นวัตกรรมด้านพืชสวน (2)
บายไลน์ - รศ.ดร.พีรเดช ทองอำไพ
คราวที่แล้วได้เล่าให้ฟังเกี่ยวกับกล้วยตากในฤดูฝนว่าเกิดความเสียหายมากกว่า 90% เพราะความชื้นสูงและกล้วยตากถูกฝน ทำให้ไม่ได้คุณภาพตามที่ต้องการ ซึ่งนักวิจัยได้หาทางช่วยเหลือ ทางแรกคือ การพัฒนาโรงเรือนตากกล้วยโดยใช้พลังแสงอาทิตย์ แต่ว่าได้พัฒนากระบวนการทำให้ถูกสุขลักษณะและผ่านมาตรฐานการผลิตที่ดี จนกระทั่งสามารถส่งออกไปขายต่างประเทศ และสามารถยกระดับราคาของกล้วยตามคุณภาพที่เพิ่มขึ้นได้
สำหรับกล้วยตากที่เสื่อมคุณภาพเนื่องจากความจำเป็นที่ต้องตากในฤดูฝนบางส่วน ทางทีมวิจัยได้หาทางพัฒนากล้วยตากเหล่านั้น จนกระทั่งเกิดเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ขึ้นมา นั่นคือ น้ำเชื่อมจากกล้วยตาก ความจริงพอเรียกว่าน้ำเชื่อมจากกล้วยตากก็ดูเหมือนว่าเป็นเร่ื่องธรรมดาไป และดูเหมือนว่าทำให้ราคาและมูลค่าของผลิตภัณฑ์ด้อยค่าลง จึงเรียกชื่อใหม่ ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีว่า บานาน่าไซรัป กระบวนการทำนั้น เป็นการเปลี่ยนแป้งที่อยู่ในผลกล้วยตากให้เป็นน้ำตาล โดยกระบวนการเอนไซม์ ดังนั้นผลผลิตที่ได้จึงไม่ใช่น้ำเชื่อมที่เกิดจากการนำกล้วยไปต้มแล้วใส่น้ำตาล แต่เป็นน้ำตาลที่ได้จากผลกล้วยโดยตรง
ในกระบวนการทำผลิตภัณฑ์บานาน่าไซรัประยะแรกนั้น เป็นการทำในห้องปฏิบัติการ ซึ่งได้ผลิตผลออกมาจำนวนน้อย ไม่เพียงพอสำหรับการจำหน่ายหรือทดลองตลาด แต่ทีมวิจัยพยายามนำไปทดสอบความเป็นไปได้ของผลิตภัณฑ์ ก็ปรากฏว่าตลาดยอมรับในคุณภาพ ทั้งเรื่องของรสชาติและคุณค่าทางโภชนาการ ซึ่งก็หมายความว่า การทำบานาน่าไซรัปอาจเป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการสร้างผลิตภัณฑ์มูลค่าเพิ่มจากกล้วย และในที่สุดสิ่งนี้ก็เป็นจริง เพราะว่าปัจจุบันมีการผลิตบานาน่าไซรัปออกวางจำหน่ายในห้างสรรพสินค้าชั้นนำแล้ว
ความยุ่งยากลำบากอยู่ที่การพัฒนาผลิตภัณฑ์เหล่านี้จนกระทั่งสามารถออกสู่ตลาดได้ ในขั้นแรกที่ทำได้สำเร็จในห้องปฏิบัติการ ก็ไม่ใช่เรื่องยากนัก แต่การที่จะให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณค่าเป็นที่ยอมรับได้ของตลาดเป็นเรื่องยาก หมายความว่า ขั้นแรกต้องมีการผลิตให้ได้มากเพียงพอก่อน เพื่อที่จะได้มีโอกาสในการทดสอบตลาดอย่างจริงจัง ซึ่งขั้นตอนนี้เป็นการขยายขนาดการผลิตจากระดับห้องปฏิบัติการมาเป็นระดับโรงงานต้นแบบ และต้องมีการลงทุนสร้างเครื่องไม้เครื่องมือสูงพอสมควร
ในที่สุดแหล่งทุนวิจัย อย่างสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย หรือ สกว. ก็ได้ดำเนินการสร้างเครื่องต้นแบบขึ้น เพื่อการทดสอบการผลิตเพื่อนำมาทดสอบตลาด จากจุดนั้นเองทำให้สามารถผลิตบานาน่าไซรัปได้มากพอที่จะนำมาทำเป็นผลิตภัณฑ์อื่นๆ ต่อเนื่องอีกหลายอย่าง ทั้งในรูปเครื่องดื่มแบบค็อกเทล หรือผลิตภัณฑ์อื่นๆ จากบานาน่าไซรัป ซึ่งก็น่าสนใจ เพราะว่าสามารถสร้างผลิตภัณฑ์ต่อเนื่องได้อีกหลายอย่าง ทำให้โอกาสทางการตลาดกว้างขวางมากขึ้นไปอีก
เหตุที่ สกว.จำเป็นต้องลงทุนพัฒนาเครื่องต้นแบบเพื่อการผลิตบานาน่าไซรัปในปริมาณมากเช่นนั้น ก็เพราะว่าทางผู้บริหารมองเห็นศักยภาพของผลิตภัณฑ์ดังกล่าว ในขณะที่ได้เชิญชวนเอกชนหลายรายให้มารับการถ่ายทอดเทคโนโลยี แต่ว่าเนื่องจากผลิตภัณฑ์ดังกล่าวมีความใหม่มาก ภาคเอกชนยังไม่มั่นใจในผลิตภัณฑ์ จึงยังไม่มีใครกล้าลงทุน
ดังนั้น หากหยุดไว้เพียงแค่ผลิตภัณฑ์ต้นแบบจากห้องปฏิบัติการก็คงไม่มีโอกาสพัฒนาจนกลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่สามารถวางตลาดได้ถึงทุกวันนี้ นั่นก็หมายความว่าไม่เกิดนวัตกรรม เพราะนวัตกรรมคือการใช้ประโยชน์จากผลงานวิจัยเพื่อให้สร้างรายได้ขึ้นมา ซึ่งบทสรุปจากเร่ื่องนี้ก็คือ ผลงานวิจัยหลายเรื่องที่มีศักยภาพ แต่ไม่อาจพัฒนาต่อไปกลายเป็นผลิตภัณฑ์ได้ กลายเป็นผลงานวิจัยขึ้นหิ้ง ก็เป็นเพราะขาดการพัฒนาต่อไปจนถึงขั้นโรงงานต้นแบบ
ฉะนั้น จำเป็นต้องมีการลงทุนเพิ่มเติมจากการวิจัยปกติธรรมดาครับ