ฤดู“กล้วยไม้ป่า”ออกดอกสูงสุด ตอน 1

กล้วยไม้, ออกดอก, สูงสุด, กล้วยไม้ป่า

โดย - ศ.ระพี สาคริก

 เมื่อพูดถึงกล้วยไม้ป่า บ้างก็กล่าวว่าเป็นกล้วยไม้พม่า บ้างก็พูดว่าเป็นกล้วยไม้ไทย และบ้างก็พูดว่าเป็นกล้วยไม้อินเดีย

ความจริงแล้วหลักธรรมก็ได้ชี้ไว้ว่า อะไรที่เป็นมายังไง มันก็ต้องเป็นไปอย่างนั้น

ดังนั้น กล้วยไม้เป็นพรรณไม้ธรรมชาติ ถ้าจะพูดถึงที่มาที่ไปมันก็ต้องบ่งชี้ไว้ว่า อยู่บนหลักเกณฑ์ธรรมชาติ กล้วยไม้ที่เกิดในอินเดีย ธรรมชาติของมันก็อยู่ในพื้นที่ของเทือกเขาหิมาลัย ดังนั้นเราจะระบุว่า เป็นกล้วยไม้ของชาตินั้นชาติโน้นก็คงไม่ได้ นอกจากชี้ไว้ให้ชัดแจ้งว่า มันเป็นกล้วยไม้ป่าของเทือกเขาหิมาลัย

ทั้งนี้เพราะอินเดียก็มี เมืองพม่าก็มี และเมืองไทยก็อาจมีด้วย เราจึงไม่ควรระบุว่า เป็นกล้วยไม้ไทยหรือเป็นกล้วยไม้พม่า หรือไม่ก็เป็นกล้วยไม้เมืองแขก ทั้งนี้เพราะเทือกเขาหิมาลัยมันวางยาวกับสภาพทางภูมิศาสตร์ของหลายประเทศ

ปกติ สภาพแวดล้อมทางภูมิศาสตร์นั้นมันมีฤดูฝน ฤดูหนาว ซึ่งมีอากาศเย็น อีกทั้งยังมีความแห้งแล้งด้วย

กล้วยไม้ที่ขึ้นอยู่ในถิ่นนี้ เมื่อหมดฤดูฝนไปแล้ว มันก็เริ่มทิ้งใบ บางทีเราจะเห็นว่าใบสีเขียวมันค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นสีเหลืองแล้วร่วงหล่นไปในที่สุด

ใบกล้วยไม้ประเภทนี้ที่เคยอยู่บนต้น มันจะค่อย ๆ ร่วงหล่นไปทีละน้อย จนแทบจะหมด ระยะนี้เป็นระยะที่เรียกกันว่าเป็นระยะพักตัว กระตุ้นให้ตาดอกเริ่มผลิออกมาตามข้อของลำลูกกล้วย แล้วในที่สุดดอกมันก็จะบานออกมาแทนใบที่เคยสีเขียวชอุ่ม

ฉันนึกถึงหลายปีมาแล้ว ช่วงนั้นมูลนิธิร๊อกกี้เฟลเลอร์ได้หาเหตุให้ฉันไปสอนวิชาสถิติที่มลรัฐนอร์ทแคโรไลนา ประเทศสหรัฐอเมริกา

มีอาจารย์สอนวิชาสถิติคนหนึ่งซึ่งชื่อ ดร.เกอร์ทรูด ค๊อกซ์ เธอเป็นสตรีที่สูงอายุ บังเอิญเธอชอบกล้วยไม้ เจ้าของสวนกล้วยไม้ที่นั่นก็เลยให้กล้วยไม้เธอมาต้นหนึ่ง บังเอิญเป็นกล้วยไม้ที่พบในป่าเมืองไทยประเภทผลัดใบ เธอจึงนำไปตั้งไว้หน้าพัดลมที่เป่าให้ความชุ่มชื้น

กล้วยไม้ต้นนั้น นอกจากไม่ออกดอกแล้ว มันช่างขยันแตกใบและลำลูกกล้วยกันอย่างสนุกสนาน เธอจึงแยกออกไปเป็นหลายสิบต้น

บังเอิญฉันเดินทางไปที่นั่นพอดี เธอจึงขอให้ฉันไปดูว่า ทำไมมันถึงไม่ออกดอก คงเอาแต่ขยายพันธุ์ จนกระทั่งมีต้นหลายสิบกระถาง

ฉันไปพิจารณาดูแล้วจึงรู้ว่า เพราะเธอเอากล้วยไม้ต้นนั้นไปตั้งไว้ตรงหน้าพัดลมที่เป่าให้ความชื้น

หลังจากนั้นฉันจึงบอกเธอว่า ให้เอากล้วยไม้ต้นนั้นออกมาจากพัดลมเสียก่อน

เธอเชื่อไหมว่า หลังจากนั้นมาไม่กี่เดือน ศาสตราจารย์ ดร.เกอร์ทรูด ค๊อกซ์ได้ถ่ายภาพกล้วยไม้ต้นนั้นมาให้ฉันดูด้วยความดีใจเป็นอย่างยิ่ง เพราะกล้วยไม้ดังกล่าวมันอั้นดอกมานาน จึงเก็บสะสมเอาตาดอกไว้มากมาย ครั้นพออดน้ำเข้า ตาดอกเหล่านั้นมันก็ผลิดอกออกมาเต็มที่

นี่แหละที่เขาเรียกกันว่า เลี้ยงกล้วยไม้แล้วให้ความชื้นเพลินจนเกินไป ในที่สุดมันก็ไม่ออกดอกให้ คงเก็บตาดอกเอาไว้มากมาย ครั้นต่อมาภายหลังฉันได้สั่งให้เขาอดน้ำกล้วยไม้ต้นนั้น ตาดอกที่สะสมไว้มันก็เลยทะลักออกมาเยอะแยะเต็มไปหมด!


เปิดอ่าน