สมเด็จพระพุฒาจารย์ | คมชัดลึก

              สมเด็จพระพุฒาจารย์ เป็นราชทินนามของพระสงฆ์รูปหนึ่งที่มีสมณศักดิ์เป็นสมเด็จพระราชาคณะในสมัยหลังได้พระราชทานเฉพาะแก่พระสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันมี พระสงฆ์ที่มีสมณศักดิ์เป็นสมเด็จ ๔ รูป คือ

              ๑.สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) อดีตเจ้าอาวาสวัดระฆังโฆษิตาราม ๒.พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพระอรุณนิภาคุณากร ที่สมเด็จพระพุฒาจารย์ เจ้าอาวาสรูปแรกของวัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม ๓.สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ) อดีตเจ้าอาวาสวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ และ ๔.สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

              ในจำนวนพระสมเด็จทั้ง ๔ รูปนั้น รูปที่มีชื่อเสียงที่สุด คือ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) (นามเดิม : โต) หรือนามที่นิยมเรียก "สมเด็จโต" "หลวงปู่โต" หรือ "สมเด็จวัดระฆัง" เป็นพระสงฆ์มหานิกาย เป็นพระมหาเถระรูปสำคัญที่ได้รับความนิยมนับถืออย่างมากในประเทศไทย ท่านเคยดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหารในสมัยรัชกาลที่ ๔-๕ ด้วยปฏิปทาจริยาวัตรและคุณวิเศษอัศจรรย์ของท่าน ทำให้พุทธศาสนิกชนชาวไทยเคารพนับถือว่าท่านเป็นอมตะเถราจารย์รูปหนึ่งของเมืองไทยและมีผู้นับถือจำนวนมากในปัจจุบัน

              นอกจากปฏิปทาจริยาวัตรน่าเลื่อมใสเป็นที่เคารพนับถือทั่วไปตั้งแต่พระมหากษัตริย์จนถึงสามัญชน จริยาวัตรด้านความสมถะอันโดดเด่นของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) แล้ว ท่านยังทรงคุณทางด้านวิชาคาถาอาคม เมตตามหานิยม โดยเฉพาะอย่างยิ่งวัตถุมงคล "พระสมเด็จ" ที่ท่านได้สร้างขึ้นเพื่อเป็นพุทธบูชา ได้ถูกจัดเข้าในพระเครื่องเบญจภาคี หรือสุดยอดของพระเครื่อง
 
              พระสมเด็จวัดระฆัง คือพระเครื่องรางรูปสมมติพระพุทธเจ้า ลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ขนาดกว้างประมาณ ๒.๕ เซนติเมตร สูงประมาณ ๔ เซนติเมตร สีขาว ส่วนประกอบสำคัญในการสร้าง ปูนเปลือกหอย ข้าวก้นบาตร ผงวิเศษ ๕ ชนิดและน้ำมันตังอิ๊ว ปัจจุบันต่อองค์เป็นราคานับล้านบาท

              ทั้งนี้ พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ.๙  ราชบัณฑิต และเจ้าอาวาสวัดราชโอรสาราม อธิบายให้ฟังว่า สมเด็จ หมายถึงยิ่งใหญ่ หรือประเสริฐ
 
              สมเด็จ เป็นคำยกย่อง ใช้ประกอบหน้าชื่อฐานันดรศักดิ์โดยกำหนดหรือแต่งตั้ง เช่น สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จเจ้าฟ้า สมเด็จเจ้าพระยา เป็นต้น
 
              สมเด็จ ในคำวัดหมายถึง พระเถระผู้ใหญ่ที่ได้รับการสถาปนาให้มีฐานันดรศักดิ์ที่ยิ่งใหญ่ หรือประเสริฐกว่าสมณศักดิ์ทั่วไปมี ๒ ระดับ คือ สมเด็จพระราชาคณะ และสมเด็จพระสังฆราช