นกหัวขวานด่างแคระ

นกป่าสัปดาห์ละตัว : นกหัวขวานด่างแคระ

          นกหัวขวาน (Woodpeckers) เป็นกลุ่มที่มีความหลากหลายมากทั้งสีสันและขนาด แม้วิถีชีวิตจะใกล้เคียงกัน โดยส่วนใหญ่เป็นนกป่าขนาดปานกลาง แต่ชนิดที่ตัวใหญ่พอฟัดพอเหวี่ยงกับอีกา (และตัวใหญ่ที่สุดในโลกที่ยังคงพบได้อยู่) อย่างนกหัวขวานใหญ่สีเทา (Great Slaty Woodpecker) ไปจนถึงตัวเล็กที่สุดในโลกอย่างนกหัวขวานจิ๋ว (Piculets) ก็ล้วนพบได้ในประเทศไทย เจ้าหัวขวานจิ๋วนี้ตัวเล็กกว่านกกระจอกเสียอีก

 

          นกหัวขวานกลุ่มที่ตัวใหญ่กว่าหัวขวานจิ๋วขึ้นมาหน่อยก็คือ นกหัวขวานด่างในสกุล Yungipicus ซึ่งพบได้ 2 ชนิดในไทย ได้แก่ นกหัวขวานด่างแคระ (Grey-capped Pygmy Woodpecker) และนกหัวขวานด่างแคระปักษ์ใต้ (Sunda Pygmy Woodpecker) เดิมถูกจัดอยู่ในสกุล Dendrocopos เช่นเดียวกับนกหัวขวานด่างส่วนใหญ่ในเอเชีย แต่ผลวิเคราะห์ทางชีวเคมีเผยว่า จริงๆ แล้วเจ้าด่างแคระและญาติตัวจิ๋วมีเชื้อสายใกล้ชิดกับนกหัวขวานด่างในสกุล Picoides (ไม่พบในเมืองไทย) มากกว่า จึงถูกแยกออกมาจากสกุลเดิม ไม่น่าแปลกใจ เพราะลวดลายของนกหัวขวานด่างแคระคล้ายกับ Picoides อย่าง Three-toed Woodpeckers มาก

          นกหัวขวานด่างแคระเป็นนกที่พบได้ในป่าทุกประเภท ตั้งแต่ที่ราบไปจนถึงระดับความสูงจากน้ำทะเล 1,830 เมตร โดยเฉพาะป่าโปร่ง พบทั่วประเทศยกเว้นภาคกลาง ต่างจากนกหัวขวานด่างชนิดอื่นๆ ตรงที่มีแถบคาดตาและลำตัวด้านบนสีน้ำตาลอมเทาเข้ม ประแต้มด้วยลวดลายและจุดสีขาว ที่ด้านล่างมีลายขีดสีดำบนพื้นลำตัวสีขาวนวล บนกระหม่อมเป็นสีเทาอ่อน ตัวผู้มีแต้มสีแดงที่ด้านข้างของหัว ซึ่งบางครั้งมองเห็นได้ยากมาก

          นกทางภาคใต้จัดเป็นชนิดย่อย auritus ซึ่งมีสีเข้มกว่าชนิดย่อยหลัก (canicapillus) ที่พบได้ทั่วไปเล็กน้อย และขนหางคู่กลางมีลายจุดจางกว่ามาก ส่วนทางภาคตะวันออกจะสามารถพบชนิดย่อย delacouri ซึ่งมีสีจางและลายขีดที่อกไม่ชัดเจนเท่าอีกสองชนิดย่อย นอกจากสีสันโดยรวมแล้ว แยกชนิดจากนกหัวขวานด่างแคระปักษ์ใต้ได้ไม่ยากด้วยขนาดที่ใหญ่กว่า และมีแถบเคราจางกว่ามาก

 

          เรามักพบนกหัวขวานด่างแคระหากินร่วมกับนกเฉี่ยวดง (Woodshrikes) นกไต่ไม้ (Nuthatches) และนกขนาดเล็กอื่นๆ ใน bird wave ได้บ่อยๆ ในบางพื้นที่เรียกได้ว่าเป็นขาประจำของ bird wave เลยทีเดียว

 

--------------------

นกหัวขวานด่างแคระ 

 

          ชื่ออังกฤษ          Grey-capped Pygmy Woodpecker 

          ชื่อวิทยาศาสตร์          Yungipicus canicapillus (Blyth, 1845) 

          วงศ์ (Family)          Picidae (วงศ์นกหัวขวาน) 

          อันดับ (Order)          Passeriformes (อันดับนกโพระดกและนกหัวขวาน)

 

--------------------

(นกป่าสัปดาห์ละตัว : นกหัวขวานด่างแคระ)

 

 



เปิดอ่าน