Lifestyle

ฤดูหนาว มาเยือน ระวัง 'โรคซึมเศร้าตามฤดูกาล' ใครยังไม่รู้จัก ต้องศึกษาให้ดี

เกาะติดข่าวสาร >> คมชัดลึก ออนไลน์
logoline

ฤดูหนาว เป็นช่วงที่กลางวันสั้นกว่าตอนกลางคืนอาจทำให้ใครหลายคน เริ่มมีอาการ เหงา เศร้า รู้สึกว่าชีวิตไม่แฮปปี้เหมือนเคย จนอาจทำให้บางคนอาจป่วยเป็น 'โรคซึมเศร้าตามฤดูกาล'

อากาศเปลี่ยนแปลง ทำให้บางคนมีอารมณ์และความรู้สึกเปลี่ยนตาม โดยเฉพาะ ฤดูหนาว เป็นช่วงที่กลางวันสั้นกว่าตอนกลางคืนอาจทำให้ใครหลายคน เริ่มมีอาการ เหงา เศร้า รู้สึกว่าชีวิตไม่แฮปปี้เหมือนเคย จนอาจทำให้บางคนอาจป่วยเป็น โรคซึมเศร้าตามฤดูกาล (Seasonal Affective Disorder: SAD) 

 

นพ.ณชารินทร์ พิภพทรรศนีย์

 

 

นพ.ณชารินทร์ พิภพทรรศนีย์ จิตแพทย์ โรงพยาบาล BMHH - Bangkok Mental Health Hospital กล่าวว่า โรคซึมเศร้าตามฤดูกาล เป็นโรคทางอารมณ์ชนิดหนึ่งที่มักเกิดขึ้นในช่วงเวลาเดียวกันของแต่ละปีโดยส่วนใหญ่มักเกิดอาการขึ้นในฤดูหนาว อาจมีอาการต่างๆ เช่น ซึมเศร้า เหนื่อยล้า แยกตัวจากสังคม ซึ่งอาการเหล่านี้จะหายไปภายในไม่กี่เดือน แต่ก็อาจส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อความรู้สึกและการใช้ชีวิตในประจำวัน โดยโรคซึมเศร้าตามฤดูกาลพบได้บ่อยในผู้ที่อาศัยอยู่ในเขตหนาวที่มีฤดูหนาวยาวนาน โดยพบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย 2-3 เท่า คนที่มีอายุ 18-30 ปี และผู้ที่มีปัญหาสุขภาพจิตอื่นๆ เช่น โรคซึมเศร้าทั่วไป โรควิตกกังวล หรือโรคไบโพลาร์

 

ปัจจุบัน โรคซึมเศร้าตามฤดูกาล ยังไม่มีสาเหตุที่ชัดเจน แต่คาดว่าช่วงเวลากลางวันหรือระยะเวลาที่มีแสงอาทิตย์ในแต่ละวันอาจส่งผลกระทบต่อนาฬิกาชีวิต ซึ่งเป็นวงจรที่ควบคุมการทำงานของระบบต่างๆ ในร่างกาย เช่น การตื่นนอน การนอนหลับ และการหลั่งฮอร์โมนบางชนิด โดยช่วงเวลากลางวันที่สั้นลงใน ฤดูหนาว อาจทำให้นาฬิกาชีวิตผิดปกติ ก็สามารถทำให้สมองมีการหลั่งฮอร์โมนบางชนิดผิดปกติ ได้แก่

 

 

  • ระดับเซโรโทนินลดลง เซโรโทนินเป็นสารสื่อประสาทในสมองที่มีหน้าที่สำคัญในการควบคุมอารมณ์ ซึ่งการได้รับแสงแดดไม่เพียงพออาจส่งผลให้สารชนิดนี้มีปริมาณลดลงและอาจก่อให้เกิดโรคซึมเศร้าตามมาได้
  • ระดับเมลาโทนินสูงขึ้น เมลาโทนินมีบทบาทสำคัญในการควบคุมการนอนหลับ หากฮอร์โมนชนิดนี้มีระดับสูงขึ้น อาจส่งผลให้รู้สึกง่วงนอนและเซื่องซึมจนเกิดเป็นภาวะซึมเศร้าได้เช่นกัน

 

 

อาการ โรคซึมเศร้าตามฤดูกาล เหมือนกับ โรคซึมเศร้าทั่วไป แต่จะมีอาการที่เป็นแค่บางช่วงโดยเฉพาะหน้าหนาว และจะค่อยๆหายในฤดูร้อน เช่น รู้สึกหมดหวัง ไร้ค่า มีอารมณ์เศร้าต่อเนื่องเป็นเวลานาน อ่อนเพลีย ไม่มีเรี่ยวแรง หมดความกระตือรือร้นจะทำสิ่งต่างๆ น้ำหนักขึ้น นอนหลับมากผิดปกติ หรือนอนไม่หลับ และเก็บตัว ไม่ต้องการออกไปพบกับผู้อื่น 

 

 

สำหรับการรักษา โรคซึมเศร้าตามฤดูกาล มีวิธีการรักษาดังนี้ 

 

 

  • การรับประทานยา ตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด เพื่อปรับสมดุลของสารในสมองตั้งแต่ต้นฤดูกาล
  • การทำจิตบำบัด แพทย์อาจแนะนำให้ผู้ป่วยบางรายเข้ารับการบำบัดพฤติกรรมและความคิด ซึ่งเป็นการปรับวิธีคิดและพฤติกรรมเพื่อรับมือกับภาวะซึมเศร้าอย่างเหมาะสม
  • การบำบัดด้วยแสง เป็นการให้ผู้ป่วยเข้ารับการฉายแสงที่จำลองมาจากแสงอาทิตย์วันละประมาณ 1 ชั่วโมงหลังจากตื่นนอน เพื่อปรับระดับสารเคมีในสมองให้สมดุล โดยผู้ป่วยบางรายอาจฉายแสงด้วยตัวเองที่บ้าน
  • ปรับพฤติกรรมใช้ชีวิต ปรับพฤติกรรมชีวิตให้ผ่อนคลายมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการเลือกกินอาหารที่ดี อาหารบางอย่างช่วยต้าน ซึมเศร้า ได้ ออกกำลังกาย นอนหลับให้เพียงพอ นั่งสมาธิ ฟังเพลง ทำอาหาร เลี้ยงสัตว์ เหล่านี้มีส่วนช่วยบรรเทาอาการซึมเศร้าได้ดีขึ้น

 

 

ทั้งนี้สามารถป้องกัน โรคซึมเศร้าตามฤดูกาล ได้ เช่น หลีกเลี่ยงการอยู่คนเดียว ออกไปข้างนอกรับแสงแดดให้มากขึ้น ออกกำลังกายเป็นประจำ รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ และพักผ่อนให้เพียงพอ แต่ถ้าลองทำแล้วยังไม่สามารถหลีกเลี่ยงอาการซึมเศร้าได้ ควรมาปรึกษาจิตแพทย์เพื่อเข้ารับการรักษาที่เหมาะสมเพื่อจะได้กลับไปใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุข 

 

logoline

ข่าวที่น่าสนใจ