พรหมวัดช่องแสมสาร'เทพ'ทั้งพุทธ-พราหมณ์ | คมชัดลึก

               วัดช่องแสมสาร ต.แสมสาร อ.สัตหีบ จ.ชลบุรี ซึ่งมีพระครูวิสารทสุตรากร หรือ พระมหารัตนะ เจ้าคณะตำบลพลูตาหลวง เป็นเจ้าอาวาส นอกจากจะขึ้นชื่อเรื่องคนเดินทางมาลอดโบสถ์ โดยมีคติความเชื่อว่า "ผู้ใดได้ลอดใต้โบสถ์จะพ้นจากภยันตราย ปราศจากสิ่งอัปมงคลทั้งปวง ล้างสิ่งอัปมงคล ถอนคุณไสย มนต์ดำขณะเดียวกันก็มีความเชื่อด้วยว่า แม้เอาหน้าผากจรดพื้นอุโบสถ สามารถขจัดปัดเป่าสิ่งชั่วร้าย สิ่งไม่ดีได้"
   
             อย่างไรก็ตาม เมื่อกลางปี พ.ศ.๒๕๕๔ ได้มีคณะผู้มิจิตศรัทธาร่วมบุญกันสร้างท้าวสหบดีพรหม (มหาพรหม) ขนาดหน้าตักกว้าง ๗.๘๘ เมตร ซึ่งได้พระกอบพิธีอัญเชิญประดิษฐานบนแท่นศิลา ณ วัดช่องแสมสาร เมื่อวันอังคารที่ ๒๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๔ ที่ผ่านมา โดยมีพระพรหมสุธี หรือ เจ้าคุณเหนาะ ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ เจ้าคณะภาค ๑๒ กรรมการมหาเถรสมาคม มาเป็นประธานพิธีเบิกพระเนตร
   
             พระมหารัตนะ บอกว่า ในพระพุทธศาสนานั้น ยอมรับว่าพระพรหมเป็นเทพที่ปกป้องพระพุทธศาสนา เข้ามาเกี่ยวข้องกับพระบรมศาสดาหลายหนด้วยกัน เห็นง่ายๆ ก็คือ การอาราธนาให้แสดงธรรมเป็นเจ้าแรก ดังปรากฏในบทอาราธนาเทศน์ว่า “พรหมาจโลกาธิปติ สหัมปติ” อันเป็นการระลึกถึงการอาราธนาธรรมของพระสหัมบดีพรหมนั่นเอง
   
             อีกทั้งหลักธรรมในพระพุทธศาสนา มีธรรมข้อหนึ่ง ๕อ พรหมวิหาร ซึ่งหมายถึง ธรรมะที่พระพรหมถือปฏิบัติเป็นประจำ และผู้ที่จะได้ไปเป็นพรหมก็ต้องปฏิบัติเช่นนั้น คือ ๑.เมตตา คือ มีความสงสารและเห็นใจผู้ที่ด้อยกว่าและร้องขอความช่วยเหลือ ๒.กรุณา คือ ให้การสงเคราะห์ตามควรแก่กรณีที่จะทำได้ ๓.มุทิตา คือ ให้ด้วยความบริสุทธิ์ไม่หวังในสิ่งตอบแทนภายหลังและให้โดยทั่วกัน และ ๔.อุเบกขา คือ ความเที่ยงธรรมไม่ลำเอียงเห็นแก่หน้าหรือการให้ความเสมอภาคนั่นเอง
   
             นอกจากนี้แล้ว ในคติพุทธศาสนา พระพรหม เป็นชาวสวรรค์ชั้นสูงขั้นหนึ่งที่สูงกว่าเทวดาทั่วไป เรียกว่า “พรหม” พระพรหมยังอยู่ในกามาวจรภพ มีการวนเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในสวรรค์ที่เรียกว่าชั้นพรหม (พรหมภูมิ) พระพรหมแบ่งออกเป็น ๒ ประเภท คือ พรหมที่มีรูป เรียกว่า “รูปพรหม” มีทั้งหมด ๑๖ ชั้น และพรหมที่ไม่มีรูป เรียกว่า “อรูปพรหม” มีทั้งหมด ๔ ชั้น โดยอรูปพรหมจะสูงกว่ารูปพรหม
   
             พร้อมกันนี้ พระมหารัตนะ ยังบอกด้วยว่า ใน พ.ศ.๒๕๕๕ ซึ่งเป็นอภิลักขิตกาลที่พระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้ครบ ๒,๖๐๐ ปี กิจกรรมหนึ่งที่วัดช่องแสมสารจัดงานร่วมเฉลิมฉลอง คือ การปฏิบัติธรรม ทั้งนี้หากใครได้ไปวัดในช่วง ๑๘.๐๐ น.ของวันศุกร์ และวันเสาร์ จะเห็นภาพ ผู้เฒ่า ผู้แก่ หนุ่มสาว เด็กวัยรุ่น และวัยเรียน แต่งกายด้วยเสื้อผ้าหลากสีสัน นับร้อยๆ คน นั่งสวดมนต์อย่างเป็นระเบียบรอบโบสถ์ นอกจากนี้แล้วคนที่มาวัดช่องแสมสารอาจจะมองเห็นการก่อสร้างศาสนสถานมากมาย รวมทั้งอาจจะมองว่าวัดช่องแสมสารเป็นวัดท่องเที่ยว แต่อีกมุมหนึ่ง ทางวัดก็สร้างคนด้วย มีการเปิดสอนพุทธศาสนาวันอาทิตย์ สอนปฏิบัติธรรม รวมทั้งสอนธรรมะศึกษาให้เด็กนักเรียนในท้องถิ่นอีกด้วย
   
             ในขณะที่ พระธรรมกิตติวงศ์ หรือเจ้าคุณทองดี สุรเตโช ป.ธ.๙ ราชบัณฑิต เจ้าอาวาสวัดราชโอรสาราม ได้อธิบายความหมายของคำว่า “พรหม” หมายถึง ผู้ประเสริฐ ทั่วไปหมายถึง เทพเจ้าองค์หนึ่งในศาสนาพราหมณ์ เรียกว่า พระพรหม เป็นผู้สร้างโลก และเป็นผู้กำหนดชะตา หรือความเป็นไปของมนุษย์ ซึ่งเรียกว่า พรหมลิขิต
   
             นอกจากนี้แล้ว คำว่า "พรหม" ในพุทธศาสนายังหมายถึง ผู้ได้รับรูปฌาน และอรูปฌาณแล้วไปเกิดเป็นเทพอยู่บนพรหมโลกซึ่งเป็นสวรรค์ชั้นสูงสุด เป็นผู้ปราศจากกาม ไม่ข้องแวะกับกาม ไม่มีความใคร่ในกามารมณ์ และยังหมายถึงผู้ตั้งมั่นประพฤติมั่นอยู่ในธรรม ๔ ประการ ที่เรียกว่า พรหมวิหารธรรม คือ เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา ด้วย เช่น ยกย่องบิดามารดาว่าเป็นพรหมของบุตร



เทพในศาสนาพุทธ- พราหมณ์

   
             อ.ราม วัชรประดิษฐ์ นักประวัติศาสตร์ด้านพุทธศิลป์ และสุดยอดแฟนพันธุ์แท้พระเครื่อง บอกว่า เนื่องจากวัดเป็นศูนย์กลางทางสังคมไทยสมัยโบราณ ไม่ว่าจะเป็นงานจิตรกรรมฝาผนัง งานจารึก งานเขียนคัมภีร์ใบลานต่างๆ ก็จะปรากฏเรื่องราวที่เกี่ยวกับเทพเจ้าองค์ต่างๆ ต่อมาจึงมีการสร้างเป็นรูปเคารพ จากเดิมที่วาดเพียงอย่างเดียว เรื่องราวของทวยเทพต่างๆ ตามคติความเชื่อ ส่วนการสร้างในวัดของพุทธศาสนา โดยเฉพาะวัดในประเทศไทยนั้น จะมีคติความเชื่อของพราหมณ์-ฮินดู เข้ามาผสมผสาน ซึ่งไทยได้รับอิทธิพลมาจากขอม (เขมร) ตั้งแต่ตั้นสมัยกรุงศรีอยุธยา เพราะฉะนั้น ทวยเทพในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ก็จะเข้ามาผูกพันกับระบบความเชื่อทางพุทธศาสนา
   
             การสร้างเทพในยุคแรกๆ จะเป็นแบบศิลปะนูนต่ำ (นูนขึ้นมาจากผนังเล็กน้อย) จากนั้นพัฒนาเป็นศิลปะนูนสูง สุดท้ายก็เป็นแบบลอยตัวในเวลาต่อมา บรรดาทวยเทพต่างๆ ก็จะผูกพันกับพระพุทธศาสนา ธรรมชาติ วิถีชีวิต และวรรณคดี ผู้ที่อยากเห็นองค์จริงของเทพ ไม่ต้องจินตนาการ สามารถไปชมของจริงได้ ตามวัดต่างๆ
   
             เนื่องจากองค์เทพเหล่านี้ มีอิทธิปาฏิหาริย์ ช่วยเหลือพระพุทธเจ้า และด้านอื่นๆ อีกมากมาย คนจึงเกิดความศรัทธา จากนั้นก็หันมากราบไหว้เทพเหล่านี้มากขึ้น แม้ว่าในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู จะถือว่า พระพุทธเจ้าเป็นเทพองค์หนึ่ง แต่เมื่อมาเกี่ยวข้องกับพุทธศาสนา ทางพุทธศาสนาจะยกฐานะของพระพุทธเจ้าเหนือกว่าเทพทุกๆ องค์ เช่น ตอนที่พระพุทธเจ้าเสด็จลงมาโปรดสัตว์โลก จะมีทวยเทพต่างๆ มากราบไหว้ ให้พระองค์ลงมาช่วยสัตว์โลก ในภาพจิตรกรรมฝาผนังก็จะปรากฏภาพวาดที่เรียกว่า เทพชุมนุม โดยเฉพาะบริเวณฝาผนังขององค์พระประธานทั้งสองด้าน จะพนมมือไหว้ไปทางองค์พระประธาน 
   
             "พระพุทธศาสนายังได้มีการเพิ่มเรื่องราวเทพเจ้านอกเหนือจากพราหมณ์-ฮินดู เช่น พระอินทร์ ซึ่งอยู่บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ท้าวจตุโลกบาล ที่ปกครองสวรรค์ชั้นจตุมหาราชิกา คอยคุ้มครองโลกทั้ง ๔ ทิศ และทวยเทพอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับพุทธประวัติ เช่น พระนางวสุนทรวานี (พระแม่ธรณี) หรือเทพประจำธรรมชาติ อันเป็นที่พึ่งของวิถีชีวิต และการทำมาหากิน พระแม่โพสพ พระคงคา ที่สำคัญ คือ การสร้างเทพเจ้าประจำศาสนาจะผูกพันกับพุทธประวัติ" อ.รามกล่าวทิ้งท้าย