
เทพ-พระเจ้า
เทพ-พระเจ้า : คำวัด โดย พระธรรมกิตติวงศ์
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร.๕) เป็นที่รักใคร่ของชาวสยามยิ่งนัก จนภายหลังได้พากันถวายพระนามว่า สมเด็จพระปิยมหาราช แปลว่า พระราชาอันเป็นที่รักยิ่งแห่งราษฎร
ในส่วนการพระศาสนา พระองค์ได้ทรงสร้างและสถาปนาพระอารามหลายแห่ง เช่น ทรงสร้างวัดราชบพิธ วัดเทพศิรินทร์ และวัดเบญจมบพิตร เป็นต้น
นอกจากนี้ยังทรงสร้างพระบาลีไตรปิฎก เป็นภาษาไทย เมื่อ พ.ศ.๒๔๓๖ เป็นครั้งแรก ขณะเดียวกันได้จัดให้มีการสอบไล่พระปริยัติธรรมประจำ ปี รวมทั้งจัดการปกครองคณะสงฆ์ให้เป็นระเบียบดีขึ้น
เกือบ ๑๐๐ ปี ของการเสด็จสวรรคต (วันที่ ๒๓ ตุลาคม ๒๔๕๓) แต่บารมีของพระองค์ท่านมิได้ลดลงแม้แต่น้อย ทุกวันนี้เสด็จพ่อ ร.๕ มีสถานะเป็นเทพองค์หนึ่งของชาวไทยไปแล้ว
อย่างไรก็ตาม คำว่า "เทพ" พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช ป.ธ.๙) ราชบัณฑิต และเจ้าอาวาสวัดราชโอรสาราม ได้ให้ความหมายไว้ว่า ผู้เพลิดเพลินอยู่กับกามคุณ ผู้รุ่งเรืองด้วยสิริของตน ผู้เป็นทิพย์ หมายถึง เทวดา เทพเจ้า และ ชาวสวรรค์
เทพ ในคัมภีร์พระพุทธศาสนาหมายถึง เทพ ๓ ระดับ คือ
๑.สมมติเทพ หมายถึง เทพโดยยกย่องนับถือกันมาเป็นจารีต หรือ เทพโดยมติการยอมรับของสาธารณชน ได้แก่ พระราราช พระราชโอสร
๒.อุบัติเทพ หมายถึง เทพโดยกำเนิด คือ เป็นเทพอยู่ในสวรรค์ชั้นใดชั้นหนึ่งตามบุญกรรมของตน เช่น เทพชั้นสวรรค์ดาวดึงส์ เทพชั้นดุสิต รวมถึงพระพรหมทั้งหมด
๑.วิสุทธิเทพ หมายถึง เทพโดยความบริสุทธิ์ของตน คือ เป็นผู้หมดกิเลสเศร้าหมองด้วยการบรรลุโลกุตรธรรมแล้ว ได้แก่พระพุทธเจ้าและพระอรหันต์ทั้งปวง
ส่วนคำว่า "พระเจ้า " พระธรรมกิตติวงศ์ ได้อธิบายว่า ในภัทรกัปนี้จะมีพระพุทธเจ้าอุบัติขึ้นมา ๕ พระองค์ หรือที่เรียกว่า พระเจ้า ๕ พระองค์ ทั้งนี้คำว่า "พระเจ้า" เป็นคำใช้เรียก พระพุทธเจ้า และพระภิกษุสงฆ์มาแต่โบราณ เช่น พระเจ้าพระสงฆ์ ส่วน พระเจ้า ๕ พระองค์ ที่มาตรัสรู้ในภัทรกัปนี้ ได้แก่ ๑.พระกกุสันธะ ๒.พระโกนาคมนะ หรือ พระโกนาคมน์ ๓.พระกัสสปะ หรือ พระกัสสป ๔.พระโคดม หรือ พระสิทธถะพระพุทธเจ้า และ ๕.พระเมตไตรย หรือ พระศรีอาริย์ และพระศรีอริยเมตไตรย
นอกจากนี้แล้ว ในแต่ละกัป จะมีพระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติทุกกัป คือ ๑.สารกัป มีพระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติ ๑ องค์ ๒. มัฌฑกัป มีพระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติ ๒ องค์ ๓.สารมัณฑกัป มีพระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติ ๓ องค์ ๔.วรกัป มีพระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติ ๔ องค์ และ ๕.ภัทรกัป หรือ กัปปัจจุบัน มีพระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติ ๕ องค์



