..........

เริ่มต้น การเพาะเมล็ดกล้วยไม้แบบวิทยาศาสตร์

          เริ่มต้นจากปี พ.ศ.2476-2477 มีผู้ชายคนหนึ่ง ซึ่งได้รับทุนจากรัฐบาลไทยให้ไปศึกษาเอาปริญญาตรี ที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ แห่งประเทศฟิลิปปินส์ โดยเฉพาะไปศึกษาวิชาในสาขาโรคพืช ผู้ชายคนนี้เรียนจบมัธยมบริบูรณ์จากโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย

          การไปศึกษาวิชาโรคพืชนั้น ระหว่างทำการวิจัยเพื่อเสนอเป็นวิทยานิพนธ์ วิชานี้จะต้องเรียนเกี่ยวกับการเพาะเชื้อรา ที่เป็นโรคพืชลงไปในวุ้นอาหารที่บริสุทธิ์

          ปกติแล้วการเลี้ยงเชื้อราภายในวุ้นอาหารนั้น เราต้องใช้เทคโนโลยีคล้ายคลึงกันกับการเพาะเชื้อเห็ด รวมทั้งการเพาะเมล็ดกล้วยไม้ เพียงแต่แตกต่างกันโดยเชื้อโรคกับเชื้อราที่นำมาใช้ปลูกเห็ดฟาง

          ชายคนนี้หลังกลับจากฟิลิปปินส์ จึงมาสร้างห้องเพาะเลี้ยงเชื้อราที่เป็นโรคพืช อยู่ในชั้นล่างของอาคารที่เราเรียกกันว่า “ตึกพืชพรรณ” หรืออาจเรียกว่า “ตึกขาว” ซึ่งตึกหลังนี้อยู่ใกล้กับประตู 1 ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ด้านถนนงามวงศ์วาน เพราะในช่วงเริ่มแรกนั้น บริเวณนี้มีอยู่เพียงตึก 2 หลังเท่านั้น นอกนั้นยังเป็นทุ่งนาอันกว้างใหญ่ไพศาล รวมทั้งหอพักนิสิตอีก 5 หลัง ซึ่งตั้งอยู่ด้านหลังของประตูหนึ่ง 

          เนื่องจากเทคโนโลยีในการเพาะมันคล้ายคลึงกับเทคโนโลยีสำหรับเพาะเห็ดฟาง ดังนั้นในยุค พ.ศ.2490 เป็นต้นมา ในบริเวณมหาวิทยาลัยเกษตรฯ จึงมีการทำเชื้อเห็ดฟาง รวมทั้งการปลูกเห็ดฟาง ซึ่งในช่วงปี พ.ศ.2485 เมืองไทยโดยคนส่วนใหญ่ก็ยังไม่รู้จัก นอกจากได้ยินเขาว่า และเห็ดฟางที่ปลูก ส่งออกไปขายในตลาดเก่า บางวันเราก็ได้ราคาถึงกิโลละ 80 บาท 

          การเพาะเมล็ดกล้วยไม้ของชายคนที่ว่านั้น เขาแสดงอาการหวงวิชา เพราะแอบนำเอาห้องปฏิบัติการเพาะเลี้ยงเชื้อโรคสำหรับการเกษตรมาทำเป็นห้องปฏิบัติการเพาะเมล็ดกล้วยไม้แบบลับๆ

          ที่ว่าลับ ก็เพราะว่า ชายคนนี้เขาไม่อยากให้ใครเห็น ถ้าเห็น เกรงว่าจะมาเอาแบบนี้ไปทำแข่ง

          ความสนใจ รวมทั้งความกระตือรือร้นของฉัน อีกทั้งบังเอิญมีห้องสำหรับค้นคว้าเกี่ยวกับพันธุ์ข้าวทั่วประเทศไทย รวมทั้งหมดกว่าหมื่นสายพันธุ์ ที่เรารวมมาได้กว่าทั่วประเทศ ครั้นนำมาปลูกเราก็เห็นว่าเชื้อโรคที่เพาะอยู่ในห้องข้างๆ รวมทั้งเชื้อที่รับมาจากแหล่งอื่นทำให้เกิดปัญหา เพราะการเพาะลงในขวดแทนที่จะได้ต้น กลับเปลี่ยนเป็นได้เห็นต้นไม้บางชนิดมันขึ้นในขวด ทำให้เจ้าของบ้านต้องแอบค้นคว้าต่อมาว่า ได้ทำผิดที่ตรงไหนกันแน่ 

          ส่วนชายคนที่ทำอยู่ในห้อง เพราะรู้ว่ามีคนแอบดู ก็ย้ายไปทำในวันหยุดราชการ แต่แม้จะเป็นวันหยุดราชการ เราก็ไม่หยุดเพราะต้นอ่อนของพืชมันได้สอนให้ฉันหยุดงานไม่เป็น แม้แต่เสาร์ก็ไม่หยุด ต่อมาจึงทำเครื่องมือสำหรับการเพาะเมล็ดกล้วยไม้ขึ้นในห้องแลบ ยิ่งกว่านั้นยังมีการคิด ประดิษฐ์ เช่น การค้นหาขวดที่ใช้แล้ว เพื่อเอามาดัดแปลงทำเป็นที่เพาะกล้วยไม้

          พอเพาะเสร็จแล้ว ก็ไม่วายที่หวงวิชา บางครั้งมีรุ่นน้องมาช่วยทำงาน ยังมีอัธยาศัยที่มาช่วยปีนข้างฝา แอบดู

----------

(หมายเหตุ : คอลัมน์ หอมกลิ่นกล้วยไม้ : ฉันศึกษากล้วยไม้มาจากไหน? (4) : โดย ... ศ.ระพี สาคริก)

----------