พระคงดำพิมพ์สมาธิ | คมชัดลึก

              จังหวัดลำพูน เดิมชื่อ “เมืองหริภุญไชย” เป็นเมืองโบราณมีอายุประมาณ ๑,๔๐๐ ปี ตามพงศาวดารโยนก เล่าสืบต่อกันถึงการสร้างเมืองหริภุญไชยว่า “ฤาษีวาสุเทพ” เป็นผู้เกณฑ์พวก “เม็งคบุตร” หรือชนเชื้อชาติมอญมาสร้างเมืองนี้ขึ้นในพื้นที่ระหว่างแม่น้ำสองสาย คือ แม่น้ำกวง และแม่น้ำปิง เมื่อสร้างเสร็จได้ส่งทูตไปเชิญราชธิดากษัตริย์เมืองละโว้

              พระนามว่า “จามเทวี” มาเป็นปฐมกษัตริย์ปกครองเมืองหริภุญไชย “เจ้าแม่จามเทวี” ได้ปกครองเมืองหริภุญไชยด้วยความร่มเย็น ไม่มีข้าศึกที่รุกรานได้ด้วยพระบารมีทั้งนั้น

              “เจ้าแม่จามเทวี” ได้สร้างพระเครื่องไว้สำหรับเป็นขวัญกำลังใจแก่ชาวเมืองและทหารหาญ เมื่อออกศึกสงครามโดยได้บรรจุไว้ ณ วัดที่เปรียบเสมือนมุมเมืองหริภุญไชย ได้แก่...สร้าง “พระคง” บรรจุไว้ ณ วัดพระคงฤาษี...สร้าง “พระบาง” บรรจุไว้ ณ วัดดอนแก้ว...สร้าง “พระเลี่ยง” บรรจุไว้ ณ วัดประตูลี้...สร้าง “พระรอด” บรรจุไว้ ณ วัดมหาวัน

              แต่จากการขุดพบและแยกแยะพิมพ์พระเครื่องตามพุทธลักษณะ สามารถแยกแยะใน “สกุลลำพูน” ได้อีกหลายพิมพ์ ทั้งขนาดใหญ่ ขนาดเล็ก เช่น พระลือหน้ามงคล, พระลือโขง, พระลบ, พระเปิม, พระสิบแปด, พระสิบสอง, พระกวาง, พระป๋วย ฯลฯ ผมขอนำ “พระคง” มาเป็นองค์ปฐม เนื่องจากแต่เดิมผู้ที่รู้จัก “พระเครื่องเมืองลำพูน” จะรู้จักและเรียกว่า “พระลำพูน” ซึ่งหมายถึง “พระคง” ทั้งนี้ “พระคง” มีชื่อเสียงความนิยมมาก่อน “พระรอด”

              โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “พระคงดำ” เป็นสีพระคงที่หายากที่สุด ความสำคัญของ “พระคงดำ” ในโบราณได้จารึกไว้ว่า จากพุทธานุภาพและประสบการณ์อันสูงส่ง รัชกาลที่ ๕ ได้ทรงเห็นความสำคัญและทรงยอมรับ จึงทรงเลือก “พระคงดำ” หรือ “พระคงลำพูนสีดำ” ให้เป็น ๑ ใน ๓ อย่างอันได้แก่ ๑.พระเหล็กไหลนภากาศ ๒.พระคงดำ ๓.เส้นพระเกศาล้นเกล้า ร.๕...ของสำคัญทั้ง ๓ อย่างนี้ได้บรรจุไว้ในยอด “ธงชัยเฉลิมพล” อันเป็นธงสำคัญอันดับหนึ่งของแผ่นดินและเป็นธงชัย ธงแรกของการเริ่มต้นปรับปรุงกองทัพไทยให้ทันสมัย ตามอย่างกองทัพตะวันตก ที่ถือว่าเป็นอารยประเทศ

              “พระคงดำ” องค์นี้จัดให้อยู่ที่สุดถึงที่สุด ก็เพราะเหตุผลดังกล่าวข้างต้น...“พระคงดำ” องค์นี้เป็น “พระคงพิมพ์สมาธิ” ลงรักปิดทองเก่า ที่มีความเป็นเอกลักษณ์ของ “พระคง” ที่ชัดเจนของพิมพ์ทรง และที่ต่างจากพระคงทั่วไป คือ แขนขององค์พระที่เป็น “ปางสมาธิ” ซึ่งมิได้เป็น “ปางมารวิชัย” จึงถือว่าเป็น “พระคงดำ พิมพ์สมาธิ” ลงรักปิดทองล่องชาด ซึ่งเป็นที่สุดถึงที่สุด ด้วยประการนี้แล

              ขอขอบคุณ คุณทรงพล คำพันธุ์ (น้องเอ) ที่เอื้อเฟื้อภาพมาลงในหนังสือเล่มนี้ เพราะ “พระคง” องค์นี้เป็นองค์ประวัติศาสตร์ เพื่อนำมาเผยแพร่ให้พี่น้องชาววงการพระเครื่องได้เห็นเป็นประจักษ์ และเรียนรู้ว่า “ของที่ดีมีคุณค่า” ยังคงอยู่คู่กับแผ่นดิน มิให้สูญหายไปจากความทรงจำ

              (ภาพและข้อมูล...จากหนังสือ “ตามรอยพุทธานุภาพ จากอดีตสู่ปัจจุบัน โดย พายัพ คำพันธุ์)