ชาวพุทธมุ่งใช้เมตตากับคนกลุ่มน้อยสัมพันธ์ศาสนาอื่น | คมชัดลึก

                การจัดประชุมกิจกรรมวันวิสาขบูชานานาชาติ ครั้งที่ 12  เรื่อง "พระพุทธศาสนากับวิกฤติของโลก"  ที่ประเทศไทยเป็นเจ้าภาพภายใต้การดำเนินการของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (มจร) วันที่ 30 พ.ค. 2558 เป็นวันที่ 3 ซึ่งเป็นวันสุดท้าย โดยผู้นำชาวพุทธ นักปราชญ์ด้านพระพุทธศาสนาทั้งฝ่ายเถรวาทและมหายานจากต่างประเทศจากทั่วโลกจำนวน 1,500 รูป/คน จาก 85 ประเทศ และมีผู้เข้าประชุมทั้งจากประเทศไทย จำนวน 3,500 รูป/คน  รวมทั้งสิ้น 5,000 รูป/คน โดยได้เดินทางไปร่วมกิจกรรมต่อที่ศูนย์ประชุมสหประชาชาติ ถนนราชดำเนิน กรุงเทพมหานคร

                กิจกรรมเริ่มด้วยการกล่าวสุนทรพจน์และสาส์นจากบุคคลสำคัญ อาทิ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา  นายกรัฐมนตรี และปาฐกถาพิเศษเรื่อง "พระราชกรณียกิจในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี"  โดยนายศุภชัย เจียรวนนท์ กรรมการผู้จัดการใหญ่และประธานคณะผู้บริหารบริษัทมหาชนจำกัดทรูคอร์ปเรชั่นความว่า พระองค์ทรงสนใจเรื่องการช่วยเหลือมนุษย์อย่างมากหมายรวมถึงการช่วยเหลือพี่น้องเนปาลด้วย  พระองค์มีแนวทางปฏิบัติที่อ่อนน้อมถ่อมตน  โดยนำแนวทางของพระพุทธเจ้ามาประยุกต์ใช้ นับได้ว่าทรงเป็นแบบอย่างที่ดีแก่ชาวไทยพวกเราชาวไทยจึงรักพระองค์

                การอ่านสาส์นแสดงความยินดีจากผู้นำทางการเมืองอาทิ นายสุวพันธุ์ ตันยุวรรธนะ รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรีความว่า คำสอนของพระพุทธเจ้าสามารถนำไปสร้างสันติภาพได้ โดยเฉพาะหลักอหิงสาการไม่เบียดเบียนกันสามารถอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข และพระพุทธเจ้าได้เสนอทางสายกลาง อริยมรรคมีองค์ 8  ซึ่งเป็นส่วนในการพัฒนาปัญญา สมาธิ และศีลโดยเฉพาะการพูดชอบ ก็สามารถอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข เพราะทุกส่วนย่อมเกื้อกูลซึ่งกันและกัน ไม่แยกส่วนหรือสุดโต่งด้านใดด้านหนึ่ง   

                รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรมศรีลังกาความว่า พระสงฆ์ไทยศรีลังกามีความร่วมมือกันตลอด  เรารักษาสันติภาพ เมื่อมีความขัดแย้งเราใช้แนวการสอนของพระพุทธศาสนา โดยพระองค์สอนให้มีสิทธมนุษยธรรมคือมนุษย์เท่าเทียมกัน

                พระเถระจากประเทศญี่ปุ่นความว่า โลกมีปัญหามากมายแต่ชาวพุทธได้นำคำสอนของพระพุทธเจ้ามาสร้างสันติภาพได้  เราทราบอยู่ว่า ละชั่ว ทำดี ทำจิตใจให้สงบ ถือว่าชัดเจน แต่เรามักจะเห็นแก่ตัว มักจะยืนยันในความคิดของตนเองเป็นหลัก เราจะต้องไม่ยัดเยียดความคิดความเห็นให้ผู้อื่น  เราต้องไม่วิจารณ์ผู้อื่น เราต้องเข้าไปในตัวเรา เราต้องเคารพในความเชื่อของผู้อื่น  เราจะสร้างสันติภาพของโลกได้แน่นอน

                ผู้แทนจากประเทศภูฎานความว่า โลกมีการเปลี่ยนแปลงทุกวัน แต่คำสอนของพระพุทธเจ้ายังอยู่ตลอดไป พระองค์ไม่เคยบอกว่าเป็นคำสอนหนทางเดียว พระองค์ฟังทุกคนด้วยเหตุด้วยผลในการจะปฏิรูป  ถึงโลกจะมีความแตกต่างแต่พระองค์ไม่เคยถือพระองค์เป็นใหญ่ เป็นความใจกว้างของพระองค์ ขอให้เราถือแนวทางพระศาสดาในการดำรงชีวิต

                ผู้แทนจากผู้นำสงฆ์และนายกรัฐมนตรีประเทศบังคลาเทศความว่า ประเทศบังคลาเทศมีอิสรภาพในการนับถือศาสนาและจะมีการจัดประชุมผู้นำศาสนาในเดือนตุลาคมนี้และจะส่งเสริมให้จัดงานวิสาขบูชาโลกเช่นกัน

                ผู้นำคณะสงฆ์ประเทศเนปาลกล่าวถึงความรู้สึกต่อเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่ผ่านมาว่า แผ่นดินไหวครั้งนี้สร้างความพินาศให้กับบ้านเรือน รวมถึงมรดกทางวัฒนธรรม  ซึ่งคณะสงฆ์ไทยภายใต้การนำของสมเด็จพระมหารัชมังคลาจารย์  ผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช  ได้แสดงถึงความช่วยเหลือชาวเนปาลอย่างทันทีทันใด  ใช้เวลาเป็นวันๆ เพื่อนำของไปช่วยเหลือคนเนปาล ท้องที่ได้รับความสูญเสีย 15 แห่ง บางที่ไม่สามารถนำของช่วยเข้าถึง แต่นับว่าโชคดีของประเทศเนปาลซึ่งเป็นสถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้า ทำให้บุคคลทั่วโลกสนับสนุนประเทศเนปาล สร้างความประทับใจเป็นอย่างมาก ไม่สามารถเอ่ยชื่อครบทุกประเทศ แต่สำหรับประเทศไทยนั้น โดยมหาเถรสมาคมให้ทั้งสิ่งของและแสดงความเห็นอกเห็นใจ ขอขอบคุณเพื่อนชาวพุทธ ขอกล่าวคำว่า สาธุ สาธุ สาธุ ขอบคุณมากๆ ในนามชาวเนปาลทุกท่าน

                ในการนี้พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส ผู้อำนวยการหลักสูตรพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาสันติศึกษา มจร ได้นำนิสิตสาขาสันติศึกษา คณาจารย์ และผู้ร่วมบุญ ได้ถวายปัจจัยร่วมทำบุญช่วยเหลือพี่น้องชาวเนปาลจำนวน 183,985บาท แก่พระเทพโพธิวิเทศ หัวหน้าพระธรรมทูตไทยสายประเทศอินเดีย-เนปาล ที่ศูนย์ประชุมสหประชาชาติด้วย

                 ช่วงท้ายเป็นการอภิปรายจากผู้ทรงคุณวุฒิและเปิดโอกาสให้มีการชักถามซึ่งมีประเด็นเกี่ยวกับเรื่องโรฮิงญาด้วย ก็ได้รับคำตอบว่า คงไม่สามารถได้คำตอบที่ชัดเจน เราควรไปหาต้นเหตุที่แท้จริงว่า รากเหง้าปัญหาจริงๆ พระพุทธเจ้าให้เราหาคำตอบว่า ปัญหาจริงๆ คืออะไร เราไม่สามารถแก้ปัญหานี้ด้วยความรุนแรงได้

                 และมีผู้แทนชาวพุทธจากประเทศออสเตรเลียแสดงความเห็นว่า ไม่ควรนำเรื่องมุสลิมกับพุทธมาคุยกันในเวทีนี้ เพราะไม่ใช่ความขัดแย้งทางศาสนาใดๆเลย  อาจจะเป็นของความขัดแย้ง ทำไมต้องประทับตราว่าเป็นความขัดแย้งทางศาสนา  ใครที่นำใช้ถือว่าไม่ถูกต้อง  ผู้นำทางพุทธควรนำเสนอว่าควรแก้ปัญหาอย่างไร หรือที่ประเทศศรีลังกาเกี่ยวกับชาวทมิฬ  เราไม่ได้ลุกขึ้นมาฆ่ากันระหว่างศาสนา สื่อควรตระหนักในการนำเสนอข่าวด้วย  นักข่าวบางครั้งก็เขียนข่าวเพื่อให้เกิดความขัดแย้งทางศาสนา

                 ขณะที่ชาวพุทธจากประเทศบังคลาเทศได้แสดงความเห็นสนับสนุนว่า กรณีโรฮิงญานั้นไม่ใช่กรณีพุทธกับมุสลิม แต่คนบางกลุ่มพยายามสร้างความขัดแย้งเกี่ยวกับศาสนา และชาวพุทธจากประเทศศรีลังกาได้กล่าวเสริมว่า กรณีโรฮินญา คือ การนำเสนอข่าวผิดๆ

                การประกาศปฏิญญากรุงเทพมหานคร 2015/2558 โดยพระพรหมบัณฑิต กรรมการมหาเถรสมาคม อธิการบดี มจร ในฐานะประธานกรรมการดำเนินการจัดประชุมชาวพุทธนานาชาติ ความว่า ชาวพุทธจะสร้างความสัมพันธ์กับคนต่างศาสนามากขึ้น มีเมตตากับคนกลุ่มน้อยอย่างเท่าเทียม ส่งเสริมให้ปฏิบัติตามหลักสติปัฏฐาน

                ต่อจากนั้นสมเด็จพระมหารัชมังคลาจารย์  ผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช กล่าวปิดการประชุม หลังจากนั้นผู้นำชาวพุทธทุกรูป/คนเดินทางไปร่วมประกอบพิธีเจริญพระพุทธมนต์ถวายพระพรสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี  และเวียนเทียน ณ ลานหน้าพระองค์พระศรีศากยะทศพลญาณ  ประธานพุทธมณฑลสุทรรศน์ พุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม

                พระพรหมบัณฑิต กล่าวถึงผลการจัดกิจกรรมตลอดระยะเวลา 3 วันที่ผ่านมาว่า การประชุมวิสาขบูชานานาชาติครั้งนี้ได้แบ่งหัวข้อการประชุมออกเป็น 4 หัวข้อย่อย หรือ 4 กลุ่ม ได้แก่    กลุ่มที่ 1 พุทธวิธีในการแก้ปัญหาความขัดแย้งทางสังคม  กลุ่มที่ 2 พุทธวิธีในการแก้ปัญหาความเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อม  กลุ่มที่ 3 พุทธวิธีในการแก้วิกฤติทางการศึกษา และกลุ่มที่ 4 พระพุทธศาสนากับอาเซียน
            
                ทั้งนี้ประเด็นพุทธวิธีในการแก้ปัญหาความขัดแย้งทางสังคมนั้น ที่ประชุมได้พิจารณาถึงภาวะวิกฤติทางสังคมกันอย่างกว้างขวาง  โดยส่วนใหญ่มองว่าปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดวิกฤติทางสังคม คือ ความขัดแย้ง  ไม่ว่าจะเป็นความขัดแย้งระดับโลก หรือภายในประเทศ มักเริ่มจากจุดเล็กๆ เหมือนเชื้อโรคร้ายที่เมื่อลุกลามอาจกลายเป็นเนื้อร้ายที่เป็นอันตรายถึงชีวิต  ชาวพุทธจึงต้องร่วมใจป้องกัน หากมีความขัดแย้งในสังคม    อย่าให้ยืดเยื้อยาวนาน ต้องแก้ไขให้ฉับไว  ซึ่งผู้เข้าร่วมประชุมเสนอให้เริ่มที่ “บวร” คือ "บ้าน วัด ราชการ"  ที่จะต้องร่วมมือกัน มองสิ่งที่เกิดขึ้นตามหลักปฏิจจสมุปบาท  ทุกเหตุการณ์เป็นเหตุ เป็นปัจจัย ไม่ได้เกิดขึ้นเองลอยๆ

                พร้อมกันนี้ผู้นำชาวพุทธได้ลงความเห็นว่าต่อไปนี้จะต้องมีกระบวนการ 3 ประการคือ การป้องกัน การแก้ และการเยียวยา การป้องกันและการแก้ไขนั้นต่อไปจะไม่มองเฉพาะในส่วนของพระพุทธศาสนาเท่านั้นแต่จะต้องเรียนรู้ เคารพ และทำความเข้าใจเกี่ยวกับศาสนาต่างๆด้วย โดยหลีกเหลี่ยงการนำศาสนาเป็นเครื่องมือในการสร้างความขัดแย้ง แต่จะต้องมีหน้าที่ในการสลายความขัดแย้ง
                
                ส่วนการเยียวยานั้น ชาวพุทธได้มองถึงความสูญเสียที่เกิดจากภัยธรรมชาตและสิ่งแวดล้อมโดยเฉพาะการเกิดเหตุแผ่นดินไหวที่ประเทศเนปาลนั้น หลังจากผู้นำชาวพุทธเดินทางกลับประเทศของตนแล้วจะมีการระดมทุนเพื่อช่วยเหลือให้กำลังใจชาวเนปาล

                ด้านพุทธวิธีในการแก้ปัญหาความเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อม ได้ลงความเห็นว่า จะเข้าไปมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม  ผ่านกิจกรรมต่างๆ เช่น การส่งเสริมให้ชุมชนตื่นตัว รับรู้ถึงปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม  สร้างผู้นำเพื่อรณรงค์ ส่วน พุทธวิธีในการแก้วิกฤติทางการศึกษา   ผู้นำชาวพุทธ ซึ่งเป็นตัวแทนของประเทศผู้เข้าร่วมประชุมในกลุ่มนี้  ส่วนใหญ่เป็นประเทศที่พระพุทธศาสนาเป็นเสียงข้างน้อย โดยมากเป็นกลุ่มประเทศที่นับถือศาสนาอิสลาม หรือคริสต์ ฉะนั้นจะมีการผลักดันให้มีการบรรจุคำสอนในพระพุทธศาสนาโดยเฉพาะการปฏิบัติวิปัสสนาเป็นหลักสูตรการเรียนการสอนในโรงเรียน

                ขณะที่ประเด็นเกี่ยวกับพระพุทธศาสนากับอาเซียน ผู้นำชาวพุทธที่เข้าร่วมประชุม ต่างเห็นพ้องว่า อัตลักษณ์ของอาเซียน คือ รากฐานของพุทธศาสนา  พุทธศาสนาในอาเซียน แม้จะมีความแตกต่างในนิกาย คือมีทั้งเถรวาท และมหายาน แต่ทั้งสองฝ่ายต่างก็เน้นเรื่องของปัญญาและกรุณาเหมือนกัน  ความร่วมมือระหว่างพุทธศาสนาจึงเป็นเรื่องสำคัญ  และสิ่งแรกที่กลุ่มประเทศอาเซียน ควรทำ คือ การตอบแทนสิ่งที่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมไว้อย่าให้ถูกทำลาย แม้ว่าศาสนาพุทธ จะไม่ใช่ศาสนาประจำชาติ  แต่ก็สามารถเชื่อมโยง ให้มุ่งสู่การอยู่ร่วมกันอย่างสันติได้

                นอกจากการประชุมใน 4 กลุ่มหลักดังกล่าวนี้แล้ว การประชุมวิสาขบูชานานาชาติในครั้งนี้ ยังมีการประชุมกลุ่มย่อย อีก 2 กลุ่ม  ได้แก่  กลุ่มที่ 5  สัมมนาเชิงปฏิบัติการ พระไตรปิฎกสากล และ กลุ่มที่ 6 นิติศาสตร์เชิงพุทธ  ซึ่งผู้นำชาวพุทธจากประเทศภูฏาน ที่เข้าร่วมในกลุ่มที่ 6 มีความเห็นว่า กฎหมายที่บังคับใช้ ถ้าไม่มีรากฐานจากธรรมะ กฎหมายนั้นก็ไม่มีความเป็นธรรม กฎหมายที่เข้มแข็ง จึงเป็นกฎหมายที่เป็นธรรม แต่ฝ่ายบ้านเมืองมักไม่นำมาเป็นหลักในการดูแลบ้านเมือง ฉะนั้น   จึงมีความเป็นไปได้หรือไม่ ที่จะเสนอร่างรัฐธรรมนูญแบบพุทธ  เพื่อทำนิติศาสตร์เชิงพุทธ