พระนิพนธ์สมเด็จพระสังฆราช | คมชัดลึก

              เนื่องในโอกาสที่สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ฉลองพระชนมายุ ๑๐๐ พรรษา ในวันที่ ๓ ตุลาคม ๒๕๕๖ นี้ วัดบวรนิเวศวิหาร จะมีการจัดกิจกรรมพิเศษ ระหว่างวันที่ ๑-๗ ตุลาคม ๒๖๕๖ เพื่อเทิดพระเกียรติสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช ในรูปแบบของการจัดนิทรรศการ ๔ มิติ นำบันทึกส่วนพระองค์และพระนิพนธ์มาจัดแสดง โดยผู้ที่เข้าชมนิทรรศการจะได้รับการประพรมน้ำพระพุทธมนต์ที่มีการนำหัวเชื้อน้ำพระพุทธมนต์ของวัดบวร อายุ  ๑๐๐ ปีมาผสมด้วย

             พระศากยวิสุทธิวงศ์ หรือ พระดร.อนิลมาน ธมฺมสากิโย ผู้ช่วยเลขานุการสมเด็จพระสังฆราช วัดบวรนิเวศวิหาร และรองอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย ฝ่ายการต่างประเทศ บอกว่า การนำเสนอนิทรรศการเทิดพระเกรียรติจะเป็นการนำบันทึกของพระองค์เป็นการนำเสนอพระประวัติ โดยพระองค์ได้เขียนบันทึกมาตั้งแต่ยังเป็นลูกเสือ ตอนบวชเป็นสามเณรเขียนทุกวัน บางช่วงเป็นการเขียนบันทึกประจำวัน บางช่วงเป็นการเขียนบันทึกเหตุการณ์ ทั้งที่เป็นร้อยกรองและร้อยแก้ว ท่านเขียนมาจนกระทั่งประชวรจึงหยุดเขียน หรือเกือบทั้งชีวิตที่อุปสมบท

             พระองค์ทรงนิพนธ์เรื่องต่างๆ ไว้มาก ทั้งที่เป็นตำรา พระธรรมเทศนาและทั่วไป พอประมวลได้ดังนี้ ประเภทตำรา ทรงเรียบเรียงวากยสัมพันธ์ ภาค ๑-๒ สำหรับใช้เป็นหนังสือประกอบการศึกษาของนักเรียนบาลี และทรงอำนวยการจัดทำปทานุกรม บาลี ไทย อังกฤษ สันสกฤต ฉบับพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระจันทรบุรีนฤนาถ

             ประเภทพระธรรมเทศนา มีอยู่เป็นจำนวนมาก เท่าที่พิมพ์เป็นเล่มแล้ว เช่น ปัญจคุณ ๕ กัณฑ์, ทศพลญาณ ๑๐ กัณฑ์, มงคลเทศนา, โอวาทปาฏิโมกข์ ๓ กัณฑ์, สังฆคุณ ๙ กัณฑ์ เป็นต้น

             ประเภทงานแปลเป็นภาษาต่างประเทศ ทรงริเริ่มและดำเนินการให้แปลตำราทางพุทธศาสนา จากภาษาไทยเป็นภาษาอังกฤษ เพื่อใช้ในการศึกษาพระพุทธศาสนา เช่น นวโกวาท, วินัยมุข, พุทธประวัติ, ภิกขุปาติโมกข์, อุปสมบทวิธี, และทำวัตรสวดมนต์ เป็นต้น

             ประเภททั่วไปมีอยู่เป็นจำนวนมาก เช่น การนับถือพระพุทธศาสนา, หลักพระพุทธศาสนา, พระพุทธเจ้าของเรานั้นท่านล้ำเลิศ, ๔๕ พรรษาพระพุทธเจ้า, พระพุทธเจ้าสั่งสอนอะไร (ไทย-อังกฤษ), วิธีปฏิบัติตนให้ถูกต้องทางธรรมะ, พระพุทธศาสนากับสังคมไทย, เรื่องกรรม ศีล (ไทย-อังกฤษ), แนวปฏิบัติในสติปัฏฐาน, อาหุเณยโย, อวิชชา, สันโดษ, หลักธรรมสำหรับการปฏิบัติอบรมจิต, การบริหารจิตสำหรับผู้ใหญ่, บัณฑิตกับโลกธรรม, แนวความเชื่อ, บวชดี, บุพการี-กตัญญูกตเวที, คำกลอนนิราศสังขาร, และตำนานวัดบวรนิเวศ เป็นต้น

             "พระนิพนธ์เกี่ยวกับพระพุทธศาสนา ตลอดถึงพระธรรมเทศนา และพระโอวาทของเจ้าพระคุณสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช ที่ประทานแก่พุทธศาสนิกชนในโอกาสต่างๆ นั้นเต็มไปด้วยเนื้อหาสาระที่ควรแก่การศึกษาเป็นอย่างยิ่ง เพราะธรรมแต่ละข้อแต่ละเรื่องที่ทรงแสดงนั้น ทรงวิจัยวิจารณ์ทั้งในเชิงอรรถและในเชิงพยัญชนะอย่างละเอียดถี่ถ้วน ให้เกิดอรรถรสในทางธรรม ตลอดถึงทัศนะที่แปลกใหม่ เกี่ยวกับพระพุทธศาสนาที่น่าสนใจยิ่ง" พระดร.อนิลมาน กล่าว