พระพิธีธรรม"คำวัด" | คมชัดลึก

          สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี สิ้นพระชนม์เมื่อเวลา ๑๖.๓๗ น. วันที่ ๒๗ กรกฎาคม ๒๕๕๔ รวมพระชันษา ๘๕ ปี โดยมีพิธีบำเพ็ญกุศลถวายพระศพ ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง ส่วนราชการ ภาคเอกชน และพสกนิกรชาวไทย พร้อมใจกันไปถวายสักการะพระศพและฟังพระพิธีธรรมสวดพระอภิธรรม เพื่อส่งเสด็จพระองค์สู่สวรรคาลัย ตามนัยแห่งพระพุทธศาสนา

           ทั้งนี้ พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช ป.ธ.๙ ราชบัณฑิต) เจ้าอาวาสวัดราชโอรสาราม ได้อธิบายความหมายของคำว่า “พระพิธีธรรม” ไว้ว่า พระพิธีธรรม คือ พระสงฆ์ จำนวน ๔ รูป ที่สวดเกี่ยวกับงานพิธีหลวง เช่น สวดพระอภิธรรมในศพของหลวง สวดภาณวาร หรือสวดอาฏานาฏิยสูตร ในงานพระราชพิธีตรุษสงกรานต์ ซึ่งเรียกว่าสวดอัฏนา หรือสวดอาฏานา (อัฏนา คือการยิงปืนในการสวดอาฏานาฏิยสูตร)

           พระพิธีธรรม ถือเป็น สมณศักดิ์ประเภทหนึ่ง (ไม่พระราชทานแก่พระสงฆ์ แต่พระราชทานแก่วัด) พระมหากษัตริย์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งจากวัดที่เป็นพระอารามหลวงเป็นส่วนมาก ทั้งนี้ทางวัดจะแต่งตั้งวัดละ ๑ สำรับ สำรับละ ๔ รูป เป็นพระพิธีธรรม เพื่อสวดในการบำเพ็ญพระราชกุศลต่างๆ เช่น สวดพระอภิธรรมในงานพระบรมศพ พระศพ หรือศพในพระบรมราชานุเคราะห์ สวดอาฎานาฏิยสูตรในพระราชพิธีสงกรานต์ เป็นต้น

           นอกจากนี้ พระพิธีธรรมต้องไปสวดจตุรเวทที่หอศาสตราคมในพระบรมมหาราชวังทุกวันพระ เวียนกันไปวัดละ ๑ เดือน ส่วนการนิมนต์พระพิธีธรรมไปสวดในศพของหลวงนั้น จะเป็นหน้าที่ของฝ่ายพิธี กรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม

           พระพิธีธรรม ในปัจจุบันนอกจากสวดพระอภิธรรมแล้ว ต้องไปสวดจตุรเวทที่หอศาสตราคม ในพระบรมมหาราชวังทุกวันพระเวียนกันไป วัดละ ๑ เดือน พระพิธีธรรมมีเฉพาะในวัดที่ทางราชการกำหนดไว้ ปัจจุบันมี ๑๐ วัด วัดละ ๔ รูป คือ วัดราชสิทธาราม, วัดอนงคาราม, วัดประยุรวงศาวาส, วัดจักรวรรดิราชาวาส, วัดระฆังโฆสิตาราม, วัดมหาธาตุ, วัดสระเกศ, วัดบวรนิเวศวิหาร, วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม และวัดสุทัศนเทพวราราม

           พัดพระพิธีธรรมมี ๔ ด้าม มีลักษณะเป็นพัดหน้านาง มีพื้นสีต่างๆ กันซึ่งบ่งบอกถึงตำแหน่งลำดับของการนั่ง เช่น สีเหลือง สำหรับหัวหน้าแม่คู่รูปที่หนึ่ง (รูปที่เป็นต้นเสียง)  สีแดง สำหรับแม่คู่รูปที่สอง สีน้ำเงิน สำหรับเคียงแม่คู่รูปที่หนึ่ง  สีเขียว สำหรับเคียงแม่คู่รูปที่สอง