แม่-มาตุคาม | คมชัดลึก

           คำว่า "แม่" เป็นคำที่ทั่วโลกยอมรับ โดยใช้อักษร "ม" เหมือนกันหมด แต่จะออกเสียงแตกต่างกันไปตามแต่ละชาติแต่ละภาษา เช่น

 คนฝรั่งเศส ออกเสียงว่า "มาแม"
 คนแขก ออกเสียงว่า "มามี้"'
 คนจีน ออกเสียงว่า "ม่าม้า"
 ภาษาอังกฤษ ออกเสียงว่า "มาเธอร์" (MOTHER)
 ภาษามาเลเซีย ออกเสียงว่า "มะ"
 ภาษาสันสกฤต ออกเสียงว่า "มารดา"
 ภาษาบาลี ออกเสียงว่า "มาตา"

            ในทางพุทธศาสนา พระพุทธองค์ได้ทรงเปรียบบิดามารดาว่า เป็นพระพรหมของลูก ก็เพราะท่านมีพรหมวิหารสี่ อันประกอบด้วย ความเมตตา คือ ความรัก ความปรารถนาดีต่อลูก ความกรุณา คือ มีความเห็นอกเห็นใจลูกอย่างแท้จริงและพยายามช่วยเหลือลูกเมื่อประสบความเดือดร้อนหรือความยากลำบากอยู่เสมอ เมื่อลูกประสบความสำเร็จหรือเจริญก้าวหน้าก็มีมุทิตาจิต คือยินดีอย่างจริงใจ ครั้นลูกผิดพลาด ก็มีใจอุเบกขา คือไม่ซ้ำเติม ทับถมลูก สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) เคยเทศนาสอนไว่ว่า คนเราทั้งหลายพยายามค้นหาพระผู้ประเสริฐเพียงหวังที่จะยึดท่าน เกาะผ้าเหลืองท่าน เกาะหลังของท่านเพื่อให้พาไปสู่ความสุข แม้ว่าท่านจะอยู่ห่างไกลลึกลับอยู่ในป่าเขาไกลสุดขอบฟ้า คนเราก็ยังอุตส่าห์ดั้นด้นดิ้นรนไปหา เพียงหวังที่จะได้ทำบุญกับพระอรหันต์ เพราะคนทั้งหลายเชื่อว่าการได้ทำบุญกับพระอรหันต์ถือว่าเป็นลาภอันประเสริฐ ด้วยเหตุนี้ทุกคนจึงเสาะแสวงหาแต่พระอรหันต์ ซึ่งความจริงแล้วทุกคนมีพระอรปันต์อยู่ใกล้ตัว แต่เรากลับมองไม่เห็นเหมือนใกล้เกลือกินด่าง อันน้ำใจของพ่อแม่ที่ให้ต่อลูก มีความบริสุทธิ์ ไม่คิดหวังสิ่งใดตอบแทน เช่นเดียวกับน้ำใจของพระอรหันต์ที่มีจิตใจอ่อนโยน มีน้ำใจเอื้อเฟื้อให้เพื่อนมนุษย์พ้นความทุกข์ ความลำบาก เป็นน้ำใจที่บริสุทธิ์ พ่อแม่จึงเปรียบเสมือนพระอรหันต์ของลูก

            ทั้งพระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช ป.ธ.๙ ราชบัณฑิต) เจ้าอาวาสวัดราชโอสาราม ได้อธิบายความหมายของคำว่า “มาตุคาม” แปลว่า ผู้หญิง เพศหญิง กลุ่มสตรี พวกผู้หญิง คำไทยใช้ว่า แม่บ้าน

            มาตุคาม ในพระวินัยใช้หมายถึง หญิงมนุษย์ทั้งหมด โดยที่สุดแม้เป็นเด็กหญิงแรกเกิด แต่ไม่รวมยักษ์ เปรต และสัตว์ดิรัจฉานเพศเมีย ซึ่งมีบัญญัติห้ามมิให้ภิกษุจับต้องหรือเกี้ยวพาราสี เป็นต้น แม้จะเป็นมารดา หรือเป็นธิดาของตนก็ตาม

            มาตุคาม ในที่ทั่วไปหมายถึง ผู้หญิงที่เป็นผู้ใหญ่ทั่วๆ ไป เช่นที่ใช้ว่า “ข้าพระองค์ผู้เจริญ พวกข้าพระองค์จะพึงปฏิบัติในมาตุคามอย่างไร” หรือ “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มาตุคามคนเดียวย่อมไม่อาจย่ำยีจิตของภิกษุรูปเดียวได้ แต่ลาภสักการะและชื่อเสียงย่อมอาจย่ำยีจิตได้”