จากการได้สนทนากับเพื่อนบ้านอาเซียนระหว่างหยุดรับประทานโจ๊กข้างทางกับนักข่าวพลเมืองอย่างเรา คนพาไปมีความรู้รอบตัวดีมาก เขารู้จักประวัติและเรื่องราวในประวัติศาสตร์ของเราเป็นอย่างดี เขาพูดถึงประเทศไทยอย่างชื่นชมมากที่ยังคงรักษาเอกราชไว้ได้ในตลอดระยะเวลาในยุคอาณานิคมได้อย่างดี และความสามารถของพระเจ้าแผ่นดินในการมีกุศโลบายเสียส่วนน้อยเพื่อรักษาส่วนมากไว้ได้ เขารู้เรื่องการที่ไทยยอมยกมาเลเซียตอนเหนือให้อังกฤษ รวมทั้งปีนัง เฉือนหัวเมืองเขมรให้ฝรั่งเศส และฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงในลาว
เขาบ่นเรื่องฝ่ายดัทช์ที่ไม่ได้สร้างวางระบบไว้อย่างการศึกษา และที่เห็นง่ายที่สุด เรื่องท้องถนนที่เป็นระเบียบและระบบ อย่างที่ปรากฏให้เห็นในผลงานของอังกฤษที่มีกับเพื่อนบ้านใกล้ของอินโดนีเซียคือมาเลเซีย และเมืองใหญ่เก่าของแคว้นเซียะเองที่สุลต่านยกให้อังกฤษคือ สิงคโปร์ นั่นเอง มีแต่ขนไปประเทศดัทช์ในเวลา 300 ปีที่อยู่ที่นี่
ฉันอดไม่ได้ที่จะนึกถึงความมั่งคั่งของอาณาจักรอินเดียซึ่งเคยร่ำรวยมากที่สุดในแถบนี้ และมากลายเป็นประเทศยากจนมาก อย่างที่มีคนอังกฤษที่รักอินเดียบ่นให้ฟังที่อินเดีย และชาวอินเดียที่พบเจอไม่น้อยที่กล่าวกระทบให้ฟัง เรื่องจะหาดูอะไรสำคัญของอินเดียก็ให้ไปดูที่บริติชมิวเซียม ก็ช่างสะท้อนใจในหัวอกของผู้ที่ถูกยึดครองโดยต่างชาติว่า ชาติไทยโชคดีนักหนาที่รวมแรงปัญญาสามัคคีและด้วยผู้นำที่รักชาติและปราดเปรื่องจึงรอดพ้นมาได้
อย่ากระไรเลยในปัจจุบัน ถ้าคนไทยได้ย้อนดูอดีตหรือความเป็นไปรอบด้านก็จะรักชาติ รักแผ่นดิน รักบรรพกษัตริย์ บรรพบุรุษ เหนือสิ่งอื่นใด และความแตกแยกโดยฝีมือใครก็จะคลายลง
เขาบอกเราว่าดัทช์อยู่ในอินโดนีเซียร่วมสี่ร้อยปี คนขับรถบอกติดตลกกับฉันว่า ดัทช์มาค้าเครื่องเทศขนเครื่องเทศไปยุโรปที่คนยุโรปมีกินอยู่นั้นจากอินโดนิเซีย
ระหว่างทางฉันคิดทบทวนกับสิ่งที่ได้สัมผัสมา รอยยิ้มของอแมนด้าที่ได้สัมผัส แล้วเราก็ได้สัมผัสร้อยยิ้มของเราที่เกิดขึ้นภายในใจของเราเอง รอยยิ้มที่อิ่มของสาวน้อยมหัศจรรย์คนนี้ที่เปิดและเต็มที่กับชีวิต น้องหยองหนองเม็ก มันเตือนให้เรากลับมสู่ตัวเราเอง ขอบคุณที่ทำให้ฉันไม่ลืมรอยยิ้มในตัวฉัน ที่อาจปรากฏขึ้นได้ทุกครั้งที่ฉันมีความอิ่มเอิบอยู่ในความพอดี เหมือนเช่นการเดินทางครั้งนี้ มารู้สึกถึงความเต็มที่ของขีวิตที่สามารถเกิดเต็มขึ้นได้ในตัวเราเอง
สิ่งที่มีให้เห็นในตัวเขาคือ ความชัดเจน เต็มที่กับสิ่งที่ทำ และเป้าหมาย เหมือนเอากระจกแว่นขยายไปส่องในสิ่งที่ตนมี และขยายจุดเด่นที่ต้องการเน้น ขึ้นด้วยลำแสงที่ส่องขยายนั้น ทำให้มันมีพลังและประสิทธิภาพมาก นี่คือพลังจากการเห็นในสิ่งที่ตัวเองมี และสร้างความชัดเจนขยายสิ่งนั้นให้ปรากฏด้วยศักยภาพทั้งหมดที่มีอยู่รวมลงไปที่จุดนั้น นี่คือสิ่งที่ปรากฏให้เราเห็นในความเป็นน้องหยอง และมีอยู่เต็มเปี่ยมในตัวเขา ทำให้เขาหนักแน่น ชัดเจน ในเป้าหมายที่ขยายแล้วนี้ ตั้งใจให้มันประกอบขึ้นเป็นอย่างนี้ มิได้มีความบังเอิญให้เกิดขึ้นเลย
การเดินทางของฉันก็เช่นกัน ในความบังเอิญที่สอดใส่ความตั้งใจให้มีสติประคองในการเดินทางจนถึงที่หมายก็ได้รับการตอบรับเช่นเดียวกัน
น้องหยองเตือนสติให้เรารู้ถึงความปกติ ความธรรมดา และในความธรรมดานี้เต็มไปด้วยความมหัศจรรย์ ถ้าเราใช้ตาที่มองเห็นเราจะเห็นความมหัศจรรย์แห่งความธรรมดา เพราะมันออกมาจากความปกติ และเขาก็แสดงออกอย่างเต็มที่ของความปกติที่เขามีนั้น ทำให้ความปกตินั้นเปล่งประสิทธิภาพเป็นความมหัศจรรย์ แล้วเราจะเห็นความมหัศจรรย์ของความปกตินั้นด้วยใจเราเอง
สิ่งที่ฉันได้อย่างที่ไม่คาดคิดมาก่อน ไม่ใช่เป็นการสัมผัสเซเลบหรือซุปตาร์เลย แต่เป็นการยอมรับตัวเองอย่างที่ตัวเองเป็น และทำสิ่งที่ตัวเองมี ตัวเองเป็นให้ดีที่สุด นี่หมายรวมไปถึง การมองเห็นตัวเองจากรากเหง้า จากพื้นฐาน จากจุดตั้งต้น เพื่อให้เข้าใจสิ่งที่ตัวเองกำลังทำ ทำให้สิ่งที่เป็นที่ทำชัดเจนขึ้น และจะทำให้เรารู้ว่าเรากำลังจะไปไหน
ไปเชียร์บีเอ็มเอ็กและเจออแมนด้าแล้ว ฉันไม่ได้เห็นเพียงอแมนด้า น้องหยองหนองเม็ก แต่เห็นตัวเองในอแมนด้า และเห็นอแมนด้าในตัวฉันเอง
การเดินทางครั้งนี้เป็นการเดินทางที่ไม่มีกรอบที่ฉันไม่ได้ทำมายาวนาน เราติดการมีกรอบ กรอบของความคิดเรามาเสียยาวนาน ว่าต้องเป็นแบบนั้น แบบนี้ แต่ในความเป็นจริงนั้น มันเป็นอย่างไร ก็เป็นอย่างนั้นล่ะ
