คำวัด - สังเค็ด-สังฆทาน- | คมชัดลึก

          "ข้าแต่พระภิกษุสงฆ์ผู้เจริญ ข้าพเจ้าทั้งหลาย ขอน้อมถวายซึ่งภัตตาหาร พร้อมทั้งของบริวารเหล่านี้ แด่พระภิกษุสงฆ์ ขอพระภิกษุสงฆ์จงรับ ซึ่งภัตตาหาร พร้อมทั้งของบริวารเหล่านี้ ของข้าพเจ้าทั้งหลาย เพื่อประโยชน์ เพื่อความสุขแก่ข้าพเจ้าทั้งหลาย ตลอดกาลนาน เทอญ"
 
          ที่กล่าวมาข้างต้นเป็นคำกล่าวถวายสังฆทานที่ใช้กันบ่อยมากที่สุด ทั้งนี้ พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช ป.ธ.๙ ราชบัณฑิต) เจ้าอาวาสวัดราชโอสาราม ได้อธิบายความหมายของคำว่า สังเค็ด ไว้ว่า เป็นทานวัตถุที่จัดถวายพระสงฆ์ในงานปลงศพ เรียกว่า เครื่องสังเค็ด ก็มี
 
          สังเค็ด เป็นชื่อเรียกสิ่งของที่จัดทำเป็นพิเศษสำหรับถวายพระสงฆ์ในงานเผาศพโดยเฉพาะ ส่วนใหญ่จะเป็นของใช้ที่หนัก หรือครุภัณฑ์ แข็งแรงทนทาน คล้ายเป็ของที่ระลึกในงานศพนั้นๆ เช่น ตู้หนังสือ โต๊ะเขียนหนังสือ ตั่ง เตียง โต๊ะหมู่ ธรรมาสน์เล็ก เป็นต้น
 
          สังเค็ด นิยมจัดถวายในงานเผาศพ หรืองานออกเมรุเจ้านาย และพระเถระผู้ใหญ่ที่เคารพนับถือมาก และจัดถวายเฉพาะแก่พระผู้ใหญ่ที่เคารพนับถือมาก และจัดถวายเฉพาะแก่พระผู้ใหญ่ที่อาราธนามาเทศน์บ้าง พิจารณาผ้ามหายังสุกุลบนเมรุบ้าง
 
          สังเค็ด นัยว่าเดิมเขียนเป็น สังเฆ็ต หมายถึง ของที่ถึงแก่สงฆ์หรือเป็นไปในสงฆ์
 
          ส่วนคำว่า “สังฆทาน” เจ้าคุณทองดีได้ยกคำพูดที่ว่า “วันนี้ฉันไปถวายสังฆทานที่สัดมา ขอแบ่งบุญให้เธอด้วย”
 
          สังฆทาน ที่ยกมาพูดนั้น หมายถึง ทานที่ตั้งใจถวายแก่พระสงฆ์ หรือ ผู้แทนของสงฆ์ ไม่เฉพาะเจาะจงรูปใดรูปหนึ่ง หากถวายโดยเจาะจง เรียกว่า บุคลิกทาน
 
          สังฆทาน ที่ว่ามีอานิสงส์มากกว่าบุคลิกทาน เพราะผู้ถวายมีจิตใจกว้างขวาง ไม่คับแคบ ไม่เจาะจงว่าเป็นภิกษุรูปใด เป็นการแสดงถึงความตั้งใจจะถวายด้วยศรัทธาอันเป็นสาธารณะ
 
          การทำบุญในเลี้ยงพระในงานต่างๆ การไปทำบุญตักบาตรที่วัด การใส่บาตรพระที่เดินบิณฑบาตหากไม่เจาะจงพระ นับว่าเป็นสังฆทานทั้งสิ้น
 
          ในขณะคำว่า “บุคลิกทาน”(บุก-คะ-ลิก-กะ-ทาน) เรียกเต็มว่า ปาฏิบุคลิกทานเรียกสั้นๆ ว่า “บุคลิก” ก็มี แปลว่า ทานเฉพาะบุคคล ทานที่ถวายจำเพาะเจาะจงผู้รับ ได้แก่ทาน ที่ผู้ถวายมุ่งถวายภิกษุรูปหนึ่งรูปใดโดยเฉพาะ
 
          คำว่า “บุคลิก” ถูกนำมาใช้กับคำอื่นที่มีความหมายเฉพาะตัว หรือเฉพาะคน เช่น บุคลิกภาพ แปลว่า สภาพนิสัยเฉพาะคน บุคลิกลักษณะ แปลว่า ลักษณะจำเพาะตัวและคน

"พระธรรมกิตติวงศ์ "