จุฬา-เนคเทคพัฒนา"เกมคลื่นสมอง"ชะลออัลไซเมอร์แห่งแรกของโลก | คมชัดลึก

     เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม ที่อาคารหอสมุด คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ศ.นพ.สุทธิพงศ์ วัชรสินธุ คณบดีคณะแพทยศาสตร์ จุฬาฯและผู้อำนวยการรพ.จุฬาลงกรณ์  กล่าวในงานแถลงข่าว "เกมคลื่นสมอง...พิชิตอัลไซเมอร์" ว่า  ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติหรือเนคเทคร่วมกับ ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาฯและภาควิชาวิศวกรรมคอมพิวเตอร์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาฯศึกษาวิจัยและพัฒนาเกมคลื่นสมอง โดยใช้เทคนิคใหม่นำคลื่นสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับสมาธิ มากรองสัญญาณให้ชัดเจนมากขึ้นจนนำมาสู่การต่อยอดเป็ฯเกมที่ออกแบบเฉพาะเพื่อความเหมาะสมกับกลุ่มเด็กสมาธิสั้นและผู้สูงอายุที่มีระดับความรู้คิดเสื่อมถอยและผู้ป่วยสมองเสื่อม จนได้รับรางวัลเหรียญทองนวัตกรรมทางสมองระดับโลกจาการประดวกสิ่งประดิษฐ์ที่นิทรรศการประกวดสิ่งประดิษฐ์นานาชาติครั้งที่ 44 ที่กรุงเจนีวาประเทศสวิตเซอร์แลนด์ และเทคนิคใหม่นี้ได้มีการจดสิทธิบัตรแล้ว

    ผศ.นพ.สุขเจริญ ตั้งวงษ์ไทย หัวหน้าภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาฯ กล่าวว่า   นวัตกรรมที่มีการคิดค้นขึ้นหวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะสามารถนำไปใช้ในสถานพยาบาลอื่นๆต่อไปในอนาคตได้ในระดับชุมชนเพื่อพัฒนาระบบการดูแลผู้สูงอายุต่อไป นอกจากนั้น จากการได้พัฒนานวัตกรรมชิ้นนี้ ทางผู้วิจัยได้นำไปต่อยอด สร้างเกมส์สำหรับเด็กสมาธิสั้น เพื่อเป็นการฝึกฝนให้สร้างสมาธิจดจ่อได้ยาวนานขึ้น และผลการศึกษาได้ผลที่ดีมากจนเราสามารถนำมาใช้บริการในโรงพยาบาลได้   

    พญ.โสฬพัทธ์ เหมรัญชโรจน์ ผู้ช่วยคณบดี ฝ่ายนวัตกรรมการศึกษาและสารสนเทศ คณะแพทยศาสตร์ จุฬฯ กล่าวว่า เกมคลื่นสมองที่ร่วมกันพัฒนาเป็นนวัตกรรม นำมาใช้ทาการแพทย์ใน 2 ส่วน คือ 1.ระบบฟื้นฟูระดับความรู้คิดด้วยคลื่นสมองแบบป้อนกลับสำหรับผุ้สูงอายุ  โดยใช้ในการป้องกันและชะลอภาวะสมองเสื่อม โรคอัลไซเมอร์ ซึ่งระบบนี้จะถูกออกแบบมาเพื่อเพิ่มความสามารถของสมาธิการจดจ่อและคงสภาพการจดจ่อให้ได้นาน รวมถึงความจำช่วงปฏิบัติงาน โดยใช้สัญญาณจากคลื่นสมองเบต้าและอัลฟ่าที่รับจากอุปกรณ์รับที่ผู้ใช้สวมไว้ที่หัวและขยายสัญญาณ ก่อนคำนวณระดับความจดจ่อและแสดงค่าผ่านโปรแกรมเกมทำให้ทราบถึงระดับสมาธิการจดจ่อ และพยายามรักษาสภาวะจดจ่อตลอดการเล่นเกม กิดการเรียนรู้ทำให้สมาธิจดจ่อเมื่อฝึกในได้ระดับหนึ่งแล้วจะสามารถควบคุมจัดการสมาธิได้ดีขึ้น ทั้งนี้ จากการทดสอบประสิทธิภาพของระบบกับผู้สูงอายุที่มีคามรู้คิดบกพร่องระยะแรกและผู้ป่วยอัลไซเมอร์ระยะเริ่มต้น พบว่าสามารถเพิ่มอัตราส่วนของคลื่นสมองย่านเบต้าต่ออัลฟามความสัมพันธ์กับความสามารถของความจำและความสามารถของสมองดีขึ้นอย่างชัดเจน

       และ2.ระบบฝึกสมาธิจดจ่อด้วยคลื่นสมองแบบป้อนกลับในเด็กสมาธิสั้น  จากการใช้เกมคลื่นสมองที่พัฒนาขึ้นไปศึกษาในเด็กระดับประถมศึกษา จำนวน30 คน เป็นเด็กสมาธิดี 15 คนและสมาธิสั้น15 คน พบว่า ลุ่มเด็กที่สมาธิสั้นมีสมาธิจดจ่อความจำได้ดีขึ้นอย่างชัดเจน และกลุ่มเด็กที่มีสมาธิดี มีความจำดีขึ้น โดยให้เด็กเล่นเกมนี้ 12  ครั้ง  คร้ังละ 5-10 นาที 

   "หลักการง่ายๆของเกมคลื่นสมองนี้ จะเป็นเกมที่พัฒนาขึ้นเฉพาะโดยใช้การบังคับเกมด้วยคลื่นสมอง ถ้าผู้เล่นมีสมาธิดีก็จะเล่นเกมได้ แต่ถ้าสมาธิไม่ดีก็จะเล่นเกมนี้ไม่ได้ โดยผู้เล่นจะต้องสวมหมวกที่เป็นอุปกรณ์สำหรับรับคลื่นสมองของผู้เล่นเพื่อใช้บังคับเกม ซึ่งผู้ป่วยเล่นจะเห็นเกมอยู่ข้างงหน้าในจอคอมพิวเตอร์ ก็จะสามารถรู้ได้ว่าตนเองสมาธิหรือไม่ ถ้าไม่มีเกมก็ไม่เล่น ก็จะต้องพยายามปรับการจดจ่อให้มีสมาธิและเล่นเกมได้ เมื่อเล่นเกมนี้เสร็จทำให้คลื่นสมองส่วนสมาธิเพิ่มขึ้นมาก ซึ่งจะส่งผลให้มีสมาธิแลความจำดีขึ้น "พญ.โสฬพัทธ์กล่าว

     ยกตัวอย่าง เกมชู๊ตลูกบาสที่เป็นเกมพัฒนาขึ้นสำหรับผู้สูงอายุเพื่อชะลอโรคอัลไซเมอร์ เมื่อผู้เล่นเกมไม่มีสมาธิก็จะไม่สามารถชู๊ตลูกบาสเข้าแป้นได้ หรือเก็บหมีเก็บเหรียญ ถ้าผู้เล่นไม่มีสมาธิ คลื่นสมองก็จะไม่สามารถบังคับให้หมีเดินไปเก็บเหรียญได้ แต่หากมีสมาธิดี ก็จะทำให้หมีวิ่งได้เร็ว ซึ่งทั้งหมดบังคับด้วยคลื่นสมองของผู้เล่นที่ส่งผผ่านตัวรับสัญญาณที่สวมไว้บนหัว  

    "เกมนี้ไม่เป็นอันตรายต่อสมองเพราะใช้การรับคลื่นจากสมองส่วนของสมาธิมาบังคับเกม ไม่ได้ส่งคลื่นอะไรเข้าไปในสมอง อย่างไรก็ตาม เกมนี้ได้รับการพัฒนาขึ้นเฉพาะเพื่อใช้ในการชะลอโรคอัลไซเมอร์และรักษาสมาธิสั้น  ไม่ใช่ว่าจะเล่นเกมอื่นๆแล้วจะทำให้มีสมาธิที่ดีขึ้นด้วยเพราะพบว่าการเล่นเกมบางชนิดทำลายสมาธิ ซึ่งผู้ที่สนใจใช้บริการ ค่าใช้จ่ายครั้งละ 200 บาท เล่นได้ 30 นาที และในอนาคตหวัว่าจะมีการพัฒนาต่อยอดให้มีราคาอุปกรณืลดลงและใช้ในบ้าน"พญ.โสฬพัทธ์กล่าว

       ดร.พศิน อิศรเสนา ณ อยุธยา  ผู้อำนวยการหน่วยวิจัย  ศูนย์เทโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ(เนคเทค) กล่าวว่า  นวัตกรรมระบบฝึกฝนสัญญาณคลื่นสมองแบบป้อนกลับ มาใช้ในผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงของโรคอัลไซเมอร์ และผู้ป่วยอัลไซเมอร์ระยะเริ่มต้น ผ่านการเล่นเกมทั้งหมด6 เกม ที่ออกแบบมาสำหรับผู้สูงอายุและเด็กโดยเฉพาะ เพื่อเพิ่มสมาธิให้มากขึ้น และฝึกฝนความจำระยะสั้นโดยใช้สัญญาณจากคลื่นสมองอส่งผ่านอุปกรณ์รับสัญญาณที่สวมบนศรีษะแล้วแปลงสัญญาณเพื่อใช้บังคับเกม เมื่อฝึกฝนได้อย่างดี จะมีสมาธิและความจำดีขึ้น