ทำอย่างไรเมื่อโดนหลอก
ทำอย่างไรเมื่อโดนหลอก : บาตรเดียวท่องโลก โดยพระพิทยา ฐานิสสโร
ลูกศิษย์ที่ร่วมแสวงบุญแดนพุทธภูมิครั้งนี้ ต้องการไปนั่งเรือ ณ แม่น้ำคงคา เมืองพาราณสี คนขับรถที่ร่วมเดินทางมาด้วยกัน อาสาที่จะจัดหาคนพายเรือ และกำชับนักหนาว่าอย่าพูดกับใครบริเวณท่าน้ำ ทุกอย่างราบรื่นไปด้วยดี มีคนมารับพาไปที่เรือและมาส่งกลับที่รถ แต่ค่าบริการสูงกว่าราคาปรกติเป็น ๑๕ เท่า ซึ่งเราก็จ่ายให้แต่โดยดี
ขณะอยู่ที่พัก ก่อนที่จะเดินทางไปท่าน้ำ ได้กำชับกับลูกศิษย์ว่า วันนี้เราจะทำบุญให้ทาน ไม่ว่าอะไรจะเกิดขึ้น เราจะรักษาใจให้สงบ เพื่อจะได้ทำตามเจตนาไม่สูญเสียบุญอย่างที่ตั้งใจ และเรายังคงเมตตากรุณาต่อคนขับรถ และทำดีกับเขาอย่างปกติ แม้เขาอาจจะไม่ซื่อสัตย์ ไม่จริงใจกับเราในเรื่องที่กำลังจะเกิดขึ้น
คนจำนวนไม่น้อยทุกข์มากเมื่อคนที่เราดีด้วย มอบความไว้วางใจ ทำไม่ดี หักหลัง ไม่ซื่อสัตย์ ไม่จริงใจกับเรา จนกระทั่งเป็นเหตุให้ โกรธ เกลียด เลิกคบกันไปเลยก็มี และถ้ายังต้องอยู่ด้วยกันเราจะเป็นทุกข์มากที่สุด
รู้ไหมว่า...ขณะที่ความรู้สึกของเราเป็นเช่นนั้น แสดงว่าเรากำลังเริ่มสูญเสียความดีงามในตัวเองอย่างไม่รู้ตัว กับบททดสอบที่เกิดขึ้น
เพราะที่เรารู้สึกอย่างนั้น เนื่องจากยังมีเงื่อนไขในการทำความดี และยังมีคำกล่าวแกมประชดตัวเอง เช่น ทำดีไม่ได้ดี ตามมา แท้จริงแล้ว เรากำลังตกเป็นเหยื่อสมมติของการทำดี ใช่หรือไม่
เมื่อลองไตร่ตรองดู เราเองต่างหากที่ไม่ดีพอ ไม่ดีแท้จริง เพราะคนที่เกี่ยวข้องกับเรา ไม่ว่าในฐานะ บทบาทไหนก็ตาม เป็นคนโกง ไม่จริงใจ ไม่ซื่อสัตย์ นั่นบ่งบอกให้รู้ว่า เขาต้องการความช่วยเหลือ ความเมตตา กรุณามากกว่าคนปกติ แม้เขาอาจดูปกติในทุกๆ ด้าน และอาจมีหน้าที่ ตำแหน่งการงาน บทบาท ฐานะที่สูงทางสังคม
เพราะใครก็ตามที่มีพฤติกรรมเช่นนั้น มาจากจิตใจที่ขาดความรัก ความเมตตาต่อตัวเองอย่างมากถึงมากที่สุด เขาอาจถูกกระทำจากสังคมที่เติบโตมา ไม่มีโอกาสได้เรียนรู้ในวิถีแห่งเมตตากรุณา และอาจตกเป็นทาสจากพลังแห่งการบริโภค ทุนนิยมที่กระตุ้นในทุกๆ ด้าน ที่สำคัญเขาเห็นผิดจนไม่สามารถเดินทางที่ถูกได้
ยิ่งไปกว่านั้น เขายังขาดความสุขสงบที่แท้ในตัวเองอย่างใหญ่หลวง จิตใจที่ประกอบด้วยความอยากจนไม่รู้จักแยกแยะ ความถูกผิด ดีชั่ว สำนึกบุญคุณ ตอบแทนคุณในสิ่งหรือบุคคลที่กำลังช่วยเหลือ เกื้อกูลในการดำรงอยู่
หน้าที่ของเราเมื่อต้องประสบพบเจอบุคคลเช่นนี้ เราต้องมีสติ มีจิตใจมั่นคงเข้มแข็งพอ ไม่หวั่นไหวจนทุกข์ใจ แต่ต้องมีท่าทีที่ถูกต้องกับเขาในเวลานั้น
ดังนั้น การหล่อเลี้ยง ความเมตตา กรุณาให้ดำรงได้อยู่เสมอก็ต่อเมื่อ มีฐานของสติ และปัญญาที่ชัดเจน ไม่เช่นนั้น เราเองก็อาจจะสูญเสียความดีในอีกรูปแบบ แม้เราอาจมิจิตใจที่ดีกว่า สูงกว่า แต่ในขณะที่เรากำลังยึดสิ่งของ ทรัพย์สิน หรือสิ่งที่ถูกสมมุติว่าเป็นของเรา เราอาจสูญเสียจิตใจไปได้โดยไม่รู้ตัว เพราะถึงแม้เราอาจมีมากพอในเวลานั้น แต่จิตใจเรากำลังขาดและไม่รู้ว่า เรามีเกินพอแล้ว การแบ่งปันเพียงเท่านี้ก็ไม่ทำให้เดือดร้อนสักเท่าไร ยังมีคนที่ลำบาก ยากเข็ญกว่าเราอีกตั้งมากมาย แต่ที่เราทุกข์ เพราะการยึด ในภาวะตัวตนของคนดี ที่เสียใจ น้อยใจ กับค่าโง่ที่ดูเหมือนเป็นคนเขลา ให้เขาหลอก แต่แท้จริงแล้ว...
ปัญญาไม่เคยสูญหาย ในจิตใจที่ไร้การยึดครอง
ต่อให้มีสิ่งของ ทรัพย์สินมากมาย แต่ไม่เคยเต็ม สำหรับจิตใจที่ยังอยาก
คุณค่าแท้จริง มิได้อยู่ที่ คำว่า มีหรือ ไม่มี แต่อยู่ที่ คำว่า พอ และ สุขสงบในจิตใจ