ๑๐ วัน ๑๐ คืน ระหว่างวันที่ ๑๙- ๒๘ พฤศจิกายน

 สมัยโบราณ มีพิธีกรรมดังนี้ ๑.เมื่อใกล้เทศกาลปักธงชัย เวลากลางคืนจะมีชาวบ้านที่เป็นชายเป็นผู้ตีฆ้องเดินนำหน้าพระภิกษุไปรับบิณฑบาต "ดอกฝ้ายสีขาว" จากนั้นสตรีสูงอายุในหมู่บ้านใกล้ๆ วัดเหนือ วัดกลาง และวัดหัวร้อง จะชักชวนชาวบ้านมาช่วยกันตากฝ้าย หีบฝ้าย ดีดฝ้าย และเข็นฝ้าย (ปั่นฝ้าย) เมื่อได้เส้นด้ายขาวนวลแล้วจึงช่วยกันทอธงผ้าขาว ๓ ผืน จาก ๓ หมู่บ้าน

 ๒.ในวันพิธีปักธงชัย ชาว อ.นครไทย จะนำอาหารหวานคาว และนิมนต์พระภิกษุขึ้นไปยังเทือกเขาช้างล้วง ถวายภัตตาหารเพล ผู้นำชาวบ้านจะกล่าวคำถวายธงผ้าขาวต่อพระภิกษุด้วยภาษาบาลี พระสงฆ์สวดชัยมงคลคาถา ชาวบ้านจะนำธงผ้าขาวมาผูกติดกับด้ามไม้ไผ่ นำไปปักบนร่องหินธรรมชาติ ณ ยอดเขาฉันเพล ยอดเขายั่นไฮ และยอดเขาช้างล้วงตามลำดับ หลังจากเสร็จพิธีปักธงชัยแล้ว ชาวบ้านจะเล่นดนตรีพื้นบ้านและฟ้อนรำกันอย่างสนุกสนานลงมาจากยอดเขา

 ปัจจุบันมีพิธีกรรมดังนี้ ๑.เมื่อใกล้เทศกาลปักธงชัย ชาว อ.นครไทย ในหมู่บ้านใกล้วัดเหนือ วัดกลาง และวัดหัวร้อง จะช่วยซื้อฝ้ายและช่วยกันทอธงผ้าขาวขนาดกว้าง ๙๐ เซนติเมตร ยาวประมาณ ๔ เมตร จำนวน ๓ ผืน จาก ๓ หมู่บ้านและทอเป็นลวดลายบริเวณชายธงอย่างสวยงาม ๒.เวลาเช้าของวันขึ้น ๑๔ ค่ำเดือน ๑๒ จะนำธงไปทำพิธีบวงสรวงที่อนุสาวรีย์พ่อขุนบางกลางท่าว ภาคบ่ายมีการประกวดริ้วขบวนจากทุกหมู่บ้าน กลางคืนจัดงานรื่นเริงฉลอง ๓.รุ่งเช้าของวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๒ ตั้งริ้วขบวนรถยนต์ เคลื่อนไปตามถนนแล้วเดินผ่านคันนาขึ้นไปประกอบพิธีปักธงชัยเช่นเดียวกับในสมัยโบราณ ตอนกลางคืนจัดงานลอยกระทงและมีการละเล่นต่างๆ

เรื่อง - ภาพ... "ไตรเทพ ไกรงู"